blog

Υπόμνημα για το κύρος της Κοινωνικής Εργασίας και τη συνδρομή της στην Ψυχική Υγεία

Ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας ( Σ.Κ.Λ.Ε.), ιδρύθηκε το 1955 και αποτελεί επίσημα αναγνωρισμένο επαγγελματικό – επιστημονικό σωματείο. Εκπροσωπεί επαγγελματικά και επιστημονικά πανελλαδικά τους 5000 Κοινωνικούς Λειτουργούς της χώρας.

Kαθώς εδώ και πολύ καιρό, επιχειρείται, συστηματικά και μεθοδευμένα, η αποδυνάμωση τους κύρους της Επιστήμης της Κοινωνικής Εργασίας και ο αποκλεισμός των Κοινωνικών Λειτουργών από συγκεκριμένους τομείς (όπως αυτός της Ψυχικής υγείας) και δραστηριότητες (όπως αυτές τις συμβουλευτικής και της θεραπείας ατόμων, ομάδων και οικογενειών) στους οποίους διεθνώς αναγνωρίζεται η συμβολή και ο πρωτοποριακός ρόλος τους.

Το Δ.Σ του Σ.Κ.Λ.Ε. αποφάσισε να παρέμβει και με αυτό το υπόμνημα – για την προστασία και ισχυροποίηση των, από τον νόμο κατοχυρωμένων, επαγγελματικών δικαιωμάτων των κοινωνικών λειτουργών.

Ποιο συγκεκριμένα τα τελευταία χρόνια :

1) Στις συνεχείς προσπάθειες να αποκλειστούν οι Κ.Λ. από δραστηριότητες που άπτονται της ψυχικής υγείας (συντονισμός ομάδων , οικογενειακή συμβουλευτική και θεραπεία κ.λ.π), όχι μόνο στον ιδιωτικό τομέα και σαν ελεύθερο επάγγελμα αλλά ακόμα και σε δημόσια πλαίσια παροχής ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών (κέντρα ψυχικής υγείας, προγράμματα θεραπείας εξαρτήσεων κ.λ.π)

2) Στις επιχειρούμενες διώξεις συναδέλφων που, ως ελεύθεροι επαγγελματίες, παρέχουν υπηρεσίες συμβουλευτικής και θεραπείας σε άτομα, ομάδες και οικογένειες διότι δήθεν δεν δικαιούνται να δηλώνουν κάτι τέτοιο καθώς υποτίθεται ότι αποτελεί αποκλειστικό επαγγελματικό δικαίωμα ψυχιάτρων και ψυχολόγων.

3) Στις αυθαίρετες και επιφανειακές ερμηνείες, από διάφορες δημόσιες υπηρεσίες (υπουργείο Οικονομικών, επιθεωρητές δημόσιας υγείας κ.λ.π) δεν αναγνωρίζονται οι συμβουλευτικές και θεραπευτικές υπηρεσίες που παρέχουν Κ.Λ. ,ελεύθεροι επαγγελματίες, ως υπηρεσίες του χώρου ψυχικής υγείας (με αποτέλεσμα εκτός των άλλων προβλημάτων, να υφίστανται και άνιση φορολογική αντιμετώπιση σε σχέση με άλλους επαγγελματίες του χώρου της ψυχικής υγείας).

4) Αποκορύφωμα στην προσπάθεια αποδυνάμωσης και περιθωριοποίησης της Κοινωνικής Εργασίας και του ρόλου των Κοινωνικών Λειτουργών στον ευρύτερο τομέα της Υγείας (όπως την ορίζει ο παγκόσμιος οργανισμός Υγείας) είναι η αμφισβήτηση του περιεχομένου των προγράμματος σπουδών των κοινωνικών λειτουργών (περιεχομένου κατοχυρωμένου διεθνώς και από καταβολής της επιστήμης της Κοινωνικής εργασίας) , με ακόμα πιο απίστευτη, την αμφισβήτηση της συνταγματικά κατοχυρωμένης ακαδημαϊκής ελευθερίας των Κοινωνικών Λειτουργών μελών Δ.Ε.Π. ή Ε.Π. των Σχολών Κοινωνικής Εργασίας Α.Ε.Ι. και Α.Τ.Ε.Ι. ,να επιλέγουν το περιεχόμενο και τη μέθοδο της έρευνας και της διδασκαλίας τους, στις Σχολές Κοινωνικής Εργασίας.

Απαντώντας σε όλες αυτές τις αμφισβητήσεις έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:

1) Η Κοινωνική εργασία ως επιστήμη, ανήκει στις εφαρμοσμένες ανθρωπιστικές επιστήμες. Το θεωρητικό υπόβαθρο της Κοινωνικής εργασίας αποτελείται από γνώσεις για τον Άνθρωπο, το Περιβάλλον του και τη μεταξύ τους Σχέση Αλληλεπίδρασης. Οι γνώσεις αυτές αντλούνται αφενός, από επιστήμες όπως η βιολογία, ψυχολογία, η ψυχιατρική, η κοινωνιολογία, το δίκαιο, η φιλοσοφία, τα οικονομικά και αφετέρου από ένα κύκλο γνώσεων που αναφέρονται σε θέματα κοινωνικής εργασίας (έννοιες ,αρχές, μεθοδολογία, δεξιότητες και τεχνικές) (Χ. Καστορίδου- Παπαδοπόυλου)

Σύμφωνα με τον ορισμό της διεθνούς ομοσπονδίας Κοινωνικών Λειτουργών:

Η Κοινωνική εργασία ως επάγγελμα, προάγει την κοινωνική αλλαγή, την επίλυση προβλημάτων στις ανθρώπινες σχέσεις και την ενδυνάμωση και απελευθέρωση των ανθρώπων, προκειμένου να βελτιώσουν την ευημερία τους. …..Αποστολή της είναι να καταστήσει ικανούς όλους τους ανθρώπους να αναπτύξουν όλες τις δυνατότητες τους, να εμπλουτίσουν τις ζωές τους και να εμποδίσουν τις δυσλειτουργίες.

Οι σπουδές στην Κοινωνική εργασία διεθνώς, αποβλέπουν στην προετοιμασία επαγγελματιών κοινωνικών λειτουργών ικανών να συμβάλλουν στην επίλυση των σύγχρονων προβλημάτων κοινωνικής λειτουργικότητας ατόμων, ομάδων, οργανισμών και κοινοτήτων.

