blog

Πηγή: Ελευθεροτυπία

Γιατί οι ιδέες του Α. Σουόρτς έχουν σημασία

του Will Knight

Ο Ααρόν Σουόρτς, ένας πρόωρα ανεπτυγμένος και ασυμβίβαστος ακτιβιστής, αυτοκτόνησε με τραγικό τρόπο την προπερασμένη Παρασκευή. Ηταν μόλις 26 ετών.

Ο Σουόρτς σαφέστατα άγγιξε τις ζωές εκείνων που τον ήξεραν καλά, με μοναδικούς και υπέροχους τρόπους, και τα αφιερώματα που αναρτώνται στη μνήμη του (www. rememberaaronsw.com) αποτελούν μαρτυρίες για έναν ξεχωριστό άνθρωπο. Αλλά κι αυτοί που δεν τον γνώρισαν ποτέ, επηρεάστηκαν εξίσου – μέσω των τεχνολογιών που ανέπτυξε, της συμβολής του σε εγχειρήματα όπως η Wikipedia και το Internet Archive, καθώς και των ακούραστων προσπαθειών του να δημιουργήσει μια νέα κατανόηση των ψηφιακών δικαιωμάτων και της ψηφιακής ιδιοκτησίας, κυρίως βοηθώντας στη δημιουργία των Creative Commons.

SOPA

Τον περσινό Φεβρουάριο μας είχε δώσει μια συνέντευξη για τη φιλοσοφία του και για την εμπλοκή του στην καμπάνια εναντίον της SOPA, ενός νομοσχεδίου που επρόκειτο να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες για το διαμοιρασμό της ψηφιακής πληροφορίας στο Ιντερνετ. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τις ιδέες του στο «Αντάρτικο Μανιφέστο περί Ανοιχτής Πρόσβασης» («Guerilla Open Access Mani-festo»), γραμμένο το 2008, και θα βρείτε περισσότερα γραπτά του ) σε μια συλλογή που δημιουργήθηκε από το Internet Archive.

Στα πολλά επιτεύγματα του Σουόρτς περιλαμβάνονται αφενός η βοήθεια που προσέφερε για τη δημιουργία της πρώτης εκδοχής του RSS, ιδρύοντας μια εταιρεία που συγχωνεύθηκε με το Reddit, η οποία στη συνέχεια εξαγοράστηκε από την Conde Nast, αφετέρου η δημιουργία του πλαισίου διαδικτυακών εφαρμογών Web.py.

e-προβοκάτορας

Αλλά ο ρόλος του ως ψηφιακού προβοκάτορα ήταν εκείνος στον οποίο έλαμψε περισσότερο. Δουλεύοντας πάνω στα πρότυπα για τα Creative Commons, βοήθησε να επεκταθεί και σε άλλα δημιουργικά εγχειρήματα το νομικό πλαίσιο που κρύβεται πίσω από το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού. Ο σχετικός αντίκτυπος είναι αισθητός σε όλο το Ιντερνετ και βοήθησε στο μετασχηματισμό της κατανόησης του κοινού περί των δικαιωμάτων ψηφιακής ιδιοκτησίας γενικότερα.

Ο Σουόρτς υποστήριζε επίσης με πάθος την απελευθέρωση της πληροφορίας η οποία πληρώνεται σήμερα με δημόσιο χρήμα αλλά και την ενθάρρυνση και ενδυνάμωση των απλών ανθρώπων ώστε να επιφέρουν πολιτική αλλαγή. Ιδρυσε την Demand Progress, μια οργάνωση που χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να προωθήσει πολιτικά δικαιώματα και πολιτικές μεταρρυθμίσεις.

Με τον Σουόρτς είχα επικοινωνήσει αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια και μου έδινε την εντύπωση ενός ξεχωριστού αλλά ταπεινού ανθρώπου. Θυμάμαι την πρώτη φορά που διάβασα γι’αυτόν πριν από 12 χρόνια, όταν στην ηλικία των 14 ήταν μέλος μιας ομάδας που είχε αναπτύξει τις εξειδικεύσεις του RSS 1.0, ενός συναρπαστικού νέου προτύπου που θα έδινε τη δυνατότητα να λαμβάνει κανείς αυτόματες ανανεώσεις από ιστοσελίδες. Ακόμη και τότε, εκείνος έμοιαζε να αντιπροσωπεύει την υπόσχεση του ισότιμου Ιντερνετ. Είναι αφόρητα λυπηρό που δεν είναι πια εδώ για να εκπληρώσει αυτή την υπόσχεση.

(τo έργο του Κιθ Χάρινγκ, λίγο πριν πεθάνει, για την πρώτη ημέρα Coming Out του 1988)

Πηγή: lifo

Coming Out, η επιτομή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας

του Άρη Δημοκίδη

Όταν είσαι μικρός και συνειδητοποιείς ότι είσαι μάλλον διαφορετικός, η αγάπη και η αποδοχή της οικογένειας και φίλων είναι το σημαντικότερο πράγμα. Είναι κρίμα οι ευνοημένοι να το ξεχνούν ή να κοιτούν μόνο τον εαυτό τους – το ότι είχα την αγάπη και την αποδοχή που χρειαζόμουν δεν είναι λόγος για να μην πολεμήσω για να την έχουν και οι άλλοι. Κι έτσι, ζήτησα απ’ την αθηναϊκή ομάδα Colour Youth να μου γράψει ένα κειμενάκι για την αυριανή ημέρα και για τα οφέλη του Coming Out…

Coming Out, η επιτομή της LGBTQ αξιοπρέπειας – από τους Colour Youth

Εάν κάνετε μια μικρή έρευνα στην Wikipedia για το «Coming out», μπορείτε να βρείτε άρθρα σε πολλές (τουλάχιστον 34 γλώσσες), αλλά, όπως ίσως περιμένατε, οχι στα Ελληνικά.

Το «Coming out (…of the closet) », είναι μια διεθνής έκφραση που χρησιμοποιείται για να δηλώσει την πράξη της γνωστοποίησης του σεξουαλικού προσανατολισμού ή/και της ταυτότητας φύλου από ένα LGBTQ* άτομο προς την οικογένειά του, τους φίλους του και το ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον (σχολείο, χώρος εργασίας κτλ). [*LGBTQ: Lesbian, Gay, Bi, Trans, Queer]

Σαν έννοια, το coming out, η «έξοδος από την ντουλάπα», είναι μια εύστοχη μεταφορά που εκφράζει την κοινωνική κατάσταση των «κρυφών» LGBTQ ατόμων ανά τον κόσμο, και κυρίως τον πόνο και την καταπίεση που συνεπάγεται η συνεχής διαβίωση μέσα στο σκοτάδι της κρυψίνοιας.

Μέσα στην ντουλάπα δεν παραμονεύουν μονάχα οι δαίμονες της παιδικής μας ηλικίας, αλλά εκεί κρύβεται και η σύγχρονη δαιμονοποιημένη μορφή μας. Όσο ρόδινα και να θέλουμε να βλέπουμε τα πράγματα, η πραγματικότητα πολλές φορές μας προσγειώνει:

Όταν είσαι γκέι/λεσβία ή αμφί ή τρανς αυτόματα κατατάσσεσαι στις ανεπιθύμητες κάστες της κοινωνίας. Αναγκάζεσαι μέσω της κοινωνικής πίεσης, που ‘χει σχεδόν πάντα αρνητικό πρόσημο έναντι της σεξουαλικής διαφοροποίησης, να «κρύβεσαι στην ντουλάπα», να ζεις μες στο σκοτάδι, το ψέμα και την (αμυντική) υποκρισία. Υιοθετείς τη μάσκα που θεωρείται αποδεκτή – κι ας είναι ενάντια στην ίδια σου τη φύση – και επιτρέπεις στον εαυτό σου μονάχα πίσω από κλειστούς τοίχους, σαν φυγάς ή εγκληματίας, να ζεις όπως νιώθεις, όπως είναι όμορφο να ζεις.

Βγαίνοντας από την ντουλάπα, παίρνεις αμέσως μια νέα θέση: αφενός αποτίνεις φόρο τιμής στην διαφορετικότητα, περιστοιχίζεις τον εαυτό σου με αξιοπρέπεια και ειλικρίνεια, αλλά και αποδεικνύεις σε εσένα και τους γύρω σου – φίλους και μη – ότι ο πρώτος άνθρωπος που πρέπει να σε σεβαστεί πριν σε σεβαστούν οι άλλοι, είναι ο ίδιος σου ο εαυτός. Αφετέρου, όντας ‘’οut’’, φωτίζεις μ’ αλληλεγγύη την καταπίεση που από παιδί σε στοιχειώνει (εσένα και τους ομοίους σου, εσένα και τις όμοιές σου), και δίνεις θάρρος άτυπα, αλλά ουσιαστικά σε άλλα άτομα που ίσως ξέρεις, ίσως και να μην γνωρίσεις ποτέ σου.

Με άλλα λόγια, το να βγαίνεις απ’ την ντουλάπα είναι μεγάλη υπόθεση. Διεκδικείς με απλότητα και τιμιότητα την αναγνώριση της αξιοπρέπειας σου, που εδώ και καιρό αλησμόνητο, από πάντα ίσως, δυστυχώς δε θεωρείται δεδομένη. Ανεξάρτητα απ’ το αν θέλεις να βγεις διακριτικά έξω απ’ την ντουλάπα, ή αν θες να τη σπάσεις αφήνοντας την πίσω σου σε χίλια κομμάτια, ένα είναι σίγουρο: η ντουλάπα και η κάθε ντουλάπα, και όλοι οι κλειστοί «χώροι» που προσπαθούν με τρόπο ανάλογο (και παράλογο) – είτε με το φόβο, είτε με ανήθικο μίσος – να περιορίσουν αυτόν που πραγματικά είσαι, αυτήν που πραγματικά είσαι, πρέπει να εξαφανισθούν.

Μια υγιής προσωπικότητα, όπως εξάλλου και μια υγιής κοινωνία, δεν μπορεί να λάμψει και να ευτυχήσει μες στην υποκρισία. Η Ελληνική κοινωνία – αυτή που έχουμε ζήσει, αυτή που μέσα έχουμε μεγαλώσει, αυτή που έχουμε υποστεί – είναι περίτρανο πια παράδειγμα της οντότητας που, έχοντας επιλέξει το δρόμο της υποκρισίας, καταβαραθρώθηκε. Δυστύχησε. Μετάνιωσε.

Γιατί κι εσύ;

Με αφορμή την Παγκόσμια Μέρα Coming Out θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ “I am” της Ινδής παραγωγού Sonali Gullati. Το ντοκιμαντέρ πραγματεύεται την αγάπη των γονιών προς τα παιδιά τους, όταν αυτά τους αποκαλύπτουν το σεξουαλικό τους προσανατολισμό και, παράλληλα, προσεγγίζει τις κοινωνικές δυνατότητες μιας κλειστής κοινωνίας όπως αυτή της Ινδίας.

Η προβολή γίνεται στο θέατρο Βικτώρια (Μαγνησίας 5 & Γ’ Σεπτεμβρίου 119) την Πέμπτη 11 Οκτωβρίου 2012 και ώρα 8.00 το βράδυ με ελεύθερη είσοδο. Μετά την προβολή θ’ ακολουθήσει συζήτηση και ελαφρύ γεύμα με finger food και sangria (για την οικονομική ενίσχυση του LGBT Κοινωνικού Κέντρου «The Athens Rainbow House»).

Το δελτίο τύπου:

[…] Βλέπετε, εμείς οι γκέη, οι λεσβίες οι αμφι και οι τρανς, όταν λέμε πως ένα άτομο «είναι μέσα στην ντουλάπα» εννοούμε πως ακόμα δεν έχει αποκαλύψει τον πραγματικό του σεξουαλικό προσανατολισμό ή την πραγματική του ταυτότητα φύλου στην οικογένειά του, στους φίλους του, στην κοινωνία ολόκληρη, ή, ακόμα χειρότερα, ούτε καν στον ίδιο του τον εαυτό.

Μετά από όλα αυτά, η ερώτηση που έρχεται κατευθείαν στο μυαλό πολλών δεν είναι άλλη από την ακόλουθη: «Και γιατί δηλαδή πρέπει να το λένε;» Συνήθως δε, τέτοιες ερωτήσεις ακολουθούνται από άλλα ωραία τύπου «Δεν με νοιάζει τι κάνει ο καθένας στο κρεβάτι του», «Εγώ δεν έχω πρόβλημα με τους γκέη, τις λεσβίες κτλ. (μάλιστα έχω και φίλους γκέη, λεσβίες κτλ.) αρκεί να μην προκαλούν με το να το λένε αριστερά και δεξιά» ή ακόμη και «Να μην το λένε γιατί μας ακούνε και μικρά παιδιά και επηρεάζονται ». (Υπάρχουν και γκέη κυρίως άτομα που το πάνε ένα βήμα παραπέρα και παραδέχονται ευθαρσώς πως «Εγώ δεν το λέω γιατί δεν είμαι και καμιά κραγμένη. Αντρίκια πράγματα μόνο.»)