Η θεωρητική εκπαίδευση, των Κ.Λ., τόσο στη Ελλάδα όσο και διεθνώς , σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο περιλαμβάνει γνώσεις για την βιο-ψυχο-κοινωνική ανάπτυξη και κοινωνική λειτουργικότητα του ανθρώπου σε διάφορα κοινωνικά συστήματα (οικογένειες, ομάδες, οργανισμούς, κοινότητες και θεσμούς), ανάλυση κοινωνικής πολιτικής, ανάπτυξη προσεγγίσεων και δεξιοτήτων παρέμβασης για την επίλυση προβλημάτων καθώς και γνώσεις μεθόδων έρευνας και αξιολόγησης τω εφαρμογών της κοινωνικής εργασίας.

Σημαντικό στοιχείο της προπτυχιακής και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης είναι, ο καθιερωμένος διεθνώς και από την αρχή της εκπαίδευσης, συνδυασμός της θεωρητικής κατάρτισης με την πρακτική εμπειρία.

2. Τομείς και εργαλεία παρέμβασης.

Σύμφωνα με τον διεθνή ορισμό της κοινωνικής εργασία (Διεθνής Ομοσπονδία Κοινωνικών Λειτουργών ,Μόντρεαλ,2000) :

 ….Οι παρεμβάσεις της κοινωνικής εργασία εκτείνονται από ψυχοκοινωνικές διεργασίες εστιασμένες κυρίως στο άτομο μέχρι τη συμμέτοχή στην κοινωνική πολιτική, σχεδιασμό και ανάπτυξη. Αυτές (οι παρεμβάσεις) περιλαμβάνουν συμβουλευτική ,κλινική κοινωνική εργασία, εργασία με ομάδες, κοινωνική παιδαγωγική εργασία και οικογενειακή επέμβαση και θεραπεία ,καθώς και προσπάθειες να βοηθήσουν του ανθρώπου να αξιοποιήσουν υπηρεσίες και πόρους της κοινότητας….

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία : ( ΠΔ 50/1989 που εξειδικεύει το Νόμο 1404/83,για τα επαγγελματικά δικαιώματα των κοινωνικών λειτουργών), αναφέρεται ρητά ότι:

1) Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί, πτυχιούχοι ΑΕΙ και ΑΤΕΙ, «… με βάση τις εξειδικευμένες επιστημονικές γνώσεις-θεωρητικες και εφαρμοσμένες- ασχολούνται είτε αυτοδύναμα είτε σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες …» στους εξής τομείς: στην Κοινωνική Πρόνοια, στην Υγεία, στην Ψυχική Υγεία, στην Κοινωνική Ασφάλιση, στον Επαγγελματικό Προσανατολισμό, στην Εργασία, στην Εκπαίδευση, στην πρόληψη της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας, στην Κοινωνική Οργάνωση και Ανάπτυξη, τις Κοινωνικές Υπηρεσίες για τις ένοπλες δυνάμεις και τις Κοινωνικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.

Ανάλογα με τον τομέα απασχόλησης τους οι Κοινωνικοί Λειτουργοί παρέχουν υπηρεσίες ενημερωτικού, συμβουλευτικού, διαγνωστικού, θεραπευτικού και υποστηρικτικού χαρακτήρα.

2) Ειδικά όσοι ασχολούνται στον Τομέα Ψυχικής Υγείας ασκούν μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων

«Παροχή υπηρεσιών διαγνωστικού «, συμβουλευτικού και θεραπευτικού χαρακτήρα σε άτομα ,ομάδες και οικογένειες».

3) Επίσης ότι ασκούν και κάθε άλλη δραστηριότητα που προκύπτει από την εξέλιξη της επιστήμης της Κοινωνικής Εργασίας

4) Ειδικά το δικαίωμα των Κοινωνικών λειτουργών να παρέχουν υπηρεσίες συμβουλευτικού χαρακτήρα βασίζεται στο γεγονός ότι μεγάλο μέρος της πρακτικής εκπαίδευσης των Κ.Λ. είναι κατεξοχήν προσανατολισμένη στην καλλιέργεια των σχετικών δεξιοτήτων.

Ειδικά, η λεγόμενη κοινωνική εργασία με άτομα, είναι συμβουλευτική εργασία που επιδιώκει την ενδυνάμωση και υποστήριξη του ατόμου για να διαχειριστεί συγκεκριμένα προβλήματα του (συν την αξιοποίηση όπου χρειάζεται, κοινωνικών πόρων και υπηρεσιών) και εφαρμόζεται στα περισσότερα πλαίσια απασχόλησης Κοινωνικών Λειτουργών.

5) Η αναφορά, στο ΠΔ 50/1989, σε παροχή υπηρεσιών θεραπευτικού χαρακτήρα στον τομέα της ψυχικής υγεία από Κ.Λ., προφανώς έχει σχέση με την παροχή και (ψυχο)θεραπείας.

Επισημαίνουμε ότι αυτή την στιγμή στην Ελλάδα δεν υπάρχει σαφώς καθορισμένο νομικό πλαίσιο που να καθορίζει πώς αποκτά ένας επαγγελματίας της ψυχικής υγείας (Κοινωνικός Λειτουργικός , Ψυχολόγος, Ψυχίατρος κ.λ.π.) την σχετική ειδικότητα.

Για παράδειγμα σε σχέση με τους ψυχολόγους – ψυχοθεραπευτές , στην υπουργική απόφαση Αριθ. Α2/οικ.3823 της 30 Ιουλίου 1989, αναφέρεται επί λέξει «Για την άσκηση της Ψυχοθεραπείας από τον ψυχολόγο με μεθόδους και τεχνικές που έχουν προκύψει από τα δεδομένα της ψυχολογικής επιστήμης προαπαιτείται ή αντίστοιχη ειδίκευση ήτοι αντίστοιχη προς την ειδική μέθοδο προπαιδεία του σε θεωρία και πράξη πιστοποιημένη με επίσημα αποδεικτικά στοιχεία ,που η επάρκεια τους κρίνεται από το ειδικό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο …..».

Δεν αναφέρει πουθενά που και πως θα αποκτηθεί η σχετική ειδίκευση και τα επίσημα αποδεικτικά στοιχεία ότι έχει την κατάλληλη προπαιδεία…

Ανάλογο κενό νόμου υπάρχει σε σχέση με τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες εκπαιδεύεται και αποκτά ένας ψυχίατρος την αποδεδειγμένη ικανότητα να ασκεί ψυχοθεραπεία. (Χαρακτηριστικά στο Π.Δ. 157/1991 ορίζονται μόνο οι αμοιβές ιατρών – νευρολόγων και ψυχίατρων- όταν παρέχουν ψυχοθεραπευτικές υπηρεσίες).

Σύμφωνα με το Π.Δ. 23, Άρθρο 3 (σχετικα με την ασκηση του επαγγέλματος του Κοινωνικού Λειτουργού):

1. Οι Κοινωνικοί λειτουργοί που έτυχαν άδειας άσκησης επαγγέλματος σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 του παρόντος, παρέχουν τις υπηρεσίες τους στα πλαίσια οργανωμένων Κοινωνικών Υπηρεσιών του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα.

2. Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί μπορούν με απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, να παρέχουν τις υπηρεσίες τους και ως ελεύθεροι επαγγελματίες…

Με βάση τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, Νόμος υπ’ αριθμόν 2238/1994, άρθρο 48 (Φ.Ε.Κ. 151/τ.Α΄/16.09.1994), ορίζεται ότι εισόδημα από υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων είναι οι αμοιβές από την άσκηση του ελευθερίου επαγγέλματος του: ιατρού, οδοντιάτρου, κτηνιάτρου, φυσιοθεραπευτή, βιολόγου, ψυχολόγου, […]κοινωνιολόγου, κοινωνικού λειτουργού και εμπειρογνώμονα.

Επίσης το Υπουργείο Οικονομικών λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα ανωτέρω καθώς και την ευρωπαϊκή εμπειρία στην Ονοματολογία ΚΑΔ ΠΟΛ1133/2008 όπως τροποποιήθηκε με την ΠΟΛ1086/2009, έχει ορίσει ξεχωριστούς Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριοτήτων (ΚΑΔ) για τους Κοινωνικούς Λειτουργούς, Ψυχοθεραπευτές, Ψυχολόγους και Ψυχίατρους.

6) Η αυθαίρετη ερμηνεία, ότι δήθεν ο όρος ψυχοθεραπεία προέρχεται από την σύντμηση των λέξεων ψυχολογική θεραπεία , δεν υφίσταται – ούτε στην διεθνή ούτε στην εγχώρια βιβλιογραφία – άρα στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης και αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία, κάποιων που προσπαθούν να την επιβάλλουν στο χώρο της ψυχικής υγείας στην Ελλάδα, για εξυπηρέτηση ιδιοτελών σκοπών.

7) Σχετικό με αυτό το θέμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο σας ενημερώνουμε ότι:

Στην απόφαση C- 309/97 του Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που αφορούσε επίλυση εργασιακών προβλημάτων, γίνονται οι ακόλουθες αναφορές σε σχέση με την δραστηριότητα της ψυχοθεραπείας:

α) αυτόνομη ειδικότητα του χώρου της ψυχικής υγείας που εξασκείται από ειδικά καταρτισμένους επαγγελματίες ανεξάρτητα από τις βασικές σπουδές τους…

Και πιο συγκεκριμένα , :……..Υπογραμμίζουν, μεταξύ άλλων, τη σπουδαιότητα της επαγγελματικής καταρτίσεως και της αποκτηθείσας ειδικεύσεως (των ψυχοθεραπευτών ). Επίσης σε άλλο σημείο της ανωτέρω απόφασης:… προκύπτει επίσης ότι οι οικείοι (Αυστριακοί ασφαλιστικοί) οργανισμοί μπορούν να απασχολούν τρεις διαφορετικές κατηγορίες ψυχοθεραπευτών: ιατρούς που έχουν ολοκληρώσει τη γενική ή ειδική εκπαίδευσή τους, διπλωματούχους ψυχολόγους που έχουν άδεια αυτόνομης ασκήσεως επαγγέλματος στον τομέα της υγείας και, τέλος, πρόσωπα τα οποία, χωρίς να είναι ιατροί ή ψυχολόγοι, έχουν ολοκληρώσει μια γενική κατάρτιση και έχουν ειδικευθεί στην ψυχοθεραπεία. (μεταξύ των οποίων είναι κοινωνικοί λειτουργοί ,νοσηλευτές κ.λ.π επαγγελματίες του ευρύτερου χώρου των επαγγελμάτων υγείας).

β) Σύμφωνα με τον ορισμό του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ψυχοθεραπείας (European Association for Phychotherapy,2003) ,επίσημου συμβουλευτικού οργάνου :

Ψυχοθεραπεία είναι η επιστήμη της ψυχικής υγείας η οποία θεραπεύει της ψυχικές και συναισθηματικές διαταραχές, αποσκοπώντας στην διευκόλυνση της διαδικασίας προσωπικής ωρίμανσης. Για την επίτευξη του προαναφερθέντος σκοπού χρησιμοποιεί την θεραπευτική σχέση θεραπευτού/των και θεραπευομένου/ων στη βάση επιστημονικών μη ιατρικών μεθόδων.

Η άσκηση της ψυχοθεραπείας είναι η σαφής/κατανοητή, συνειδητή και (προ)μελετημένη θεραπευτική διαχείριση ψυχο-κοινωνικών, ψυχοσωματικών διαταραχών και διαταραχών της συμπεριφοράς ή καταστάσεων ψυχικής οδύνης με επιστημονικές ψυχοθεραπευτικές μεθόδους, μέσω της αλληλεπίδρασης μεταξύ ενός ή πολλών θεραπευομένων ατόμων και ενός ή πολλών ψυχοθεραπευτών, με απώτερο στόχο, την υποβοήθηση προβληματικών στάσεων να αλλάξουν και να προάγουν την ωριμότητα ,την ανάπτυξη και την υγεία του υπό θεραπεία ατόμου. Αυτό απαιτεί τόσο μια γενική όσο και μια εξειδικευμένη κατάρτιση/εκπαίδευση.