Για μιά φορά, θα προσπαθήσουμε να αντισταθούμε στην παρόρμηση και δεν θα ασχοληθούμε με αυτά τα άτομα. Αντίθετα, μας ενδιαφέρει πολύ να απευθυνθούμε σε σκεπτόμενα, ανοιχτόμυαλα άτομα και να πούμε ότι η έξοδος «από την ντουλάπα», ή το coming out όπως είναι γνωστότερο διεθνώς, δηλαδή η αποδοχή και γνωστοποίηση του σεξουαλικού του προσανατολισμού ή/και της ταυτότητας φύλου του από ένα LGBTQ* άτομο προς την οικογένειά του, τους φίλους του και το ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον (σχολείο, χώρος εργασίας κτλ) είναι μιά πολύ σημαντική πράξη που αφορά οχι μόνο το ίδιο το άτομο, αλλά και όλους και όλες εμάς. Και αυτό γιατί, μέσω του coming out:

• Καταρρίπτονται τα ιστορικά πλέον στερεότυπα για τα LGBT άτομα που θέλει να προβάλλει η τηλεόραση και τα διάφορα ΜΜΕ.
• Καταπολεμούνται οι διακρίσεις, και καλλιεργείται ο σεβασμός στην διαφορετικότητα και η προπασπιση της ισότητας: μαθαίνουμε πως είμαστε όλοι και όλες διαφορετικοί/ες αλλά και όλοι και όλες ίσοι/ες.
• Καταλαβαίνουμε ότι το να είναι κάποιος/α γκέη, λεσβία, αμφί ή τρανς δεν είναι και τόσο μεγάλο ζήτημα όσο θέλαμε να πιστεύουμε ή όσο μας είχαν πει ότι είναι. Βλέπουμε πως υπάρχουν γκέη, λεσβίες, αμφί και τρανς που, αν και με κάποιες διαφορές, είναι άνθρωποι σαν κι εμάς. Και αν μη τι άλλο, αρκετές διαφορές έχουμε με όλους τους άλλους ανθρώπους.
• Τα ίδια τα LGBT* άτομα αφήνουν πίσω τους την δυσβάσταχτη μοναξιά που προϋποθέτει μία ζωή μέσα στην υποκρισία και το ψέμα προς την οικογένεια, την παρέα και την κοινωνία ολόκληρη (Εσείς αλήθεια πως θα νοιώθατε αν δεν μπορούσατε να μιλήσετε για τον άνθρωπό σας ούτε στην ίδια σας την μάνα;)
• Με το να είναι κάποιος/α ανοιχτά γκέη, λεσβία, αμφί ή τρανς, βοηθάει και άλλα LGBTQ* άτομα να κάνουν coming out.

Σε τελική ανάλυση, το coming out και η αποδοχή και ο σεβασμός προς το άτομο που επιλέγει να το κάνει, είναι δείγμα ανθρωπιάς και πολιτισμού. Η Παγκόσμια Ημέρα Coming Out είναι αφιερωμένη στην ελευθερία της ανοικτής έκφρασης του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου, θεσπίστηκε το 1988 από τον ψυχολόγο Robert Eichberg και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 11 Οκτωβρίου.

Την ημέρα αυτή, πολλά LGBTQ άτομα επιχειρούν να μιλήσουν ανοιχτά για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου τους στα άτομα που αγαπούν ή απλά γνωρίζουν. Την ημέρα αυτή, αλλά και οποιαδήποτε άλλη ημέρα βέβαια, ίσως ένα άτομο που αγαπάς ή γνωρίζεις κι εσύ αποφασίσει να σου μιλήσει ανοιχτά για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου του. Δεν πρέπει να ξεχνάς ότι μια τέτοια απόφαση, δείχνει πως το άτομο αυτό σε εκτιμά και σε εμπιστεύεται.

Εσύ πώς θα του το ανταποδώσεις;

Ο Bruce Levine, Ph.D., μιλά για τη σχέση της ψυχολογίας με τις δομές εξουσίας. Μια σχέση διαχρονική και επικίνδυνη. Αξίζει μια ανάγνωση, μάλλον πολλές αναγνώσεις.

Πηγή: Mad in America

How Psychologists Meet the Needs of the “Power Structure”: A Talk at the Psychologists for Social Responsibility Conference

By the 1980s, as a clinical psychology graduate student, it had become apparent to me that the psychology profession was increasingly about meeting the needs of the “power structure” to maintain the status quo so as to gain social position, prestige, and other rewards for psychologists.

The Backward March of Psychologists

The academic psychology that I entered as a psychology major in the 1970s was by no means perfect. There was a dominating force of manipulative, control-freak behaviorists who appeared to get their rocks off conditioning people as if they were rats in a maze. However, there was also a significant force of people such as Erich Fromm who believed that an authoritarian and undemocratic society results in alienation, and that this was a source of emotional problems. Fromm was concerned about mental health professionals helping people to adjust to a society with no mind to how dehumanizing that society had become. Back then, Fromm was not a marginalized figure; his ideas were taken seriously as he had best sellers such as The Art of Loving, and he appeared on national television.

However, by the time that I received my Ph.D. in 1985—from an American Psychological Association approved clinical psychology program—people with ideas such as Fromm’s were at the far margins. By then, the focus was the competition as to what treatment could get patients back on the assembly line quickest. The competition winners that emerged, owing much more to public relations than science, were cognitive-behavioral therapy in psychology and biochemical psychiatry in psychiatry. By the mid-1980s, psychiatry was beginning to become annexed by pharmaceutical companies and forming what we now have, a “psychiatric-pharmaceutical industrial complex.” And increasingly marginalized was the idea that treatment that consisted of manipulating and medicating alienated people to adjust to this crazy rat race and thus maintain the status quo was a political act, a problematic one for people who cared about democracy.

My “Tactical Withdrawal” from Mainstream Psychology

After graduating, it seemed clear to me that academic clinical psychology and psychiatry departments, hospitals, and the mainstream clinical institutional worlds were going to depress, damage, and enrage me more than I was going to make a dent in reforming them, so I made a “tactical withdrawal” into private practice. Only several years later, in the late 1990s, did I begin to go public—writing articles and books, giving media interviews and talks about the problems in the mental health profession.

A major motivation for my going public was that I was embarrassed by the direction of my profession, and I wanted to separate myself from it. I remember thinking, half seriously, that when all these kids who were having a difficult time fitting into dehumanizing environments and who were getting increasingly drugged—first with psychostimulants and then with antidepressants and antipsychotics—grew up and figured out what had happened to them, they would get pretty enraged; and if ever there was a revolution and it resembled the French Revolution, then instead of kings, queens, and priests’ heads being placed in guillotines, it would be shrinks’ heads; and I thought that if I spoke out, maybe I might get spared.

Over the years, I discovered a handful of other psychologists and even a few courageous psychiatrists who were also speaking out against mainstream psychology and psychiatry, and most of them have paid a severe professional price of marginalization. I also came across psychologist authors who were not routinely discussed by mainstream mental health professionals but whom I respected. One such psychologist author/activist was Ignacio Martin-Baró.

Martin-Baró was a social psychologist and priest in El Salvador who popularized the term “liberation psychology” and who was ultimately assassinated by a U.S. trained Salvadoran death squad in 1989. Most U.S. psychologists are unaware of him, though he is known to many of you here at this Psychologists for Social Responsibility conference.

One observation by Martin-Baró about U.S. psychology was that “in order to get social position and rank, it negotiated how it would contribute to the needs of the established power structure.” We can see that in many ways. I want to start with the most visible evidence of this at the tip of the iceberg, but I also want to talk about the more submerged part of this iceberg that may even be more troubling for democracy and democratic movements.