Ένας άλλος ορισμός είναι αυτός του ψυχοθεραπευτού: « πρόκειται για τον επαγγελματία, ο οποίος έχοντας εκπαιδευθεί καταλλήλως, στο πλαίσιο των διαφόρων αναγνωρισμένων σχολών ή μοντέλων προσέγγισης παρέχει την προαναφερθείσα θεραπεία. Ο ψυχοθεραπευτής αναλαμβάνει την ευθύνη για την αυτόνομη άσκηση της ψυχοθεραπείας σε όποιο πλαίσιο και αν αυτή ασκείται (ιδιωτική εργασιακή απασχόληση, εντός κάποιου οργανισμού κ.λ.π)»

Η επαρκής εξάσκηση των ανωτέρω λειτουργιών προϋποθέτει την απόκτηση εκ μέρους του ψυχοθεραπευτή συγκεκριμένων επαγγελματικών ικανοτήτων (επάρκεια προσόντων),οι οποίες κατ’ ουσίαν αποτελούν και των ορισμό του επαγγέλματος ,της ιδιότητας και του τίτλου του ψυχοθεραπευτή και οι οποίες οφείλουν να παρέχονται από εξειδικευμένη ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση.

9)Επειδή , όπως προαναφέρθηκε ,στην Ελλάδα δεν έχει υπάρχει νομοθεσία σχετικά με τα θέματα ψυχοθεραπείας έτσι ώστε να υπάρχει πιστοποιημένη εκπαίδευση και ενιαία κριτήρια για τους ψυχοθεραπευτές. Έτσι η εκπαίδευση γίνεται από ιδιωτικά εκπαιδευτικά κέντρα που εκπροσωπούν διάφορες σχολές και προσεγγίσεις ψυχοθεραπείας και η μόνη θεσμοθετημένη πιστοποίηση είναι το Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό Ψυχοθεραπείας που απονέμεται σε επαγγελματίες σύμφωνα με τα κριτήρια του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ψυχοθεραπείας (European Association for Psychotherapy) μετά από πρόταση της Ε.Ε.Ψ.Ε. (Εθνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας της Ελλάδας).

Πολλοί κοινωνικοί λειτουργοί ωθούμενοι από τις ιδιαίτερες ανάγκες τις δουλειάς τους έχουν κάνει εκπαιδεύσεις σε διάφορες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και αρκετοί έχουν πάρει και τη ευρωπαϊκή πιστοποίηση.

Κατόπιν όλων των παραπάνω, θεωρούμε απολύτως επιβεβλημένο την άμεση ανάληψη θεσμικών πρωτοβουλιών εκ μέρους της Πολιτείας, προκειμένου να εκλείψουν οι σχετικές αμφισβητήσεις του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου που αφορά τη παροχή υπηρεσιών θεραπευτικού χαρακτήρα και από Κοινωνικούς Λειτουργούς.

Στους αδαείς και στους έχοντες άγνοια, επισημαίνουμε ότι οι πτυχιούχοι Κοινωνικοί Λειτουργοί ΑΕΙ και ΑΤΕΙ έχουν επαγγελματικά δικαιώματα. Στην ιδιοτελή επίθεση που δέχεται ο κλάδος μας το ΔΣ ενημερώνει κάθε αποδέκτη ότι θα διαφυλάξουμε το κύρος της επιστήμης της Κοινωνικής Εργασίας από οποιαδήποτε αθέμιτη πράξη κάνοντας χρήση κάθε διαθέσιμου νόμιμου μέσου.

Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να δεχθούμε περιορισμό στα επαγγελματικά μας δικαιώματα ή αποκλεισμό από πεδία άσκησης του επαγγέλματός μας.

Για το Δ. Σ.

Η Πρόεδρος Ευαγγελία Χαλβατζά

Ο Γεν. Γραμματέας

Γεώργιος Λουκάς

Πηγή: Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας (ΣΚΛΕ)

Διήμερο εκδηλώσεων 16 και 17 Σεπτεμβρίου 2011

Αφουγκραζόμαστε την τρέλα – οραματιζόμαστε νέες όψεις της ψυχικής υγείας

με τον Will Hall, M.A. dipl. Process Work, Portland, OR

Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων «Μελίνα Μερκούρη»,

Ηρακλειδών 66 και Θεσσαλονίκης, Θησείο

Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου, 18:30

Αφουγκραζόμαστε την τρέλα: οραματιζόμαστε νέες όψεις της ψυχικής υγείας (ομιλία)

Ακουστικές και οπτικές εμπειρίες, παράνοια, άγρια ενέργεια, αυτοκτονικά συναισθήματα… Πρόκειται για ενδείξεις ενός προβληματικού εγκεφάλου και ελαττωματικών γονιδίων ή μήπως υπάρχει ένα βαθύτερο νόημα στην τρέλα; Τι ρόλο παίζει το ψυχικό τραύμα, οι οικογένειες και η πνευματικότητα; Οι γιατροί, οι διαγνωστικές ταμπέλες και τα ψυχιατρικά φάρμακα αποτελούν τη μόνη απάντηση, ή θα έπρεπε η κοινωνία να ανταποκριθεί διαφορετικά σε ανθρώπους που βιώνουν ακραίες συνειδησιακές καταστάσεις; Σε αυτή την ομιλία ο Will Hall θα περιγράψει τις δικές του εμπειρίες από την τρέλα και τη διάγνωση της σχιζοφρένειας και την εμπειρία του μέσα και έξω από τα ψυχιατρεία καθώς ανακάλυψε μια μοναδική διαδρομή προς την ίαση και την ανανέωση.

Σάββατο, 17 Σεπτεμβριίυ, 11:00

Κατανοώντας τις ψυχιατρικές ουσίες: μια προσέγγιση μείωσης της βλάβης (εργαστήριο)

Φάρμακα όπως τα αντικαταθλιπτικά, τα σταθεροποιητικά της διάθεσης και τα αντι-ψυχωτικά έχουν αναδειχθεί σε πρότυπη αγωγή για την αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Πως λειτουργούν αυτές οι ουσίες; Είναι ανάγκη όσοι τις παίρνουν να συνεχίζουν με αυτές για όλη την υπόλοιπη ζωή τους; Υπάρχουν κίνδυνοι που σχετίζονται με τα ψυχιατρικά φάρμακα και ποιες είναι οι εναλλακτικές; Πρέπει να αφήνουμε αυτά τα ζητήματα στα χέρια των γιατρών ή υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερης ενδυνάμωσης της κοινότητας; Στο εργαστήριο αυτό θα παρουσιαστεί μια προσέγγιση μείωσης της βλάβης, η οποία δεν είναι ούτε υπέρ ούτε κατά των ψυχιατρικών φαρμάκων, αλλά υποστηρίζει το νόημα και τη χρησιμότητα που έχουν αυτές οι ουσίες για κάθε άτομο ξεχωριστά, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων για τη μείωση ή τη διακοπή μιας φαρμακευτικής αγωγής.

Σε ποιούς απευθύνεται αυτή η διημερίδα

Το διήμερο δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές , αλλά είναι χρήσιμο σε οποιονδήποτε έχει έρθει σε επαφή με ζητήματα ψυχικής υγείας, σε ανθρώπους που τους έχει δοθεί μια ψυχιατρική διάγνωση και χρήστες των σχετικών υπηρεσιών, θεραπευτές, επαγγελματίες, συγγενείς, φίλους και όσους χαράζουν πολιτικές στο χώρο της ψυχικής υγείας. Η εκδήλωση απευθύνεται σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για την ψυχική ποικιλομορφία και για καινοτόμες προσεγγίσεις ακραίων συνειδησιακών καταστάσεων μέσα στην κοινωνία, καθώς θα διερευνήσουμε τρόπους προσέγγισης της τρέλας που βρίσκεται μέσα μας ή μέσα στους άλλους.

Κατά τη διάρκεια της διημερίδας

Οι συμμετέχοντας θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν περισσότερα για τις προσωπικές εμπειρίες του Will που σχετίζονται με την τρέλα και τη διάγνωση της σχιζοφρένειας, καθώς και με την πλέον των 10 χρόνων πείρα του ως ομότιμος συνήγορος, ψυχοθεραπευτής και εκπαιδευτής σχετικά με θέματα ακραίων ψυχικών καταστάσεων. Θα εξερευνήσουμε μαζί νέες ιδέες, θα κάνουμε βιωματικές ασκήσεις και θα διδαχτούμε νέες πρακτικές δεξιότητες. Επίσης, θα δημιουργήσουμε ομαδικό διάλογο σχετικά με θέματα που πολύ συχνά εγκαταλείπονται ως ταμπού και κρατούνται στη σιωπή. Η ομιλία και το εργαστήριο δεν περιλαμβάνουν ιατρικές συμβουλές, αλλά έχουν ως στόχο την επιμόρφωση της κοινότητας έτσι ώστε να κάνουμε καλύτερες επιλογές σε συνεργασία με τους ιατρικούς επαγγελματίες, μέσα στις οικογένειές μας και ως κοινωνία.

Λίγα λόγια για τον Will Hall

Ο Will Hall πήρε τη διάγνωση της σχιζοφρένειας και προχώρησε στην ανάρρωση μέσα από το κίνημα αυτοβοήθειας, την πνευματική ενασχόληση και την ολιστική προσέγγιση της υγείας. Σήμερα είναι διεθνώς αναγνωρισμένος πρωτοπόρος σε θέματα που αφορούν στην ψυχική ποικιλομορφία και διαφορετικότητα, καθώς και εναλλακτικές προσεγγίσεις της τρέλας. Έχει διδάξει σε περισσότερες από οχτώ χώρες και έχει προσφέρει εκπαίδευση σε μια μεγάλη ποικιλία ομάδων που συμπεριλαμβάνει επαγγελματίες, φοιτητές, άμεσα ενδιαφερόμενους, μέλη οικογενειών και φορείς χάραξης πολιτικής. Η δουλειά του έχει προβληθεί από διάφορα ΜΜΕ όπως οι New York Times, το Newsweek, το National Public Radio και είναι παραγωγός του Madness Radio. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στην ψυχοθεραπευτική προσέγγιση process work και ασκεί ψυχοθεραπεία στο Portland, Oregon, ΗΠΑ.

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε τις ιστοσελίδες www.willhall.net, www.madnessradio.net και theicarusproject.net

Φωτογραφία: Kelly Jane “UrbEx: Hellingly Asylum Ι” (πηγή: deviantart.com)

Πηγή: psi-action

Να ανακληθεί η απόφαση Λοβέρδου για την παρακράτηση συντάξεων των ψυχικά πασχόντων

Στην προηγούμενη ανάρτηση λάβαμε, ως σχόλιο, επιστολή του κ. Χάρη Βαρουχάκη, ψυχίατρου – τ. Διευθυντή της Ιατρικής Υπηρεσίας του Ψ.Ν.Α., με την οποία καλεί το Συνήγορο του Πολίτη, την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία να καταδικάσουν δημόσια την απόφαση του υπουργού υγείας Ανδρέα Λοβέρδου για την περικοπή των συντάξεων των ψυχικά πασχόντων και να ζητήσουν άμεσα την ανάκλησή της.

Με αφορμή την πρωτοβουλία του κου Βαρουχάκη, θα ήθελα να επισημάνω ότι πραγματικά έχει προκαλέσει εντύπωση, τουλάχιστον στους χώρους της εργασίας μας, η σιωπή των θεσμικών οργάνων για την πρωτοφανή απόφαση του υπουργού υγείας που θα οδηγήσει τους ψυχικά πάσχοντες σε περαιτέρω κοινωνικό αποκλεισμό και εξαθλίωση. Επίσης, φορείς ψυχικής υγείας, επιστημονικοί, επαγγελματικοί, εθελοντικοί σύλλογοι και σωματεία που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ψυχικής υγείας τηρούν την ίδια στάση.

Αναρωτιέμαι τι απαντήσεις θα δώσουν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας στους ανθρώπους που για χρόνια εκπαίδευαν για να συμμετέχουν στη ζωή της κοινότητας και υποστήριζαν για να ανακτήσουν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματά τους, όταν αυτοί χάσουν ακόμα και τη μικρή σύνταξη που τους επέτρεπε να καλύπτουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους.