Meeting the Needs of the Power Structure: The Tip of the Iceberg

On the obvious level, we can see psychologists meeting the needs of the power structure for social position and rank in the recent policies of the American Psychological Association (APA). For several years, the APA not only condoned but actually applauded psychologists’ assistance in interrogation/torture in Guantánamo and elsewhere. When it was discovered that psychologists were working with the U.S. military and the CIA to develop brutal interrogation methods, the APA assembled a task force in 2005 to examine the issue and concluded that psychologists were playing a “valuable and ethical role” in assisting the military. And in 2007, an APA Council of Representatives retained this policy by voting overwhelmingly to reject a measure that would have banned APA members from participating in abusive interrogation of detainees. It took until 2008 for APA members to vote for prohibiting consultations in interrogations.

Also at the tip of this iceberg of how psychologists have met the needs of the power structure are the efforts of perhaps the most famous academic psychologist in the U.S., who is also a former president of the APA, a man who once did some worthwhile work with learned helplessness. Of course, I’m talking about Martin Seligman, who more recently has consulted with the U.S. army’s Comprehensive Soldier Fitness program—this for not only social position and rank but for several million dollars for his University of Pennsylvania Positive Psychology Center, according to the Philadelphia Inquirer, which quoted Seligman saying, “We’re after creating an indomitable military.”

To give you an example of how positive psychology is used in this Comprehensive Soldier Fitness program, in one role play, a sergeant is asked to take his exhausted men on one more difficult mission, and the sergeant is initially angry saying that “It’s not fair”; but in the role play, he’s “rehabilitated” to reframe the order as a compliment, concluding, “Maybe he’s hitting us because he knows we’re more reliable.”

This kind of “positive reframing” and the use of psychology and psychiatry to manipulate and medicate people— one in six U.S. armed service members are taking at least one psychiatric drug, many in combat zones —so as to adjust to dehumanizing environments has concerned many critical thinkers for quite some time, from Aldous Huxley in Brave New World, to Erich Fromm in The Sane Society, to more recently, Barbara Ehrenreich in Bright-Sided.

The Submerged Iceberg: How Psychologists Subvert Democratic Movements

I want to turn now to the more submerged, less visible but more ubiquitous ways that psychologists are meeting the needs of the power structure and subverting democracy and democratic movements.

One major area that concerns me is the everyday pathologizing and diseasing of anti-authoritarians. This is quite scary because anti-authoritarians are absolutely vital for democracy and democratic movements. I want to talk about how this is being done, but first let me define authoritarianism and anti-authoritarianism

Authoritarianism is unquestioning obedience to authority. Authoritarians in control demand unquestioning obedience, and authoritarian subordinates give them that unquestioning obedience. In contrast, anti-authoritarians question the legitimacy of an authority before taking it seriously. Does the authority know what it’s talking about or not? Does it tell the truth or lie? Does it care about the people who are taking it seriously or is it exploitative? And if anti-authoritarians assess an authority to be illegitimate, they then challenge and resist it.

So, of course anti-authoritarians are essential for democracy and democratic movements. And by pathologizing and “treating” anti-authoritarians, psychologists and other mental health professionals are taking them off “democracy battlefields.”

I began to think about this problem of psychologists pathologizing anti-authoritarians when I was in graduate school in the early 1980s. Prior to that, in 1970s—when mental health professionals were moving forward instead of backward—psychiatry, in response to the pressure of gay activists, had removed homosexuality as a mental illness from their diagnostic bible, the DSM. But 1980 was a sad year—Erich Fromm died, Ronald Reagan became president, and the DSM III was published in 1980, my second year of graduate school.

The DSM III was a huge expansion of psychiatric disorders, with many more child and adolescent diagnoses, and I immediately noticed that the DSM III was pathologizing stubbornness, rebellion, and anti-authoritarianism. Some of these new diagnoses subtly pathologized rebellion, but one diagnosis was in-your-face obvious pathologizing of rebellion—“oppositional defiant disorder” (ODD).

For those of you who are not clinicians, ODD kids are not doing anything illegal. ODD kids are not the kids who once were labeled “juvenile delinquents”—that’s “conduct disorder.” No, the official symptoms of ODD include “often actively defies or refuses to comply with adult requests or rules” and “often argues with adults.”

When I discovered ODD, I told some of my professors that I was already a little embarrassed by the profession but now I’m really embarrassed—didn’t psychologists realize that just about every great American activist from Saul Alinsky to Harriet Tubman, to many great artists and scientists, to scientist-activists such as Albert Einstein would have been diagnosed with ODD? In response, they diagnosed me as having “issues with authority.” I definitely do have issues with authorities who don’t know what the hell they are talking about—this another reason that I withdraw from the mainstream mental health professional world.

Anti-Authoritarians Kept Off Democracy Battlefields

So, I went into private practice, and I have received many referrals for these teenagers diagnosed with ODD from colleagues who are uncomfortable with these kids. As I worked with these kids, I found that not only did I like most of them but I also respected the vast majority of them, as they have real courage. They don’t comply with authorities whom they consider to be illegitimate, and most of the time, I concur with their assessment. If they do respect an authority, they aren’t obnoxious, and usually they clamor for adults whom they can respect and who genuinely respect them. Not only are these kids not mentally ill, many of them are what I consider to be the hope of the nation.

Over the years, I have worked not only with ODD teens but also with adults diagnosed with depression, anxiety disorder, and substance abuse, and with psychiatric survivors who have been previously diagnosed with various psychoses. What’s impossible for me to ignore is how many of these individuals diagnosed with mental disorders are essentially anti-authoritarians. It began to be increasingly clear to me that this was potentially a large army of anti-authoritarian activists that mental health professionals are keeping off democracy battlefields by convincing them that their depression, anxiety, and anger are solely a result of their mental illnesses and not, in part, a result of their pain over being in dehumanizing environments.

Earlier this year, I wrote a piece for AlterNet called “Would We Have Drugged Up Einstein?” about why anti-authoritarians are diagnosed with mental illness, and it was picked up by several other Internet zines. I received a huge response, including many emails from people who have been diagnosed with depression and anxiety disorder who positively resonated with this particular sentence: “Often a major pain of their lives that fuels their anxiety and/or depression is fear that their contempt for illegitimate authorities will cause them to be financially and socially marginalized, but they fear that compliance with such illegitimate authorities will cause them existential death.”

So, over the years, I have become increasingly confident that there is huge group, a potential army of anti-authoritarian activists who are being pacified by the mental health profession and taken off democracy battlefields. And this, I think, is one important reason why the number of Americans actively involved in democratic movements is so low.