Παρόμοια, αν όχι χειρότερα, αναμένεται να είναι τα προβλήματα στις κοινοτικές δομές των ΝΠΙΔ. Εξαιτίας της υποχρηματοδότησης των τελευταίων ετών, οι φιλοξενούμενοι στις Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης αναγκάζονται να καλύπτουν με τα χρήματα των συντάξεών τους τα ατομικά τους έξοδα (ρουχισμό, προσωπικά αντικείμενα, θεραπευτικά προγράμματα, συμμετοχή σε ιατρικές εξετάσεις και φάρμακα, επισκέψεις στις οικογένειές τους, ψυχαγωγία κτλ). Μετά από τις νέες περικοπές στα λειτουργικά έξοδα των φορέων, που σύντομα θα ανακοινωθούν, ποιος θα είναι ο ρόλος των εργαζομένων σε αυτές τις δομές; Εκτός από τη “φύλαξη” των ενοίκων, οι οποίοι θα βρίσκονται περιορισμένοι μέσα σε οικοτροφεία και ξενώνες, τι άλλο θα μπορούσαν να προσφέρουν;

Η αδιαφορία για το πρόσφατο σκάνδαλο του ΚΕΠΕΠ Λεχαινών, φαίνεται ότι αποτελεί απλά ένα παράδειγμα της αντίληψης των αρμοδίων του υπουργείου υγείας για τους ψυχικά πάσχοντες και την περίθαλψή τους. Η σημερινή κυβέρνηση, ακριβώς όπως και η προηγούμενη, χρησιμοποιώντας ως άλλοθι την οικονομική κρίση και εκμεταλλευόμενη το κλίμα φόβου και αγωνίας που κυριαρχεί στην Ελληνική κοινωνία, αποφασίζει να “ξεφορτωθεί” τους πιο ανίσχυρους πολίτες. Αυτούς που δεν έχουν φωνή, που δεν κλείνουν τους δρόμους, που δεν απειλούν την δημόσια τάξη.

Την εποχή που το σκοτεινό παρελθόν γίνεται παρόν και μέλλον, την εποχή που ετοιμάζονται εξοντωτικές λύσεις και πρακτικές για τους ψυχικά πάσχοντες, δεν κρίνεται μόνο το υπουργείο υγείας και η κυβέρνηση. Κρίνεται και η στάση των θεσμικών οργάνων, των οργανισμών, των συλλόγων, των σωματείων, αλλά και του καθενός από εμάς που θα πρέπει να επιλέξει: αν θα συνεχίσει να είναι μέλος (και μέρος) των παραπάνω, με ποιον τρόπο θα συνεχίσει να προσφέρει την εργασία του, ποια δικαιώματα θα υπερασπίσει και δίπλα σε ποιους θα βρεθεί.

Ελπίζω να υπάρχουν κάποιοι που να αντέχουν να διατυπώσουν ανοιχτά τις θέσεις τους και τις απόψεις τους.

Η σιωπή στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν είναι η καλύτερη επιλογή.

Ακολουθεί η επιστολή του κου Χάρη Βαρουχάκη:

Προς

1. Το Συνήγορο του Πολίτη
2. Την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου
3. Την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία

Θέμα: Υπεράσπιση δικαιωμάτων ψυχικά πασχόντων

Όπως ήταν επόμενο, η οικονομική και ηθική κρίση στην οποία εξέπεσε η χώρα έπληξε καίρια τους πιο ανίσχυρους από τους αδύνατους : Τους ψυχικά πάσχοντες και τους νοητικά υστερούντες . Και περισσότερο από όλους απειλεί τους έγκλειστους στα πανάθλια άσυλα που στήθηκαν εναντίον τους από μια κοινωνία κατεχόμενη από δακρύβρεκτη συναισθηματική ακράτεια αλλά ανάξια να αναλάβει το ηθικό και υλικό κόστος που συνεπάγεται η συμμετοχή στην οδύνη του άλλου, και από μια πολιτική ηγεσία περί άλλα τυρβάζουσα και ενδιαφερόμενη μόνο για ψήφους και άλλα δώρα φέροντες .

Η απόφαση του Υπουργού Υγείας για περικοπή των συντάξεων ψυχικά πασχόντων προσώπων και τα περί αυτής λεχθέντα από τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου του όπως και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν τα εγκλήματα που αποκαλύπτονται στα Λεχαινά αποκαλύπτουν τις πιο σκοταδιστικές αντιλήψεις για την ψυχική διαταραχή και επιχειρούν τις πιο ανατριχιαστικές πρακτικές εναντίον των πασχόντων.

Η επί σαράντα χρόνια θητεία μου στη μαχόμενη ψυχιατρική που δίνει το δικαίωμα αλλά και μου επιβάλλει το χρέος, ύστερα από αυτή τη στάση της Πολιτικής ηγεσίας αλλά και την προηγηθείσα καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, να απευθυνθώ πάλι στο Συνήγορο του Πολίτη, την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία . Και να παρακαλέσω να αναζητήσουν τρόπους ώστε να συντονίσουν τη δράση τους υπερασπιζόμενοι ανθρώπους αδύναμους και αποκλεισμένους, που, όχι μόνο παραβιάζονται απαράγραπτα δικαιώματά τους αλλά απειλούνται και πάλι αναίσχυντα με ηθική και βιολογική εξουδετέρωση.

Θα σας υποβάλλω σύντομα αναλυτικά τις απόψεις μου , για τον τρόπο που αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί.

Προς το παρόν και επειγόντως σας παρακαλώ να καταδικάσετε δημόσια αυτή την ανάλγητη απόφαση και να ζητήσετε την άμεση ανάκλησή της . Και επίσης να απαιτήσετε την άμεση λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της φρίκης που αποκαλύφθηκε στα Λεχαινά , πιθανώς δε και σε άλλους ανάλογους τόπους απόρριψης ανθρώπων.

Επιτρέψτε μου εξ άλλου να πω ότι θεσμικά όργανα που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των ανθρώπων θα πρέπει ίσως να αναλογιστούν εάν έχουν λόγο ύπαρξης , εφ’ όσον παρά τις επισημάνσεις και τις αντιδράσεις τους η Πολιτεία εξακολουθήσει να μεταχειρίζεται με τέτοια αναλγησία και σκληρότητα τους πάσχοντες πολίτες της.

Δίνω δημοσιότητα σ’ αυτή μου την έκκληση με την ελπίδα ότι θα βρεθούν και άλλοι από αυτούς που βρίσκονται κοντά σ’ εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις ή μπορούν να ασκήσουν επιρροή στις βουλές τους , που θα πράξουν αναλόγως .

Χάρης Βαρουχάκης

Πόσο ακόμα να διαλύσεις το κράτος πρόνοιας; Δυστυχώς, τα περιθώρια είναι μεγαλύτερα από οτι φανταζόμαστε…

Πηγή: Ελευθεροτυπία

Παρανοϊκή απόφαση του κράτους πρόνοιας

O Λοβέρδος αποφάσισε οι ψυχικά πάσχοντες να πληρώνουν νοσήλια με τις συντάξεις τους!

της Ελιζαμπέττας Καζαλόττι

Με τη συμμετοχή των πιο αδύναμων κρίκων της κοινωνίας μας σκοπεύει το κράτος να γεμίσει τα άδεια ταμεία του. Ετσι, με την πενιχρή σύνταξή τους θα καλύπτουν στο εξής τις δαπάνες για τη νοσηλεία τους οι χρονίως ψυχικά πάσχοντες που νοσηλεύονται σε δημόσια ψυχιατρεία και άλλες μονάδες κοινωνικής φροντίδας. Την πρωτοφανή αυτή απόφαση πήρε ο υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Ανδρέας Λοβέρδος.

Σύμφωνα με την απόφαση, άτομα που χρήζουν ειδικής και συνεχούς μέριμνας και νοσηλεύονται σε μονάδες κοινωνικής φροντίδας που παρέχουν υπηρεσίες κλειστής περίθαλψης, θα υποστούν παρακράτηση ποσού από τη σύνταξη την οποία λαμβάνουν από τον ασφαλιστικό τους φορέα, με ταυτόχρονη απόδοση αυτού στο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου που τους φιλοξενεί. Το ποσό της σύνταξης που παρακρατείται είτε θα αποδίδεται από τον ασφαλιστικό φορέα στο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου που φιλοξενεί τον περιθαλπόμενο είτε θα παρακρατείται απ’ευθείας από το ΝΠΔΔ.

Σημαντικά είναι τα ποσά των συντάξεων που θα παρακρατούνται και θα καθορίζονται κλιμακωτά ως εξής:

α) Για σύνταξη μέχρι 360 ευρώ ποσοστό 40%. β) Για σύνταξη από 360,01 ευρώ μέχρι 500 ευρώ ποσοστό 50%. γ) Για σύνταξη από 500,01 ευρώ μέχρι 1.000 ευρώ ποσοστό 60%. δ) Για σύνταξη από 1.000,01 ευρώ μέχρι 1.500 ευρώ ποσοστό 70%. ε) Για σύνταξη από 1.500,01 ευρώ και άνω ποσοστό 80%.

«Η απόφαση αυτή του υπουργού Υγείας, σύμφωνα με την οποία κατάσχεται αυθαίρετα το μισό και παραπάνω της σύνταξης των πιο αδύναμων στρωμάτων αυτής της κοινωνίας, δείχνει ότι ο νεοφιλεύθερος απανθρωπισμός της πολιτικής του δεν έχει πάτο», κατήγγειλε στην «Ε» ο ψυχίατρος διευθυντής του ΨΝΑ Δαφνί, Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου και διευκρίνισε:

«Αγγίζει τα άκρα»

«Μέσα σε μια δομή του “δημοσίου” ο περιθαλπόμενος, από εδώ και πέρα, θα πληρώνει με το, κυριολεκτικώς, υστέρημά του. Και αυτό με μια απλή υπουργική απόφαση. Είτε φιλοξενείται σ’ έναν ξενώνα ή οικοτροφείο είτε σε πτέρυγα χρόνιας παραμονής ιδρύματος. Είτε η περίθαλψη αυτή του επιτρέπει να βγαίνει έξω για έναν καφέ είτε είναι δεμένος σ’ ένα κρεβάτι ή κλεισμένος σ’ ένα κλουβί. Και όλο αυτό για τη “μείωση της κρατικής επιχορήγησης”, όπως ανενδοίαστα αναφέρει στον ολιγόλογο φετφά που εξέδωσε. Για τη “σπατάλη” που προκαλούν και το “οικονομικό βάρος” που αποτελούν στον προϋπολογισμό οι πιο ευάλωτοι συμπολίτες μας. Με αυτή την απόφαση και το τελευταίο ίχνος “κράτους πρόνοιας” ακυρώνεται εδώ, ο Λοβέρδος πραγματικά “αγγίζει τα άκρα”».

«Γνωρίζοντας την κοινωνική, ψυχολογική και υπαρξιακή συνθήκη των ανθρώπων από τους οποίους θα κατακρατηθεί η σύνταξη (συνήθως δεν υπάρχει προσωπικό ή οικογενειακό πλαίσιο στήριξης και δυνατότητα, προσωρινή ή μονιμότερη, αυτόνομης διαβίωσης)» πρόσθεσε ο κ. Μεγαλοοικονόμου «καταλαβαίνουμε ότι θα πρόκειται για μιαν άκρως αυθαίρετη και εκβιαστική διαδικασία, κατά την οποία είτε θα κληθούν να δώσουν τα λεφτά ή, αλλιώς, θα βρεθούν στο δρόμο, είτε δεν θα ερωτηθούν και, απλώς, θα υπάρξουν κάποια προσχηματικά έγγραφα διεκπεραίωσης της ληστείας. Για τους περισσότερους η κατακράτηση θα είναι “κεραυνός εν αιθρία”, ενίοτε αναβίωση (άκρως πραγματική και αδιαμφισβήτητη αυτή τη φορά) του διωκτικού στοιχείου και της απόρριψης που διέπει τη ζωή τους και οι εκρήξεις και οι υποτροπές θα είναι αναπόφευκτες».

Τη νομιμότητα της απόφασης αμφισβήτησε ο ψυχίατρος διευθυντής του ΨΝΑ Δαφνί και είπε: «Εδώ, πλην των άλλων, προκύπτει ένα ερώτημα για τη νομιμότητα μιας τέτοιας απόφασης (ακόμα και καταφεύγοντας στον “συνταγματικό”, ή μη, χαρακτήρα της), ακριβώς στο σημείο που αφορά όχι μόνο την ίδια την απόφαση, αλλά και τις διαδικασίες κατακράτησης αυτών των ποσών και το πώς κατοχυρώνονται η αξιόπιστη και η πλήρης άσκηση του δικαιώματος διαπραγμάτευσης του χρήστη των υπηρεσιών.