Of course this is not the only reason for political passivity in the United States, as there are many spokes on the U.S. political passivity wheel. The decimation of labor unions disempowering working people, as 35% of working people in the 1950s were in unions, compared to 12% today and only 7% among non-public employees. Increased workplace surveillance to go along with government surveillance which pacifies people. Social isolation—25% of Americans don’t have a single confidante in their lives—preventing even the possibility of solidarity. Staggering student-loan debt, which breaks young people’s spirit of resistance. Extremist consumerism that weaken us. And so forth. But the pacifying spoke in the wheel that I feel the greatest obligation to talk about most loudly is how our mental health profession is taking anti-authoritarians off democracy battlefields.

Psychologists’ Unavoidable Political Choice

If you look at the history of top-down hierarchical civilization, the reality is that there have always been power structures. There has been the ruling power structure of the combination of the monarchy and the church. And today in the U.S. and many other nations, the ruling power structure is the corporatocracy—giant corporations, the wealthy elite, and their politician collaborators.

All power structures throughout history have sought to use groups of people, especially among so-called professionals, who will control the population from rebelling against injustices. Power structures have used clergy—that’s why clergy who cared about social justice and who were embarrassed by their profession created “liberation theology.” Power structures have certainly used police and armies, as has been done throughout American history to try to break the U.S. labor movement. And the U.S. power structure now uses mental health professionals to manipulate and medicate people to adapt and adjust and thereby maintain the status quo, regardless of how insane the status quo has become.

So, mental health professionals have a choice. They can meet the needs of the power structure by only focusing on adjusting and adapting to what I think is an increasingly insane U.S. society. By insane I mean multiple senseless wars that Americans don’t even know why we are fighting. By insane I mean prisons-for-profit corporations such as Correction Corporation of America buying prisons from states and demanding in return a 90% occupancy guarantee—this actually occurred recently in my state of Ohio. And so on.

Or mental health professionals can act very differently. Clinicians can recognize that many among their clientele diagnosed with depression, anxiety disorder, and substance abuse are not essentially biochemicaly ill but are essentially anti-authoritarians. Not all of them are anti-authoritarians but many of them are. And that self-destructive behaviors are fueled by a variety of pains, one such pain is the direct and indirect impact of illegitimate authorities at all kinds of levels in people’s lives. And pained anti-authoritarians can be exposed to the idea that throughout history many people, famous and not-so-famous, from Buddha to Malcolm X, have transformed their pain and their self-destructive behaviors to constructive behaviors through art, spirituality, and also activism.

And once anti-authoritarians have their pain and their anti-authoritarianism validated and feel more whole, they are likely to become less on the defensive and more secure. That’s when the real fun begins, as we can move to the next level—we can learn to get along with one another. When anti-authoritarians regain the energy to do battle with the corporatocracy and learn to get along with one another, watch out—we might actually achieve something closer to democracy in the United States.

Bruce E. Levine, a practicing clinical psychologist, writes and speaks about how society, culture, politics and psychology intersect. His latest book is Get Up, Stand Up: Uniting Populists, Energizing the Defeated, and Battling the Corporate Elite. His Web site is www.brucelevine.net. This article is also being simultaneously published in the October Z Magazine.

Ένα ενδιαφέρον άρθρο στο Βήμα Science σήμερα. Δεν περιγράφει όλους τους νέους όμως. Γνωρίζω πολλούς, πάρα πολλούς, που παραμένουν στη γενιά του ‘εμείς’. Παρ’ όλα αυτά, περιγράφει μια υπαρκτή πραγματικότητα.

Πηγή: Το Βήμα (αναδημοσίευση από το New Scientist)

Η Γενιά του Εγώ

της Laura Spinney

Οταν ήταν παιδιά τους έλεγαν ότι είναι οι καλύτεροι. Σήμερα παίρνουν αντικαταθλιπτικά γιατί αισθάνονται ότι δεν ανταποκρίνονται στην εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους. Ποιoς φταίει;

Εδώ και μερικές δεκαετίες τα παιδιά του δυτικού κόσμου μεγαλώνουν με κανακέματα και επαίνους και διαρκείς τονωτικές ενέσεις του Εγώ τους σε μια καλών προθέσεων προσπάθεια ενίσχυσης της αυτοεκτίμησής τους. Πού οδήγησε αυτό; Στην εμφάνιση μιας γενιάς που αν και επισήμως ονομάζεται Γενιά Υ (ως διάδοχος της Γενιάς Χ), τώρα διεκδικεί τον καθόλου κολακευτικό τίτλο της «Γενιάς του Εγώ». Οι εκπρόσωποί της εμφανίζονται εγωκεντρικοί και νάρκισσοι, έχουν υπερτιμημένη άποψη για τον εαυτό τους και διακατέχονται από υπερβολικά υψηλές και έξω από τις δυνατότητές τους προσδοκίες, με αποτέλεσμα να «λυγίζουν» ευκολότερα κάτω από τις δυσκολίες της πραγματικής ζωής και να ρέπουν περισσότερο προς την κατάθλιψη. Το να σπεύσουμε να τους κατηγορήσουμε είναι εύκολο. Είναι όμως πολύ πιο εποικοδομητικό να κάνουμε μια γερή κριτική και να αναθεωρήσουμε τον τρόπο που έχουμε υιοθετήσει ως «καλύτερο» για την ανατροφή των παιδιών μας. Οι ειδικοί έχουν ήδη μπει στη διαδικασία και οι προτάσεις τους είναι πραγματικά ενδιαφέρουσες.

«Τους νέους σήμερα συνεχίζουν να τους παραχαϊδεύουν για πολύ καιρό, ενώ θα έπρεπε πολύ νωρίτερα να έχουν αρχίσει να μαθαίνουν ότι δεν είναι τέλειοι». Αυτό ήταν το συμπέρασμα του HS, ενός μπλόγκερ που σχολίαζε ένα άρθρο των «New York Times» το οποίο οίκτιρε την κατάσταση της σημερινής νεολαίας. Το πρόβλημα με τα παιδιά, συνέχιζε, είναι ότι έχουν μια «παραφουσκωμένη» άποψη για τον εαυτό τους επειδή έχουν μεγαλώσει έτσι ώστε να πιστεύουν πως καθετί που κάνουν είναι αξιόλογο και σημαντικό. Δεν επρόκειτο για κάποιον γερογκρινιάρη αλλά για έναν νεαρό που έγραφε για την ίδια του τη γενιά, εκείνους που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1980 και στο 2000 και έχουν ονομαστεί Γενιά Υ ή Γενιά του Εγώ.

Οπως καταλαβαίνει κανείς από το όνομά της, η Γενιά του Εγώ έχει προσελκύσει ήδη τα πυρά. Οι εκπρόσωποί της κατηγορούνται ότι είναι κακομαθημένοι, αλαζονικοί και νάρκισσοι, ότι έχουν μια αδικαιολόγητη αίσθηση πως δικαιωματικά όλα τους ανήκουν. Οι καθηγητές παραπονούνται ότι οι σημερινοί φοιτητές απαιτούν μόνιμη προσοχή. Οι εργοδότες δυσκολεύονται να καταπιούν τα υπερδιογκωμένα εγώ των νεαρών υπαλλήλων τους, ενώ οι ψυχοθεραπευτές λένε ότι βλέπουν μια νέα γενιά ασθενών οι οποίοι έχουν κατάθλιψη επειδή δεν μπορούν να φθάσουν στο ύψος των υπερβολικών προσδοκιών τους. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το φταίξιμο βρίσκεται στους γονείς, στους δασκάλους και στους άλλους ενηλίκους οι οποίοι υπερέβαλαν στο να μεγεθύνουν την άποψη που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους από τα πρώτα τους χρόνια.

Οι κατηγορίες αυτές δεν βαρύνουν μόνο τη Γενιά Υ αλλά και μια ολόκληρη φιλοσοφία για την ανατροφή των παιδιών, η οποία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 και εξακολουθεί να ισχύει ακόμη. Αν είναι βάσιμες, θα πρέπει να αναθεωρήσουμε την άποψη ότι η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των παιδιών είναι ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλίσουμε το ότι θα εκμεταλλευθούν στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Τι λένε λοιπόν τα στοιχεία; Είναι η σημερινή νεολαία πραγματικά πιο εγωιστική από τις παλαιότερες γενιές; Αν είναι έτσι, αποτελεί αυτό πρόβλημα; Και αν η σύγχρονη δυτική κουλτούρα της οικοδόμησης αυτοεκτίμησης είναι ένοχη, τι μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό;

Παραφουσκωμένο Εγώ

Ενας από τους πλέον ένθερμους επικριτές της σημερινής νεολαίας είναι η Τζιν Τουένγκι, ψυχολόγος στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας και συγγραφέας τού «Generation Me». Για να βρούμε αποδεικτικά στοιχεία υπέρ του υπερδιογκωμένου Εγώ της Γενιάς Υ αρκεί, όπως λέει, να κοιτάξουμε την ετήσια μελέτη των αμερικανών πρωτοετών φοιτητών που περιλαμβάνει 9 εκατ. φοιτητές κολεγίου. Αποκαλύπτει ότι το 52% των συμμετεχόντων του 2009 θεωρούσε πως είχε επίπεδα κοινωνικής αυτοπεποίθησης υψηλότερα από εκείνα του μέσου γενικού πληθυσμού σε σχέση με το 30% των φοιτητών που δήλωνε το ίδιο στη μελέτη του 1966. Οι σημερινοί φοιτητές επίσης αξιολογούν τη νοητική τους αυτοπεποίθηση, τις δεξιότητές τους στο να μιλούν δημόσια καθώς και τις ηγετικές τους ικανότητες περίπου κατά 50% υψηλότερα από ό,τι οι ομόλογοί τους του 1966.

Η υπερβολική σημασία της αυτοεκτίμησης για τη Γενιά Υ σκιαγραφήθηκε σε ένα πείραμα το 2010. Μια ομάδα με επικεφαλής τον Μπραντ Μπούσμαν του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο στο Κολόμπους διαπίστωσε ότι οι φοιτητές έδιναν στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους – π.χ., το να πάρουν μεγαλύτερο βαθμό ή να δεχθούν μια φιλοφρόνηση – μεγαλύτερη αξία από ό,τι στις ανταμοιβές που κινητοποιούν την ανθρωπότητα από τις απαρχές της ύπαρξής της, όπως το να φάει κάποιος το αγαπημένο του φαγητό ή το να επιδοθεί σε σεξουαλική δραστηριότητα. Οι φοιτητές επίσης αξιολογούσαν αυτή την επιβράβευση υψηλότερα από το να κερδίσουν χρήματα, να πιουν αλκοόλ ή να δουν τον καλύτερό τους φίλο. Διερευνώντας περισσότερο οι επιστήμονες ζήτησαν από τους φοιτητές να αξιολογήσουν το πόσο ήθελαν καθεμιά από αυτές τις ανταμοιβές καθώς και την ευχαρίστηση που λάμβαναν από αυτές. Το να θέλει κάποιος κάτι περισσότερο από ό,τι του αρέσει θεωρείται ένδειξη εθισμού. Σε όλες τις περιπτώσεις η ανταμοιβή «τούς άρεσε» περισσότερο από ό,τι «την ήθελαν», αλλά η διαφορά ανάμεσα στα δύο ήταν μικρότερη σε ανταμοιβές που πρόσφεραν ενίσχυση της αυτοπεποίθησης.

Γεγονός ή προκατάληψη;

Η εικόνα δεν είναι ωστόσο τόσο απλή. Ο Μαρκ Λίρι, κοινωνικός ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ του Ντάραμ της Βόρειας Καρολίνας, προειδοποιεί ότι τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν είναι τόσο ελιτίστικα όσο ήταν τη δεκαετία του 1960 και άρα το δημογραφικό προφίλ των φοιτητών έχει αλλάξει καθιστώντας τις παλαιότερες και τις σημερινές ομάδες φοιτητών μη απόλυτα συγκρίσιμες. «Δεν γνωρίζουμε αν αυτή είναι μια πραγματική αλλαγή ή αν έχει να κάνει με μια αλλαγή των ανθρώπων που εξετάζονται» λέει.

Πράγματι, η Κάλι Τρεζνιέφσκι του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις ανέλυσε μια μελέτη 400.000 μαθητών γυμνασίου που διεξάγεται τα τελευταία 30 χρόνια, από το 1976, και δεν βρήκε στοιχεία για αύξηση του εγωισμού σε αυτή την ελαφρώς νεαρότερη ομάδα. «Οι βαθμολογίες στην αυτοεκτίμησση δεν έχουν αλλάξει καθόλου» λέει. Υποπτεύεται ότι ορισμένοι ψυχολόγοι, κυρίως μιας μεγαλύτερης ηλικίας, διακατέχονται από μια πανάρχαια προκατάληψη. «Επικρίνουμε την επόμενη γενιά. Αυτό ακριβώς κάνουμε» τονίζει. Είναι πιθανόν, υποστηρίζει, όλοι και όχι μόνο η Γενιά Υ, να έχουμε σταδιακά γίνει πιο εγωκεντρικοί – καθώς όμως τα στοιχεία είναι περιορισμένα στις άλλες ηλικιακές ομάδες, είναι δύσκολο να εξετάσει αυτή την ιδέα της.

Η «Γενναιόδωρη Γενιά»;

Ακόμη πιο επιφυλακτικός είναι ο Τζέφρι Αρνέτ, ψυχολόγος ο οποίος μελετά την εφηβεία στο Πανεπιστήμιο Κλαρκ της Μασαχουσέτης. Επισημαίνει ότι σήμερα οι νέοι προσφέρουν εθελοντική δουλειά σε φιλανθρωπικά έργα σε μεγαλύτερους αριθμούς από ποτέ και ότι ενδιαφέρονται περισσότερο για τις κοινωνικές ανισότητες από ό,τι ενδιαφέρονταν οι γονείς τους. Φθάνει μάλιστα ως το σημείο να ονομάζει τη Γενιά Υ «Γενναιόδωρη Γενιά».

Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι έχει σημειωθεί μια πραγματική αύξηση της αυτοεκτίμησης – τουλάχιστον στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το φαινόμενο έχει μελετηθεί περισσότερο. Το ερώτημα του αν αυτό αποτελεί πρόβλημα παραμένει ανοιχτό. Οταν ο αμερικανός ψυχολόγος Γουίλιαμ Τζέιμς επινόησε τον όρο «αυτοεκτίμηση» τη δεκαετία του 1890, τον είχε προσδιορίσει ως τον λόγο των επιτυχιών ενός ατόμου προς τις «φιλοδοξίες» ή τους στόχους του. Με άλλα λόγια, η αυτοεκτίμηση είναι ένα υποκειμενικό μέτρο της αξίας του καθενός που αυξάνεται καθώς επιτυγχάνει τους στόχους του. Αυτό ταιριάζει με τον ορισμό που δίνει το λεξικό: «Ο σεβασμός ή η ευνοϊκή άποψη κάποιου για τον εαυτό του». Τι το κακό μπορεί να υπάρχει σε αυτό;

Ματαιοδοξία και ναρκισσισμός

Στις ημέρες μας, παρ’ όλα αυτά, η αυτοεκτίμηση έχει αποκτήσει ένα δεύτερο νόημα: «Μια αδικαιολόγητα καλή γνώμη κάποιου για τον εαυτό του, ματαιοδοξία». Αυτός είναι ο ορισμός που ταιριάζει καλύτερα στη Γενιά Υ, σύμφωνα με την κυρία Τουένγκι. Και αυτή είναι η πηγή του προβλήματος. Κατ’ αρχάς, τα παραφουσκωμένα εγώ δημιουργούν σε πολλά νεαρά άτομα μη ρεαλιστικές προσδοκίες και η ανικανότητά τους να τις εκπληρώσουν μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη. Δεν είναι σύμπτωση, λέει, ότι το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών στην Ατλάντα της Τζόρτζια ανέφερε τον περασμένο Οκτώβριο πως ένας στους εννέα Αμερικανούς άνω των 12 ετών παίρνει αυτή τη στιγμή αντικαταθλιπτικά – αριθμός τετραπλάσιος από το αντίστοιχο ποσοστό στα τέλη της δεκαετίας του 1980.

Η κυρία Τουένγκι βλέπει ένα άλλο δείγμα επικίνδυνα διογκωμένης αυτοεκτίμησης στα αυξανόμενα επίπεδα του ναρκισσισμού. Διαπίστωσε ότι διπλάσιοι φοιτητές είχαν υψηλά επίπεδα ναρκισσισμού το 2006 σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οι νάρκισσοι τείνουν να μην ανέχονται την κριτική και έχουν ροπή προς την εξαπάτηση και την επιθετικότητα. «Αυτοί είναι οι άνθρωποι που έρχονται στο γραφείο σου και κάνουν ολόκληρο καβγά για έναν βαθμό» λέει. Επίσης ανησυχούν περισσότερο για την εξωτερική τους εμφάνιση και, όπως τονίζει, οι Αμερικανοί καταφεύγουν στην πλαστική χειρουργική σε μεγαλύτερους αριθμούς από ποτέ. Στο τελευταίο της βιβλίο, «The Narcissism Epidemic», το οποίο έχει γράψει μαζί με τον Γ. Κιθ Κάμπελ (Free Press, 2009), αφηγείται ανέκδοτα για ανθρώπους που προσέλαβαν δήθεν παπαράτσι για να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι είναι διάσημοι ή αγόρασαν τεράστια σπίτια με δάνεια ως απόδειξη του αμερικανικού παραφουσκωμένου εγώ.

Εγώ και στη… μουσική

«Το έχουμε παρακάνει με τον ατομισμό» λέει η κυρία Τουένγκι και αυτό αντανακλάται και στην ποπ κουλτούρα. Μαζί με τον ψυχολόγο Νέιθαν Ντε Βαλ και άλλους ερευνητές κατέγραψαν μια αύξηση της χρήσης της λέξης «εγώ» στους στίχους των αμερικανικών ποπ επιτυχιών από το 1980 ως το 2007. Ταυτοχρόνως η συχνότητα λέξεων που σχετίζονται με άλλους ανθρώπους, με την κοινωνική αλληλεπίδραση και τα θετικά συναισθήματα έχει μειωθεί. Η κυρία Τουένγκι θεωρεί υπεύθυνους τέσσερις παράγοντες: τις αλλαγές στη συμπεριφορά των γονέων, τη λατρεία της διασημότητας, το Διαδίκτυο και τον εύκολο δανεισμό. «Ολοι αυτοί οι παράγοντες επιτρέπουν στους ανθρώπους να έχουν μια διογκωμένη αίσθηση του εαυτού τους, στην οποία το φαίνεσθαι της επίδοσης είναι πιο σημαντικό από αυτή καθαυτή την επίδοση» λέει.

Αλλοι κατηγορούν το κίνημα της αυτοεκτίμησης που ξεκίνησε στην Καλιφόρνια τη δεκαετία του 1980. Δυστυχώς, λέει ο κ. Λίρι, το κίνημα γεννήθηκε από μια παρανόηση. Μελέτες είχαν δείξει έναν συσχετισμό ανάμεσα στην υψηλή αυτοεκτίμηση και στις θετικές εξελίξεις στη ζωή. «Ο κόσμος βιάστηκε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αυτοεκτίμηση ήταν η αιτία αυτών των άλλων πραγμάτων αλλά δεν είναι» λέει. Υστερα από τρεις δεκαετίες και πολλά προγράμματα ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης επικρατεί η άποψη ότι ο καλύτερος τρόπος να αναθρέψει κάποιος τα παιδιά του είναι να οικοδομήσει την αυτοεκτίμησή τους μέσα από συνεχείς επαίνους και θετικές αναδράσεις. Τα στοιχεία είναι όμως είναι ασαφή, στην καλύτερη περίπτωση.

Μειωμένη αντοχή στις δυσκολίες

Το 2003 μια ομάδα με επικεφαλής τον Ρόι Μπαουμάιστερ του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Φλόριδας στο Ταλαχάσι διεξήγαγε μια μετα-ανάλυση των προηγούμενων ερευνών. Η εικόνα που αναδείχθηκε ήταν σύνθετη. Διαπίστωσαν ότι η υψηλή αυτοεκτίμηση σχετιζόταν γενικά με πιο χαρούμενη διάθεση και ανάληψη πρωτοβουλίας, ενώ η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδεόταν με κατάθλιψη. Παρ’ όλα αυτά, αντίθετα με το αναμενόμενο, τα άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση καταθλίβονταν περισσότερο σε στιγμές στρες, ενώ εκείνα που είχαν χαμηλή αυτοεκτίμηση έδειχναν μεγαλύτερη αντοχή όταν έρχονταν αντιμέτωπα με τα σκαμπανεβάσματα της ζωής. Φάνηκε επίσης ότι η προσπάθεια ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης των μαθητών δεν βελτίωνε τις επιδόσεις τους στα μαθήματα και μπορούσε μερικές φορές να είναι αντιπαραγωγική. Η υψηλή αυτοεκτίμηση φάνηκε να προστατεύει τα κορίτσια από τα νταηλίκια, δεν εμπόδιζε όμως τα παιδιά να καπνίσουν, να πιουν, να πάρουν ναρκωτικά ή να κάνουν σεξ – αντιθέτως, τα ωθούσε στο να δοκιμάσουν αυτά τα πράγματα. Οι καλές επιδόσεις στην εργασία σχετίζονταν μερικές φορές με την υψηλή αυτοεκτίμηση, ο συσχετισμός όμως ήταν ευμετάβλητος και η σχέση της αιτιότητας ασαφής. Η αυτοεκτίμηση δεν μπορούσε να προβλέψει ούτε την ποιότητα ούτε τη διάρκεια των σχέσεων. Η γενική εικόνα ήταν τόσο συγκεχυμένη ώστε ο κ. Μπαουμάιστερ και η ομάδα του θεώρησαν ότι δεν μπορούν να εγκρίνουν προγράμματα για την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης.

Σήμερα οι ψυχολόγοι συμφωνούν στο ότι η υψηλή αυτοεκτίμηση αποτελεί συχνότερα τη συνέπεια θετικών γεγονότων στη ζωή παρά την αιτία τους – ένα μήνυμα το οποίο ακόμη δεν έχει περάσει σε γονείς και δασκάλους. Ο κ. Λίρι φθάνει ως το σημείο να διαβεβαιώνει ότι η αυτοεκτίμηση που ενισχύεται με τεχνητό τρόπο, χωρίς αναφορά σε επιτεύγματα, δεν έχει καμία εγγενή αξία. Εν τω μεταξύ ο εκπαιδευτικός ψυχολόγος Χέρμπερτ Μαρς του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης υποστηρίζει ότι θα πρέπει να σκεφτόμαστε την αυτοεκτίμηση ως ένα τμήμα της ευρύτερης έννοιας ενός πράγματος που ονομάζεται αυτοαντίληψη και το οποίο περιλαμβάνει επίσης τις απόψεις που έχει κάποιος για την εθνοτική και μορφωτική του ταυτότητα, καθώς και για το φύλο του. Πιστεύει ότι η καλή αυτοαντίληψη και η υψηλή εκπαιδευτική απόδοση αποτελούν την αιτία και το αποτέλεσμα η μια της άλλης. «Αυτό είναι που κάνει τόσο δύσκολη τη δουλειά των δασκάλων» λέει. «Δεν πρέπει μόνο να διδάξουν δεξιότητες, πρέπει επίσης να οικοδομήσουν την πίστη των παιδιών στον εαυτό τους και μετά να συνδέσουν αυτά τα δύο».

Πιο σημαντικός ο αυτοέλεγχος

Ο κ. Μπαουμάιστερ υποστηρίζει ότι, αντί να «χτίζουμε» το εγώ των παιδιών, θα πρέπει να οικοδομήσουμε τον αυτοέλεγχό τους. Στο καινούργιο βιβλίο του «Willpower: Rediscovering Our Greatest Strength» (Allen Lane, 2012) παρουσιάζει στοιχεία υπέρ του ότι η δύναμη της θέλησης και όχι η αυτοεκτίμηση είναι το απαραίτητο συστατικό για μια επιτυχημένη ζωή. Υποστηρίζει ότι τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους και να επιμένουν σε δύσκολα έργα ώστε να μπορέσουν να επιτύχουν τους στόχους τους, κάτι το οποίο θα ενισχύσει με φυσικό τρόπο την αυτοεκτίμησή τους. Οι γονείς και οι δάσκαλοι μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της αυτοπειθαρχίας ενθαρρύνοντας τα παιδιά να αποκτήσουν καλές συνήθειες. Και αντί να τους παρέχουν διαρκή και επομένως ανούσιο έπαινο, θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα πραγματικά επιτεύγματα. Αν η προσέγγιση του κ. Μπαουμάιστερ φαίνεται υπερβολικά αυστηρή, ο κ. Λίρι είναι πιο πραγματιστής. Το μήνυμα που θα πρέπει να στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους, λέει, είναι ότι τα αγαπούν ακόμη και αν δεν είναι τέλεια και ότι μπορούν να βελτιωθούν. «Δώστε τους ειλικρινή πληροφόρηση» επισημαίνει. «Και πάνω από όλα, μη λέτε στο παιδί σας ότι είναι το καλύτερο παιδί του κόσμου γιατί κανένα δεν είναι».

Στροφή προς τους άλλους

Η υπερβολική αυτοεκτίμηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, το ίδιο όμως ισχύει και για τη χαμηλή αυτοεκτίμηση. Στην εφηβεία τα παιδιά γίνονται ευάλωτα καθώς ο «συμπαγής» εγωκεντρισμός που έχουν στα πρώτα τους χρόνια αρχίζει γρήγορα να αποκτά ρωγμές. Στα κορίτσια η πτώση της αυτοεκτίμησης είναι μεγαλύτερη από ό,τι στα αγόρια, και στα δυο φύλα όμως η αλλαγή είναι μόνιμη. Επίσης σε αυτές τις ηλικίες η αυτοεκτίμηση μπορεί να είναι υψηλή αλλά ταυτόχρονα ασταθής, να καταποντίζεται με την πρώτη κριτική.

Οι γονείς φυσικά θέλουν να προστατεύσουν το παιδί τους σε αυτή την κρίσιμη ηλικία, όμως το να το στολίζουν με αβάσιμους επαίνους δεν είναι η λύση. Μια καλύτερη τακτική είναι να ενθαρρύνουν τα παιδιά να σκέφτονται τους άλλους. Μια από τις πολλές μελέτες που δείχνουν προς αυτή την κατεύθυνση έγινε από την Τζένιφερ Κρόκερ και την Εϊμι Κανεβέλο του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο στο Κολόμπους, σε περίπου 200 ζεύγη φοιτητών. Διαπίστωσαν ότι όσοι προσπάθησαν να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή τους βάζοντας τον ή την συγκάτοικό τους να τους αναγνωρίσει τα καλά σημεία τους απέτυχαν: τόσο η αυτοεκτίμηση των ίδιων όσο και η γνώμη των συγκατοίκων τους για εκείνους μειώθηκαν μέσα στους τρεις μήνες που διήρκεσε το πείραμα. «Εκείνο που πραγματικά λειτούργησε ήταν το να δείχνουν έμπρακτα ότι ενδιαφέρονται πραγματικά για τον συγκάτοικό τους» λέει η κυρία Κρόκερ.