Προσφυγές

»Θα υπάρξουν δικαστικές προσφυγές και αγωγές κατά του υπουργού, των διοικητών και των διοικητικών υπαλλήλων που θα την εφαρμόσουν, αλλά και προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο – παρά τον εν γένει περιορισμένο χαρακτήρα τέτοιων ενεργειών. Συμπληρωματικά, να ληφθεί υπόψη ότι τα Ταμεία καλύπτουν τα νοσήλια για την παραμονή και φροντίδα του ατόμου στην όποια δομή, ιδρυματική χρόνιας παραμονής είτε εξωνοσοκομειακής στεγαστικής (ξενώνας ή οικοτροφείο). Και ως προς τα ιδρύματα, είναι γνωστές οι άθλιες συνθήκες για την παροχή των οποίων θα παρακρατείται η σύνταξη, προκειμένου να γίνει οικονομία από την ήδη διαρκώς συρρικνούμενη, έως μηδενισμού, κρατική επιχορήγηση του δημόσιου (ακόμα) ιδρύματος».

Η συναάδελφος και φίλη, Φιλιώ Τσουκαλά, γράφει για την κρίση και την κατάθλιψη…

Πηγή: Η Αυγή

Κάθε παιδί, καθώς μεγαλώνει εκτίθεται σε μικρά ή μεγάλα τραυματικά γεγονότα, σε μικρές ή μεγάλες απογοητεύσεις, σαφώς και σε χαρούμενες εμπειρίες και σε αποκρίσεις των γονέων που συγκροτούν τα πιο δυνατά κομμάτια του αυριανού ενήλικα. Με άλλα λόγια κάθε άνθρωπος μεγαλώνοντας κουβαλάει μια ιστορία. Για πολλούς η ιστορία αυτή είναι βαριά και δύσκολη.

Όλοι μας αξιοποιούμε προσωπικούς μηχανισμούς άμυνας, άλλους πιο λειτουργικούς και άλλους δυσλειτουργικούς, προκειμένου να διαχειριστούμε αυτό το φορτίο. Παράλληλα ωστόσο, η Δυτική κοινωνία κατά τις τελευταίες δεκαετίες όχι απλώς πρότεινε αλλά μάλλον επέβαλε και μία γενική κατεύθυνση, όπου οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να διοχετεύουν τις δυνάμεις και τους κόπους τους: την ακαδημαϊκή και επαγγελματική πρόοδο. Αυτή η δημιουργικότητα επιτελεί συχνά και αμυντική λειτουργία.

Έτσι λοιπόν ένας άνθρωπος που, για παράδειγμα, έχασε έναν γονιό σε μικρή ηλικία, που υπέστη βία, που έλαβε ελλιπή γονεϊκή φροντίδα, πράγματα πάνω στα οποία ως νήπιο ή παιδί δεν είχε έλεγχο και που δημιούργησαν μέσα του έναν βαθύ πόνο έμαθε ότι στον χώρο των σπουδών και της εργασίας θα μπορούσε να αναζητήσει ανακούφιση και να αποκαταστήσει την αίσθηση ελέγχου της ζωής του. Αν δουλέψει συστηματικά θα αποκτήσει προσόντα και πτυχία, αυτά θα είναι τα στηρίγματά του. Αργότερα θα βρει δουλειά και αν κοπιάσει είναι δυνατό να προοδεύσει. Μπορεί να απολαύσει οικονομική ανεξαρτησία και κοινωνική αναγνώριση. Παρότι ποτέ στον καπιταλισμό η «επιτυχία» δεν ήταν για όλους, η κυρίαρχη ιδεολογία επέτρεπε σε πολλούς να ονειρεύονται και να ελπίζουν σε κάποια οφέλη ως ανταλλάγματα της παραγωγικότητάς τους. Ορισμένοι ονειρεύονταν την πολυτέλεια, άλλοι το να κάνουν μια δουλειά που θα τους ταιριάζει και άλλοι απλώς να έχουν μία εργασία, να καλύπτουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις και ως εκ τούτου να ανήκουν στο κοινωνικό σύνολο βάσει των «κανόνων» της εποχής.

Ο ρόλος που σε άλλες εποχές επιτελούσε η θρησκευτική πίστη, η «τιμιότητα» της γυναίκας, η θέση στην κοινότητα, η αξιοσύνη του πολεμιστή ή του κυνηγού, στην κοινωνία μας αντικαταστάθηκε από διαφορετικές εκδοχές που σχετίζονται με την εκπαίδευση, την εργασία, την πρόοδο και την αμοιβή για τα παραπάνω.

Στερώντας αυτή την προοπτική από το μεγαλύτερο μέρος του ενεργού πληθυσμού της χώρας και σταδιακά της Ευρώπης, η κυρίαρχη τάξη απειλεί την επιβίωση και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων. Ταυτόχρονα πλήττει την ταυτότητα και αίσθηση αξίας που έχουν με κόπο δομήσει βάσει των δικών της επιταγών. Επιπλέον, όμως, αφήνει χιλιάδες ανθρώπους εκτεθειμένους, γυμνούς, χωρίς όπλα απέναντι στα προσωπικά τους φαντάσματα. Όταν κάποιος που ακολούθησε πιστά τις κυρίαρχες επιταγές συνειδητοποιεί ότι το να έχει εργασία και μισθό δεν εξαρτάται από εκείνον, ότι αν αρρωστήσει δεν υπάρχει γιατρός να τον θεραπεύει, ότι δεν μπορεί να προσφέρει στα παιδιά του τα αναγκαία, ότι δεν μπορεί να κάνει σχέδια, τότε επιστρέφει στην ίδια παιδική κατάσταση ανημποριάς, όπου ήταν απολύτως αβοήθητος και τα πάντα φαίνονταν βουνό.

Νομίζω, λοιπόν, ότι αυτή είναι μία ακόμα διάσταση που συσχετίζει την οικονομική και κοινωνική κρίση με την έξαρση της κατάθλιψης και με ακραίες εκφράσεις της όπως είναι οι ιλιγγιωδώς αυξανόμενες αυτοκτονίες αλλά και τα φαινόμενα βίας (ενδοοικογενειακής, γηπεδικής, σχολικής κ.λπ.), όπου καταφεύγουν άνθρωποι προκειμένου να βιώσουν, έστω στιγμιαία, κάποια ισχύ και να αποφύγουν την κατάρρευση. Με ποικίλους τρόπους καταστρέφονται ζωές σε ένα ακόμη έγκλημα, μια ακόμα μορφή βίας που δεν την αναφέρουν τα κανάλια αλλά είναι άγρια και μαζική καθώς καθηλώνει τους ανθρώπους στις πιο σκοτεινές τους στιγμές.

*Η Φιλιώ Τσουκαλά είναι ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια.