Sep 242020
 

Οι εγγραφές για το Β.Α.Δ.Ο. Ι έχουν ξεκινήσει. Σχηματίζεται ομάδα για τη φετινή χρονιά! Αν ενδιαφέρεσαι, υπάρχουν ακόμη μερικές θέσεις διαθέσιμες.

Βασικές Αρχές Διεργασίας Ομάδας Ι

Αλεξάνδρα Βασιλείου, Ph.D.
Λίλη Βασιλείου, Ph.D.

Οκτώβριος 2020 – Μάιος 2021
10/10, 7/11, 5/12, 9/1, 6/2, 6/3, 3/4, 8/5
8 συναντήσεις
Σάββατο 10.00 π.μ. – 2.00 μ.μ.
Κόστος: 260 €

Μια από τις προκλήσεις της δουλειάς σε ομάδες είναι η αξιοποίηση των δυναμικών και των συναισθημάτων που αναδύονται στη συνδιαλλαγή των μελών της ομάδας.

Μέσα από την οπτική της προσέγγισης του Processwork μπορούμε να δούμε την ομάδα ως ένα σύνολο ξεχωριστών ανθρώπων, με διαφορετικές θέσεις και εμπειρίες και ταυτόχρονα, ως ένα πεδίο, το οποίο εκφράζεται μέσα από ρόλους, τους οποίους όλοι – εν μέρει – μοιράζονται. Μέσα από αυτήν την οπτική, μπορούμε να κατανοήσουμε τις δυναμικές και συγκρούσεις που αναδύονται σε μια ομάδα ως μια προσπάθεια να γνωρίσει η ομάδα τον εαυτό της και τις εμπειρίες των μελών της, δηλαδή ως απαραίτητες και αναγκαίες σε αυτήν τη διαδικασία αυτογνωσίας.

Σε αυτήν την επιμόρφωση θα εστιάσουμε θεωρητικά και βιωματικά στη διεργασία ομάδας με βάση την προσέγγιση του Processwork και συγκεκριμένα:

  • Στην εκμάθηση εργαλείων για να αντιλαμβανόμαστε και να παρεμβαίνουμε στην δυναμική της ομάδας και των σχέσεων που αναπτύσσονται.
  • Στο ρόλο του συντονιστή ως φορέα επίγνωσης και διευκόλυνσης των συνδιαλλαγών και στην προσωπική του ανάπτυξη.
  • Στην προσωπική ανάπτυξη του συντονιστή που είναι αναγκαία για να μπορεί να είναι φορέας επίγνωσης και διευκόλυνσης των συνδιαλλαγών.

Η επιμόρφωση αυτή απευθύνεται σε όλους όσους συντονίζουν ομάδες ή συμμετέχουν σε ομάδες.

Διαδικαστικά

Τόπος: Γιαννάρου 17, ‘Aλιμος (1η Στάση Καλαμακίου, στάση τραμ “Πικροδάφνη”). Το σεμινάριο πραγματοποιείται με συναντήσεις δια ζώσης. Αν λόγω πανδημίας covid19 ανακοινωθούν νέα μέτρα προφύλαξης, οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται διαδικτυακά, μέσω πλατφόρμας zoom.

Ώρες: Σάββατο 10.00 π.μ. – 2.00 μ.μ.

Κόστος: 260 €

Εγγραφή: Για να εγγραφείτε στείλτε Δήλωση Συμμετοχής με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στη διεύθυνση processworkhub@gmail.com

Sep 012020
 
ένα κλικ στην εικόνα για να δεις την αφίσα σε αρχείο pdf

Αγαπημένες μας φίλες και φίλοι,

Η αυξανόμενη αβεβαιότητα στον πλανήτη μας που δημιουργείται από την πανδημία του covid-19 και των συνεπειών της στις ζωές μας, την κλιμακούμενη κλιματική κατάσταση ανάγκης, αλλά και την κορύφωση των κοινωνικών εντάσεων που προκαλούνται από τις κοινωνικές ανισότητες και κατάφορες αδικίες που βιώνουν περιθωριοποιημένες κοινωνικές ομάδες, φτιάχνουν ένα εκρηκτικό μίγμα. 

Οι καιροί απαιτούν από εμάς αφύπνιση, προσωπική αλλαγή και δράση, αλλά και γείωση σε κάτι που μας οδηγεί, που δίνει μια ευρύτερη οπτική, που νοηματοδοτεί. Για να ανταπεξέλθουμε στις προκλήσεις του τόπου και του πλανήτη μας απαιτείται επίγνωση και ενσυναίσθηση, αλλά και συνειδητή προσπάθεια για να δημιουργούμε και διατηρούμε ζωντανές, ανθεκτικές και βιώσιμες κοινότητες.

Συνεχίζουμε και φέτος να επικεντρώνουμε σε επαγγελματική επιμόρφωση στο χώρο της ψυχικής υγείας και της εκπαίδευσης, καθώς και σε δράσεις στην κοινότητα, όπως ανοιχτές διεργασίες ομάδας και ανοιχτά φόρουμ, εποπτεία και επαγγελματική επιμόρφωση εργαζόμενων σε Μ.Κ.Ο., οργανισμούς και εθελοντές σε δομές αλληλεγγύης. Συνεχίζουμε επίσης τις συνεργασίες μας με φορείς εκπαίδευσης στο Processwork και άλλους φορείς επαγγελματικής επιμόρφωσης στο εξωτερικό, καθώς και με το διεθνές δίκτυο συνεργατών του Go Deep project.

Την φετινή χρονιά μαζί με τις άλλες δραστηριότητες έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε τον Arny και την Amy Mindell, πολύτιμους δασκάλους και συνεργάτες σε ένα διαδικτυακό σεμινάριο.

Καλώς να βρεθούμε στις δραστηριότητες του Processwork Hub!

Με εκτίμηση,

Λένα Ασλανίδου, Αλεξάνδρα Βασιλείου, Λίλη Βασιλείου

Jul 262020
 

ανάπαυλα θηλυκό

  1. σύντομη ανάσα, μικρή ξεκούραση, ανάπαυση, διακοπή μια δραστηριότητας για λίγο
  2. ανακωχή στον πόλεμο

προστασία θηλυκό

  1. η φύλαξη ή απομάκρυνση από τον κίνδυνο

Συνώνυμα

Αντώνυμα

Το Processwork Hub ολοκλήρωσε τις δραστηριότητες της χρονιάς. Ώρα για ανάπαυλα, αναστοχασμό. Μην ξεχνάς και την προστασία.

Ο προγραμματισμός της επόμενης χρονιάς έχει ολοκληρωθεί, με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά λόγω πανδημίας. Οι δραστηριότητες για τη χρονιά 2020-2021 θα αναρτηθούν στο www.processworkhub.gr το τρίτο δεκαήμερο του Αυγούστου. Να προσέχετε, τον εαυτό σας και τον κόσμο γύρω σας. Να ξεκουραστείτε, αν οι ανάγκες της ζωής το επιτρέπουν. Το 2020 εξελίχθηκε σε χρονιά γεμάτη προκλήσεις. Να γεμίσετε τις μπαταρίες για τη συνέχεια. Καλή αντάμωση το Σεπτέμβρη.

Jul 172020
 

Ανακοίνωση από το Orlando LGBT+

Ένας στόχος ετών επιτεύχθηκε. Αυτόν τον μήνα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg (Βιβλιοπωλείο Gutenberg) o συλλογικός τόμος που επιμελήθηκαν οι επιστημονικά υπεύθυνες του Orlando LGBT+ (Νάνσυ Παπαθανασίου, Έλενα-Όλγα Χρηστίδη) και αφορά στις ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητες και τις ασφαλείς και συμπεριληπτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας, το πρώτο ανάλογο έργο στην Ελλάδα. Στον τόμο συνεισφέρουν πολλά από τα μέλη της επιστημονικής μας ομάδας και αρκετές-οί από τις συνεργάτιδες και συνεργάτες μας και απευθύνεται σε φοιτητές-τριες, αλλά βέβαια και έμπειρους-ες συναδέλφους, επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
Μέχρι το τέλος του μήνα θα μπορείτε να το παραγγείλετε ή να το βρείτε στα κεντρικά βιβλιοπωλεία.

Προδημοσιεύουμε αποσπάσματα από τον πρόλογο των επιμελητριών:

“Ο παρών τόμος είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας προσπάθειας, όχι ως προς την συγγραφή του, αλλά ως προς την πορεία που χρειάστηκε να διανύσουμε για να φτάσουμε στην έκδοσή του.

Το κίνητρο για την έκδοσή του εκκινεί από την εισαγωγή του σχετικού μαθήματος, πρώτα στο Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, και στην συνέχεια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Η ανάγκη που έρχεται να καλύψει όμως, υπερβαίνει την ακαδημαϊκή διδασκαλία.

Τα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα αποκτούν τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερη ορατότητα στον δημόσιο και επιστημονικό διάλογο στην Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργαζόμαστε με ιδιαίτερη επικέντρωση πάνω σ’ αυτά εδώ και πολλά χρόνια, έχουμε καταγράψει τις αντίρροπες δυνάμεις και τις προκλήσεις που αναδεικνύονται γύρω από αυτά στον τομέα της ψυχικής υγείας και όχι μόνο.

Αναγνωρίζουμε ότι τα ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας, δεν εξετάζονται από την επιστήμη σε κενό χώρο· αλλά η επεξεργασία τους εμποτίζεται από τις δυναμικές μεταξύ του κυρίαρχου και του περιθωριακού λόγου (λόγος μειονοτήτων), όπως αναπτύσσονται στο εκάστοτε συγκείμενο.

Έπειτα από μια μακρά πορεία λαθών, συλλογικού τραύματος, παθολογιοποίησης και παραβιαστικότητας σε βάρος των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, λόγω αντίστοιχων δυναμικών, οι επιστήμες της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής έχουν καταφέρει να συμπεριλάβουν πληρέστερα, εγκυρότερα και με μεγαλύτερη ασφάλεια τις ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρίες, συγκεντρώνοντας τις τελευταίες δεκαετίες όλα τα συναφή ερευνητικά δεδομένα.

Αυτό που προτείνουμε επομένως με τον παρόντα τόμο, είναι η ανάγκη της δημιουργίας και διεύρυνσης ενός κόμβου όπου η έγκυρη και πιο σύγχρονη επιστημονική γνώση μπορεί και χρειάζεται να είναι σε άρρηκτη, διαλεκτική σχέση με την βιωματική πληροφορία των ατόμων με τα οποία συνεργαζόμαστε, και την κοινοτική εμπειρία.

Όντας οι ίδιες ταυτόχρονα ψυχολόγοι, ερευνήτριες, αλλά και ανοιχτά μέλη της κοινότητας με την οποία εργαζόμαστε, σκοπός μας είναι να χτίζουμε γέφυρες επαφής και συνεργασίας, ιδίως με πλαίσια που συνήθως προϋπέθεταν μια διχοτόμηση των πολλαπλών μας ταυτοτήτων.

Το έργο αυτό δεν θα ήταν ίδιο, και ίσως ακόμα να μην είχε ολοκληρωθεί, χωρίς την καθοριστική συμβολή συγκεκριμένων ανθρώπων:

Ευχαριστούμε την Κατερίνα Μανιαδάκη, πρ. Πρόεδρο του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας (Πα.Δ.Α.) για την αποφασιστικότητά της να εντάξει το μάθημα αυτό στο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, και τον Θεοδόση Γκελτή που παρουσίασε ένα πρώτο ολοκληρωμένο σχέδιο του μαθήματος. Ευχαριστούμε τον Πάνο Κορδούτη, Πρόεδρο Τμήματος Ψυχολογίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο) και την Άννα Μαντόγλου, καθηγήτρια στο ίδιο τμήμα, για την τόλμη, την αμέριστη εμπιστοσύνη και τη στήριξη του μαθήματος και ημών κατά τη διδασκαλία.

Ευχαριστούμε την Αλεξάνδρα Βασιλείου που χρόνια πριν έσκαψε εκεί που υπήρχαν μόνο πέτρες, για να βρούμε εμείς λίγο πιο εύφορο έδαφος σήμερα –αγάπη και σεβασμός για όλα. Ευχαριστούμε όλα τα μέλη της επιστημονικής ομάδας του Orlando LGBT+ καθώς και όλες τις επιστημονικές συνεργάτιδες και συνεργάτες για τη συλλογική δουλειά, τη δέσμευση και το αίσθημα συναδελφικής αλληλεγγύης που έχουμε χτίσει μαζί και είναι τόσο απαραίτητο.

Αυτονόητα ευχαριστούμε θερμά όλους/ες τους/τις συγγραφείς που συνέβαλαν στο τελικό αποτέλεσμα. Η εξειδικευμένη γνώση και η εμπειρία τους φώτισαν διαφορετικές πλευρές της κλινικής και κοινοτικής δουλειάς. Μας τίμησαν με το μοίρασμα και την εμπιστοσύνη τους.

Ευχαριστούμε επίσης:
Tις εκδόσεις Gutenberg (Βιβλιοπωλείο Gutenberg) και τον Κώστα Δαρδανό για την εμπιστοσύνη και την ελευθερία που μας δόθηκε στη δουλειά μας. Tη Λίλα Παλαιολόγου για την αισθητική της και την φροντίδα του εξωφύλλου (Pelpal Productions: advertising, graphic design & publishing)

Τέλος, ευχαριστούμε όλα τα ΛΟΑΤΚΙ+ θεραπευόμενα άτομα με τα οποία έχουμε δουλέψει. Οι θεραπευτικές σχέσεις μαζί τους είναι πάντα το μεγαλύτερο μάθημα.”
Νάνσυ Παπαθανασίου – Έλενα-Όλγα Χρηστίδη
………………………………………………….
Η λίστα συγγραφέων αλφαβητικά:
Μαριλίνα Αβάνη, Άννα Αποστολέλη, Αλεξάνδρα Βασιλείου, Θεοδόσης Γκελτής, Θεόφιλος Γκινόπουλος, Χρυσούλα Ηλιοπούλου, Γιώργος Κασφίκης, Χλόη Κολύρη, Γεωργία Κορρέ, Λίνα Λαχανιώτη, Φίλιππος Παγάνης, Άννη Παπάζογλου, Νάνσυ Παπαθανασίου, Αντώνης Πούλιος , Ιωάννης Ρήγας, Αυγή Σακετοπούλου, Μαίρη Χιόνη, Έλενα-Όλγα Χρηστίδη και προλογίζει ο Πάνος Κορδούτης.

 Posted by at 20:00  βιβλία  Comments Off on Orlando LGBT+ : Ένας στόχος ετών επιτεύχθηκε…
Jun 242020
 

Το Processwork Hub στέκει αλληλέγγυο στο κίνημα Black Lives Matter και σε κάθε κίνημα που αγωνίζεται για την αναγνώριση και καταπολέμηση του κοινωνικού και συστημικού ρατσισμού. Αναγνωρίζουμε τις προσωπικές και κοινωνικές συνέπειες του ρατσισμού και την τοξική επίδραση στην ψυχική και σωματική υγεία ανθρώπων που τον βιώνουν, ανθρώπων που τον υποστηρίζουν, αλλά και της ευρύτερης κοινότητας.

Ο ρατσισμός, αν και αναδύθηκε στις ειδήσεις των τελευταίων εβδομάδων μέσα από τη δολοφονία του George Floyd στις Η.Π.Α., δεν υπάρχει μόνο εκεί (στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού). Παραμένει ζωντανός, ως κοινωνική και συστημική συνθήκη και εδώ στον τόπο μας.

Είναι ευθύνη μας να αυξήσουμε την επίγνωση μας για το πως επηρεάζει όλους και όλες μας, τις σχέσεις μας, τον τρόπο με τον οποίον ζούμε, τα προνόμια που δημιουργεί στην πλειονότητα και στερεί από συνανθρώπους μας. Δεσμευόμαστε στη συνεχή εκπαίδευση μας και στην ενεργή δράση μας για την καταπολέμηση του ρατσισμού, ως επαγγελματίες και ως κοινωνικά άτομα.

————————————————————————————————————

The Processwork Hub stands in solidarity with the Black Lives Matter movement and with every movement that fights for the recognition and dismantling of social and systemic racism. We recognize the personal and social consequences of racism and the toxic effects on the mental and physical health of those who experience it, of those who perpetrate it and of the wider community as a whole.

Racism, while emerging in the news in recent weeks through the assassination of George Floyd in the USA, does not exist only there (on the other side of the Atlantic). It remains alive, as a social and systemic reality here in our country as well.

It is our responsibility to raise awareness, in ourselves and our communities, of how it affects everyone and everything, our relationships, the way we live, the privileges it creates for the majority and deprives from our fellow human beings. We are committed to continuing our education and activism, both as professionals and as individuals.

Jun 092020
 
Gentleman on the plinth: Manoel Akure
Photo credit: Clíona Ní Cheallaigh

Πηγή: www.lifo.gr

Τον Τραμπ είναι εύκολο να τον σιχτιρίσεις. Τον Τραμπ μέσα σου, λιγότερο.

Δημήτρης Χριστόπουλος

21 ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΑ ΠΗΡΕ στον Καναδό πρωθυπουργό να ξεπεράσει την αμηχανία του και να αρχίσει να απαντά σε μια ερώτηση σχολιασμού των δηλώσεων μίσους του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τις διαδηλώσεις μετά τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ. Όταν όμως ξεκίνησε έδωσε ένα όμορφο μάθημα για το πώς πρέπει οι εκτός Ηνωμένων Πολιτειών να βλέπουμε την κατάσταση εκεί: «Είναι καιρός και για εμάς τους Καναδούς να αναγνωρίσουμε πως έχουμε κι εμείς τις προκλήσεις μας. Ότι οι μαύροι Καναδοί και οι άλλοι μειονοτικοί (“racialized”) Καναδοί αντιμετωπίζουν διακρίσεις, ως βιωμένη πραγματικότητα, κάθε μέρα που περνάει. Υπάρχουν συστημικές διακρίσεις στον Καναδά γιατί το σύστημά μας αντιμετωπίζει τους μαύρους και τους άλλους μειονοτικούς Καναδούς διαφορετικά από τους υπόλοιπους. Είναι κάτι που πολλοί από μας δεν βλέπουμε αλλά έτσι είναι τα πράγματα. Πρέπει να το δούμε αυτό και να δράσουμε, όχι μόνο ως κυβέρνηση, αλλά ως Καναδοί ώστε να συμπαραταχθούμε στον αγώνα εναντίον των διακρίσεων». Είναι εύκολο από την άλλη άκρη των συνόρων ή ακόμη πιο εύκολο από την άλλη άκρη του Ατλαντικού να ρίχνει κανείς το ανάθεμα στην white supremacy και να συμπαρίσταται στα θύματα των διακρίσεων. Όσο πιο μακριά είσαι, τόσο ευκολότερη είναι η ρητορική της αλληλεγγύης. Έχουμε πολλά παραδείγματα για το πώς η γεωγραφία –και ειδικότερα η γεωγραφική απόσταση– λειτουργεί ως καταλύτης για την έκφραση της κοινωνικής ευαισθησίας έναντι των κάθε λογής θυμάτων της καταπίεσης. Η κατάσταση του γυναικείου πληθυσμού στο Αφγανιστάν, κυρίως μετά την κατάληψη του εδάφους από τους Ταλιμπάν, συγκίνησε εξίσου στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Το Αφγανιστάν είναι δεόντως μακριά. Και οι ρόλοι μεταξύ «καλών» και «κακών» εμφανίζονται ως εξαιρετικά διακριτοί: οι Ταλιμπάν καταστρέφουν, καταπιέζουν, επιβάλλουν ένα ανελεύθερο –εφιαλτικό– καθεστώς το οποίο στρέφεται κατά των βασικών ελευθεριών του ανθρώπου. Από την άλλη όμως, όταν οι Αφγανοί ξεριζώνονται για να σωθούν, η ευαισθησία υποχωρεί. «Δεν είναι οι Αφγανοί πρόσφυγες» αναφωνούν οι ίδιοι άνθρωποι που καταδικάζουν τη βία των Ταλιμπάν. «Δεν γίνεται καν πόλεμος εκεί!» τονίζουν σοβαροί αναλυτές για να δικαιολογήσουν την άρση των διαδικασιών υποβολής ασύλου. «Οι Αφγανοί να μείνουν στη χώρα τους» λένε οι κήρυκες της εύκολης αλληλεγγύης. Τα θύματα των Ταλιμπάν αξίζουν τη συμπάθειά μας εκεί. Όχι όμως την προστασία μας εδώ. Εδώ πλέον υπερισχύει το εγχείρημα της αποτροπής των ροών. Ο λεγόμενος «ρεαλισμός» νικάει τον ανθρωπισμό καθώς η μαζική παρουσία Αφγανών προσφύγων δεν προκαλεί και ρίγη συμπάθειας.

Αντί λοιπόν να αντιδρούμε απέναντι στα γεγονότα με τις συγκινησιακές μας φορτίσεις, ας κάνουμε προσπάθεια να τα κατανοήσουμε. Αυτό δεν μας αφαιρεί το δικαίωμα να καταδικάζουμε ή να επικρίνουμε, ούτε να συμπαραστεκόμαστε. Μας ανοίγει όμως το δρόμο να ερμηνεύσουμε τα πράγματα ως νοσηρές πρακτικές μιας δεδομένης αλληλουχίας αιτιών που την κατέστησαν δυνατή.

Βλέπουμε δηλαδή έναν χώρο κοινωνικά ευαίσθητο, αρκεί το αντικείμενο της ευαισθησίας, δηλαδή ο άνθρωπος ή η ομάδα των οποίων τα δικαιώματα παραβιάζονται, να μην είναι κοντά. Έτσι λοιπόν πιστοποιείται η επιλεκτικότητα στην κοινωνική ευαισθησία, με κριτήριο τη μέγιστη απόσταση και συνεπώς την ελάχιστη πρόκληση για εμάς τους ίδιους. Όσο το θύμα πλησιάζει στον κόσμο μας, γίνεται ορατό, αποκτά χειροπιαστά χαρακτηριστικά, χάνει την ιδιότητά του.

Για το λόγο αυτόν, βλέπει κανείς ότι στην Ελλάδα αλλά και σε όλη την Ευρώπη οι νοήμονες άνθρωποι (με τις αναμενόμενες εξαιρέσεις ακραίων νέο-συντηρητικών ή νεοφασιστών που τα βάζουν με τους διαδηλωτές) καταλαβαίνουν ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά στις ΗΠΑ. Σκέφτονται ότι το πρωτοφανές κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας που έχει ξεσπάσει εκεί δεν είναι προϊόν της κακιάς στιγμής, ούτε «μεμονωμένο περιστατικό», αλλά ένα σύμπτωμα αποτυχίας του ίδιου του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος που εδράζεται δομικά στις διακρίσεις και στη λευκή ηγεμονία.

Και παρά τις χρόνιες προσπάθειες σημαντικού τμήματος του Αμερικανικού κατεστημένου να αρθούν, οι διακρίσεις καλά κρατούν. Κρατούν γιατί συνδέονται με εμπεδωμένες εξουσίες, ιστορικές προκαταλήψεις και εξυπηρετούν τη διαιώνιση της υπεροχής –σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο– της λευκής ταυτότητας. Ούτε η εκλογή του Μπάρακ Ομπάμα στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα τις έκαμψε, ούτε ο καθαγιασμός της μη-προσβολής που έχει επιβάλει το κίνημα της πολιτικής ορθότητας. Αυτά εδώ μας φαίνονται λίγο-πολύ φανερά. Η ανησυχία και η διάθεση για κατανόηση περισσεύει. Και είναι ενδιαφέρον ότι η κατανόηση αυτή οδηγεί και σε μια σχετικοποίηση της βίας. Προφανώς υπάρχουν και εγχώριες δηλώσεις αποκήρυξης της βίας, αλλά όχι με την συνήθη ένταση που γνωρίζουμε. Μας φαίνεται πιο κατανοητή η βία στις ΗΠΑ, μέσω της απόστασης που μας χωρίζει από τις αιτίες της. Αυτή η απόσταση μάς επιτρέπει να ταυτιστούμε ευκολότερα με τα θύματα και για τον λόγο αυτό οι διαπρύσιοι κήρυκες της αποκήρυξης της βίας «από όπου και αν προέρχεται» δεν είναι έτοιμοι να καταδικάσουν, με την ίδια ηθική ευκολία που καταδικάζουν πάντα, τη βία των αδύναμων. Κι αυτό διότι αντιλαμβανόμαστε ευκολότερα ότι το να καταδικάσεις τη βία αφήνοντας άθικτες τις εξουσιαστικές δομές που την προκαλούν είναι δώρον άδωρο.

«Να μη χλευάζουμε, να μη θρηνολογούμε, να μην καταφρονούμε, αλλά να κατανοούμε» γράφει ο Σπινόζα. Αντί δηλαδή να διερωτώμεθα ρητορικά «πώς είναι δυνατό να γίνονται τέτοια πράγματα;», να διερωτηθούμε ειλικρινά κι αυθεντικά με διάθεση να μάθουμε πώς όντως είναι δυνατό να υπάρχει τόσο εδραιωμένη αίσθηση της αδικίας στις ΗΠΑ. Αντί λοιπόν να αντιδρούμε απέναντι στα γεγονότα με τις συγκινησιακές μας φορτίσεις, ας κάνουμε προσπάθεια να τα κατανοήσουμε. Αυτό δεν μας αφαιρεί το δικαίωμα να καταδικάζουμε ή να επικρίνουμε, ούτε να συμπαραστεκόμαστε. Μας ανοίγει όμως τον δρόμο να ερμηνεύσουμε τα πράγματα ως νοσηρές πρακτικές μιας δεδομένης αλληλουχίας αιτιών που την κατέστησαν δυνατή. Όπως γράφει για τον Σπινόζα ένας σύγχρονος μελετητής του: «Το να νικήσουμε το κακό επιτιθέμενοι στις βαθιές αιτίες του, το θεωρεί ασυγκρίτως χρησιμότερο από το να περνάμε την ώρα μας θυμώνοντας, θρηνολογώντας, καταφρονώντας, καταδικάζοντας, αντιδράσεις που συνηθέστατα μας απαλλάσσουν από την υποχρέωση να ενεργήσουμε». Το να ενεργήσουμε, όμως, σημαίνει ότι πρέπει να ξεκινήσουμε από τα εν οίκω: να δούμε λίγο αυτοκριτικά το τι κάναμε και πώς το καταφέραμε. Ποιους πονέσαμε, ποιους διώξαμε, ποιους ισοπεδώσαμε για να γίνουμε αυτοί που είμαστε. Όχι απλώς να επαναπαυόμαστε στις δάφνες των νικών και στα μοιρολόγια των καταστροφών μας. Φτάνει με την αυτοθυματοποίηση! Ποια είναι η σκοτεινή πλευρά των θριάμβων; Ποιες οι αμαρτίες που κρύβονται επιμελώς στο ντουλάπι της εθνικής λήθης; Επίσης: μήπως και τώρα ακόμη υπάρχουν ή διαιωνίζονται συμπεριφορές που θα μπορούσαν δυνητικά να προκαλέσουν εκρήξεις διαλυτικές για την κοινωνική συνοχή; Τι θα είχαν σε αυτό να πούνε ομάδες τόσο περιθωριοποιημένες όπως οι Έλληνες Τσιγγάνοι ή οι πρόσφυγες στους οποίους συμπεριφερόμαστε περίπου ως ανθρωποειδή; Κάτι λοιπόν έχουμε όλοι να μάθουμε από τον Καναδό πρωθυπουργό ο οποίος προτίμησε να μην πει τι νιώθει για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ και να στραφεί στο τι πρέπει να προσέχουν οι συμπατριώτες του στα του οίκου τους. Τον Τραμπ είναι εύκολο να τον σιχτιρίσεις. Τον Τραμπ μέσα σου, λιγότερο.

Jun 082020
 

Υποστηρίζουμε την πρωτοβουλία #SupportArtWorkers

“Αξίωμα επιδιορθώσεων: Αν όλοι οι άλλοι τρόποι αποτύχουν, διάβασε τις οδηγίες χρήσης”     

Βιωματικό εργαστήρι για τη ματαίωση

Η συνθήκη της πανδημίας διέκοψε, ανέτρεψε, ακύρωσε, μεγάλο ποσοστό καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Οι συνέπειες ήταν οικονομικές, κοινωνικές, αλλά και προσωπικές. Επηρεάστηκαν σχέσεις, ομάδες, προγραμματισμοί. Οι περισσότεροι από εμάς αισθανθήκαμε ματαίωση, ανασφάλεια και θυμό ενώ, κάποιοι χάσαμε την επαφή με την δημιουργικότητά μας και μπήκαμε σε μία ανέμπνευστη παραίτηση. Σταδιακά άνοιξαν νέοι δρόμοι καλλιτεχνικής έκφρασης, αξιοποιήθηκε η τεχνολογία και το διαδίκτυο για δημιουργική παρουσία.

Τώρα, αναρωτιόμαστε αν είναι μία προσωρινή συνθήκη και πόσο θα κρατήσει. Θα συνεχίσουμε από εκεί που το αφήσαμε ή θα χρειαστεί να αλλάξουμε τον τρόπο που δουλεύουμε; Είναι μια περίοδος επανεκκίνησης ή επαναπροσδιορισμού; Πως σχεδιάζουμε εκ του μηδενός, μέσα σε μια ατμόσφαιρα ματαίωσης;

Μπροστά σε τόσες προκλήσεις χρειάζεται να ανατρέξουμε στο όραμα μας και το λόγο που κάνουμε τέχνη, για να αναζητήσουμε προσωπικές απαντήσεις, να επιβεβαιώσουμε ή να διαπραγματευτούμε την καλλιτεχνική μας ταυτότητα.

Σε αυτό διαδικτυακό βιωματικό εργαστήριο διάρκειας 3,5 ωρών, θα εξερευνήσουμε την ματαίωση και πως μας επηρεάζει, θα ανατρέξουμε στο όραμα μας και στην καλλιτεχνική μας ταυτότητα, θα αναζητήσουμε δεξιότητες και ικανότητες που υποστηρίζουν το επόμενο βήμα και τρόπους που μπορούμε να λειτουργήσουμε, όχι ως θύματα μιας κατάστασης, αλλά ως φορείς πρόσφορης αλλαγής που διευκολύνει την προσωπική μας έκφραση, μέσα σε μία νέα καλλιτεχνική πραγματικότητα.

Συντονίστριες εργαστηρίου: Βέρα Λάρδη (www.veralardi.gr) και Αλεξάνδρα Βασιλείου (www.processworkhub.gr)

Η Βέρα Λάρδη είναι ηθοποιός και ψυχοδραματίστρια. Η Αλεξάνδρα Βασιλείου είναι κοινωνική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια. Συνεργάζονται στην εκπαίδευση ενηλίκων, συντονίζοντας εργαστήρια που εστιάζουν στη προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη και ενδυνάμωση.

Info:
Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί διαδυκτιακά.
Διάρκεια εργαστηρίου: 3,5 ώρες
Ημερομηνία: Παρασκευή 12 Ιουνίου 2020
Ώρες: 11:00-14:30
– Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων: 26
– Δήλωση συμμετοχής στο email: solidarity.sawgreece@gmail.com με θέμα: “Αξίωμα επιδιορθώσεων”
– Κόστος: Χωρίς οικονομικό κόστος
– Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας

Πηγή: www.veralardi.gr

Apr 272020
 

Λένε ότι σιγά-σιγά θα βγούμε από το σπίτι. Αυτή η πρώτη φάση της πανδημίας ολοκληρώνει τον κύκλο της. Ένας από πολλούς που (μάλλον) έχουμε μπροστά μας. Ετοιμαζόμαστε για μια νέα “κανονικότητα”. Ποια είναι, πως θα εξελιχθεί, με τι κόστη και τι οφέλη, όλα αυτά ερωτήματα που μένουν να απαντηθούν.

Διοργανώνουμε την 2η Διαδικτυακή Διεργασία Ομάδας.

Το Σάββατο 2/5/20 @ 7.00 – 9.30 μ.μ., μέσω πλατφόρμας zoom.

Αν επιθυμείτε να συμμετάσχετε, συμπληρώστε τη φόρμα εδώ: Δήλωση Συμμετοχής στη 2η Διαδικτυακή Διεργασία Ομάδας. Ο αριθμός θέσεων είναι περιορισμένος.

“Βαθιά Δημοκρατία είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος είναι εδώ για να μας βοηθήσει να γίνουμε ολόκληροι και ότι εμείς είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε τον κόσμο να γίνει ολόκληρος” — Arnold Mindell

Οι συναντήσεις Διεργασίας Ομάδας στηρίζονται σε μια συναισθηματική στάση “Βαθιάς Δημοκρατίας” και είναι ανοιχτές σε όσους και όσες επιθυμούν να εξερευνήσουν θέματα και προβλήματα που αφορούν την ζωή μας, ως κοινωνικά και πολιτικά άτομα, στα πλαίσια της ομάδας. Οι συναντήσεις αυτές είναι χωρίς οικονομικό κόστος.

Apr 122020
 
(μια από τις δυο σελίδες με οθόνες συμμετεχόντων)

Η Ανοιχτή Διεργασία Ομάδας του μήνα είναι μια παράδοση του Processwork Hub που βαστάει από το 2002. Φέτος ενηλικιώνεται, κλείνοντας τα 18 της χρόνια! Ποτέ ως τώρα δεν είχε χρειαστεί να ακυρώσουμε αυτήν την εθιμοτυπική συνάντηση. Η νόσος covid-19 μας έκανε να τραβήξουμε το χειρόφρενο απότομα.

Μένουμε σπίτι. Ξεκάθαρο το μήνυμα.

Πως μεταφέρεις σε διαδικτυακή μορφή μια συνάντηση που απαιτεί φυσική παρουσία, φυσικό χώρο, ανθρώπινη επαφή σε κύκλο; Γίνεται να μετατραπεί σε συνάντηση οθόνης; Η συναλλαγή μπορεί να επιτευχθεί; Πως διαπραγματεύεται μια ομάδα, μέσα σε δυο ώρες, την πολυπλοκότητα όλων των διαστάσεων της κρίσης που έχει δημιουργήσει ο κοροναϊός; Προσωπικές, σχεσιακές, κοινωνικές, ταξικές, περιβαλλοντολογικές, οικονομικές, πνευματικές;

Πως συντονίζεις μια συνάντηση, όπου αντί να βλέπεις τρισδιάστατους ανθρώπους σε ένα δωμάτιο, βλέπεις οθόνες σε μέγεθος γραμματόσημου, συντεταγμένες σαν στρατιωτάκια στην οθόνη;

Απορίες πολλές και άλλες τόσες.

Η απόπειρα να απαντήσουμε αυτά τα ερωτήματα δημιούργησε την άμεση ανάγκη για ομάδα συντονισμού διευρυμένη. Δεν αρκούν 1-2 συντονίστριες, απαιτείται ομάδα. Έτσι, γίναμε πέντε. Η Λένα Ασλανίδου, η Αλεξάνδρα Βασιλείου, η Λίλη Βασιλείου, η Ιωάννα Βελαλή και η Βενετία Μπουρονίκου. Κουβεντιάσαμε, προτείναμε ιδέες, ακουμπήσαμε η μια πάνω στην άλλη. Αποφασίσαμε μια ελάχιστη δομή στο πως θα διαχειριστούμε το χρόνο, τις τεχνικές απαιτήσεις, τους ρόλους στη διάρκεια της συνάντησης.

Παρ’ όλη την προετοιμασία μας, δεν έφυγε τελείως η αίσθηση ότι αυτό το εγχείρημα έχει τα ρίσκα του. Ενώ ο στόχος είναι η σύνδεση, να καταλήξει να δημιουργεί αίσθηση μεγαλύτερης απομόνωσης και αποκλεισμού από αυτήν που ήδη βιώνουμε με αυτό το αναγκαστικό “μένουμε σπίτι”.

Λίγο πριν ξεκινήσει η συνάντηση και ανοίξει το “δωμάτιο” της ολομέλειας, συναντηθήκαμε στην οθόνη ως ομάδα συντονισμού. Έχουμε συντονίσει συλλογικά εκατοντάδες διεργασίες ομάδας μέσα στα χρόνια. Παρ΄ όλη αυτήν την εμπειρία, όταν μια μας είπε “ρε σεις, έχω ταχυκαρδία”, αυτό που ακούστηκε ήταν “κι εγώ”, “κι εγώ”, “κι εγώ”.

Και κάπως έτσι ξεκινήσαμε. Παρέα με την ταχυκαρδία μας και την ανάγκη να συνδεθούμε με την ευρύτερη κοινότητα.

Μαζεύτηκαν 48 άνθρωποι από πολλές γειτονιές. Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ναύπλιο, Χανιά, Δράμα, Ξηροκάμπι Σπάρτης, Χαλκιδική, Πόρτλαντ – Όρεγκον.

Πως έρχεσαι εδώ σήμερα; Τι ατμόσφαιρα φέρνεις στη συνάντηση; Αυτό το ερώτημα απαντήθηκε γραπτά, με μήνυμα στο κοινό chat της πλατφόρμας.

κούραση θλίψη βάρος βάρος ένταση θλίψη

αγωνία άγγιγμα ελπίδα αγάπη σύνδεση

ηρεμία αστάθεια σύνδεση

χαρά που σας βλέπω!!

ένταση άγχος

γαλήνη αλλαγή

λύπη για όσα συμβαίνουν και χαρά που βρισκόμαστε

κάτι καινούργιο

σήμερα ήλιος αέρας

screening

ηρεμία

θλίψη θλίψη μωβ φως

ήλιος θάλασσα

έλλειψη ανυπομονησία διερεύνηση

αμφιβολία – αγωνία

αγωνία ανάγκη

μένοντας στον άξονά μου, δηλαδή στις πιο σημαντικές αξίες μου, μπορώ να προσπαθήσω και να ανταποκριθώ στον κόσμο που αλλάζει

Χωριστήκαμε σε τρεις μικρότερες ομάδες, πήγαμε στα χωριστά μας διαδικτυακά δωμάτια. Οι οθόνες μεγάλωσαν, μικρότερος αριθμός ανθρώπων, μεγαλύτερο τετραγωνάκι στην οθόνη. Επιτέλους! Δεν βλέπεις μόνο γραμματόσημα, βλέπεις πραγματικές εκφράσεις. Γνώριμες φυσιογνωμίες, δισδιάστατες αλλά οικείες.

Μοιραστήκαμε στις μικρές ομάδες. Ακούστηκαν πολλά, όχι άλλο χώρια… διακύβευμα η εγγύτητα… αγωνία για το αν θα αγκαλιαστούμε ξανά και πως… τι τον κάνουμε τον φόβο… πόνος για τον θάνατο δικών μας ανθρώπων… λιγότερος θόρυβος στον πλανήτη… εξωτερικές κι εσωτερικές καραντίνες (τι βάζω σε καραντίνα μέσα μου;)… έκπληξη που μέσα από τέτοια τεχνολογία μπορεί να μεταδοθεί και το συναίσθημα… και πολλά πολλά άλλα.

Στο τέλος μαζευτήκαμε ξανά στο “δωμάτιο” της ολομέλειας. Μοιρασιά για ό,τι έγινε στις μικρές ομάδες. Για την αποφώνηση, βάλαμε μουσική, χώρο και χρόνο να επιστρέψει η καθεμιά και ο καθένας στον εαυτό του.

Κι ένα ερώτημα στο τέλος, με την οικεία πλέον οδηγία, γράψε δυο λόγια στο chat για το πως φεύγεις από αυτήν τη συνάντηση.

αγκαλιές βρε!

σας ευχαριστώ για το μοίρασμα, χαίρομαι που σας συνάντησα, εις το επανιδείν

μπράβο μπράβο μπράβο στις συντονίστριες

ευχαριστούμε πολύ όλες σας και τις 5-6-7 όσες το σκεφτήκατε και το κάνατε

με χαμόγελο ;) σας στέλνω μεγάλη αγκαλιές

ευχαριστώ όλη την ομάδα για την παρέα

ευχαριστώ πολύ για αυτήν τη διαδικτυακή αγκαλιά ελπίδας και αγάπης που μελωδικά ενορχηστρώσατε και μοιραστήκατε

στην υγειά μας

κίνηση. ευχαριστώ. εις το επανιδείν

ανοίγω τα χέρια και κάνω ένα βήμα μπροστά

να βρεθούμε ξανά… σας ευχαριστώ όλες κι όλους!

μου έρχεται όρεξη να χορέψω

ενεργοποίηση

ευγνωμοσύνη

εμπιστοσύνη

ευγνώμων

ικανοποίηση

τρυφερότητα

μεγάλη αγκαλιά και ευγνωμοσύνη για την ασφάλεια που πήρα από όλους σας

αγάπη

ευγνωμοσύνη. Θα βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον

αλληλεγγύη

ευχαριστούμε για όλο αυτό

αγάπη, άνοιγμα

ξεκούραση, απλότητα, ζεστασιά

γαλήνη ενότητα αγάπη

φιλιά!

ευχαρίστηση

ησυχία ευγνωμοσύνη σύνδεση και γείωση

συγκινησιακή γαλήνη

γλυκιά γλυκιά θλίψη

κόκκος άμμου

συγκίνηση

πήρα κι έδωσα αγκαλιές

χάνω χαμένη βρίσκω ξαναβρίσκομαι

ανάσα – ανακούφιση!

ζεστασιά

ταξίδι μαζί – σας αγαπώ πολύ η ζωή είναι εντάξει

ζεστασιά. Διαδικτυακές αγκαλιές όπως το ψωμί

συγκίνηση που σου κόβει τη λαλιά το μόνο που θέλω να κάνω είναι να αισθάνομαι σας αγαπώ

αγάπη και μεγάλη αγκαλιά να χωρέσουμε όλοι μέσα

αγκαλιά άφημα

το κολύμπι θέλει παρέα! Ευχαριστούμε.

με ανακούφιση και πολλές αγκαλιές.

να βρεθούμε ξανά

τελετουργία: όλοι γύρω στο χορό της φωτιάς τη ζωής

βρήκα το chat! Συγκίνηση πολλή ευγνωμοσύνη για το κλίμα.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ από την ομάδα συντονισμού της διεργασίας για την προθυμία σας να βρεθούμε μαζί, με όλες τις προκλήσεις της τεχνολογίας (ανοίκεια για πολύ κόσμο) και τη διαφορετικότητα του τρόπου συνάντησης.

Εις το επανιδείν.

Apr 072020
 

UPDATE: έχουν συμπληρωθεί οι διαθέσιμες θέσεις. Αν ενδιαφέρεστε να κρατήσουμε τα στοιχεία σας στη λίστα αναμονής, στείλτε μας ένα email στο processworkhub@gmail.com με θέμα “λίστα αναμονής”. Αν ελευθερωθεί θέση, θα σας ενημερώσουμε.

Οι εξελίξεις του τελευταίου μήνα έχουν βάλει τις δραστηριότητες του Processwork Hub σε αναστολή. Αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για να “βρεθούμε” μαζί, έστω μέσα από τις οθόνες του υπολογιστή μας.

Την Παρασκευή 10/4, η Ανοιχτή Διεργασία Ομάδας του μήνα θα γίνει διαδικτυακά. Αν επιθυμείτε να συμμετάσχετε, συμπληρώστε τη φόρμα στο εδώ: Δήλωση Συμμετοχής στη Διαδικτυακή Διεργασία Ομάδας.

Την Παρασκευή το πρωί θα σας στείλουμε μήνυμα με e-mail με οδηγίες σύνδεσης στη συνάντηση.

“Βαθιά Δημοκρατία είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος είναι εδώ για να μας βοηθήσει να γίνουμε ολόκληροι και ότι εμείς είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε τον κόσμο να γίνει ολόκληρος” — Arnold Mindell

Οι συναντήσεις Διεργασίας Ομάδας στηρίζονται σε μια συναισθηματική στάση “Βαθιάς Δημοκρατίας” και είναι ανοιχτές σε όσους και όσες επιθυμούν να εξερευνήσουν θέματα και προβλήματα που αφορούν την ζωή μας, ως κοινωνικά και πολιτικά άτομα, στα πλαίσια της ομάδας. Οι συναντήσεις αυτές είναι χωρίς οικονομικό κόστος.

Apr 022020
 

Πηγή: https://apsych.med.uoa.gr

Το επιστημονικό προσωπικό και οι συνεργάτες της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ έχουν δημιουργήσει μια σειρά οδηγών για την ψυχική διαχείριση της πανδημίας COVID-19. Οι οδηγοί προήλθαν μέσα από την ανασκόπηση της διεθνούς αλληλογραφίας και την εμπειρία υποστήριξης ατόμων σε απομόνωση τις πρώτες εβδομάδες της πανδημίας.

ΟΔΗΓΟΙ: (ένα κλικ σε κάθε σύνδεσμο για να δεις το αρχείο pdf)

ΨΥΧΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΗΜΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΘΕΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΟΔΥΝΗΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

Mar 252020
 

Από τον αγαπημένο φίλο κι συνάδελφο Λυκούργο Καρατζαφέρη. Το εξαιρετικό αυτό άρθρο δημοσιεύεται σήμερα στην Εφημερίδα των Συντακτών.

Πηγή: ΕφΣυν

Στο μυαλό είναι ο στόχος: ένα σχόλιο στο πεδίο της νεκροπολιτικής

Λυκούργος Β. Καρατζαφέρης*

Mέσα στον φόβο και στις υποψίες,
με ταραγμένο νου και τρομαγμένα μάτια,
λυώνουμε και σχεδιάζουμε το πώς να κάμουμε
για ν’ αποφύγουμε τον βέβαιο
τον κίνδυνο που έτσι φρικτά μας απειλεί.
Κι όμως λανθάνουμε, δεν είν’ αυτός στον δρόμο
ψεύτικα ήσαν τα μηνύματα
(ή δεν τ’ ακούσαμε, ή δεν τα νοιώσαμε καλά).
Άλλη καταστροφή, που δεν την φανταζόμεθαν,
εξαφνική, ραγδαία πέφτει επάνω μας,
κι ανέτοιμους — πού πια καιρός — μας συνεπαίρνει.

Κωνσταντίνος Καβάφης «Τελειωμένα»

Περπατάς και μια κυρία σταματάει. Κρατάει τη μάσκα της και με αυτήν και την ανάσα της. Σε χωρίζουν δύο μέτρα αλλά την βλέπεις δεν αναπνέει. Το είπε και ο πρωθυπουργός: “να περπατάτε σαν να έχετε ήδη τον ιό και δεν πρέπει να τον μεταφέρετε σε άλλους”.  Ανοίγεις τον υπολογιστή και σε δευτερόλεπτα νιώθεις ένα μικρό γαργαλητό στο λαιμό και ήπιο ξηρό βήχα. Τον κλείνεις και μαζί του και τις ιστοσελίδες που μετράνε νεκρούς και σπέρνουν μηνύματα κοινωνικού κανιβαλισμού και λίγο μετά το γαργαλητό υποχωρεί. Αν σήμερα κάποιοι διαπιστώνουν πως το φτάρνισμα ενός Κινέζου, προκαλεί κατάρρευση στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κι όλοι μιλάνε για χαοτικά συστήματα, πώς γίνεται να μην υποψιαζόσαστε πως ίσως το κράτημα στην ανάσα ενός ανθρώπου  προκαλεί βήχα σε κάποιον άλλο… Εξωτερικεύουμε το θάνατο, εσωτερικεύουμε την αρρώστια, κινούμαστε στην καλύτερη περίπτωση ως άρρωστοι και στη χειρότερη ως ζωντανοί νεκροί. Η εδώ και μερικές δεκαετίες άνοδος των σχετικών με τα ζόμπι τηλεοπτικών και κινηματογραφικών παραγωγών μοιάζει πλέον κατανοητή: “οι νεκροί ποτέ δεν πεθαίνουν”. Ας κοιμηθούμε ήσυχα..

 Δύο μέτρα.. Τόσο αντιστοιχούν στον καθένα μας για τη διατήρηση της δημόσιας υγείας. Κι ενώ όλο και πιο πολύ αναγνωρίζεται η συμπλοκότητα των θανατηφόρων προβλημάτων που γεννά η καπιταλιστική μηχανή τόσο πιο γραμμικά είναι τα μέτρα που αναγγέλλονται χωρίς να υπάρχει καμία άλλη φροντίδα ή μέριμνα. Δύο μέτρα… Όμως δεν υπάρχει ούτε ένα μέτρο εδάφους που να είναι αδιάφορο για τον κοινωνικό έλεγχο (για το καλό της δημόσιας υγείας). Αυτό που προς το παρόν μοιάζει σαν «κατάσταση εξαίρεσης» πιθανόν να είναι η επερχόμενη κανονικότητα. «Για το καλό όλων». Δύο μέτρα….και δύο σταθμά. Όσο γρήγορα εφαρμόζονται τα μέτρα απαγόρευσης άλλο τόσο αργά κινείται η προετοιμασία του συστήματος υγείας. Όσο κάποιοι πληρώνουν για ένα τεστ άλλο τόσο άλλοι θα εγκαταλειφθούν στον οικιακό τάφο τους. Δύο μέτρα και δύο σταθμά . Γιατί μπορεί να είναι όλοι ίσοι στον ιό δεν είναι όμως στο σύστημα υγείας και στις υπηρεσίες. Δεν έχον όλοι τηλεδουλειά για να πληρώσουν το νοίκι τους και τους λογαριασμούς τους. Όσο η ρητορική του πολέμου εισβάλει στην καθημερινότητά μας και όλοι θέλουν να νοιώθουν ήρωες άλλο τόσο απομακρύνεται η ρητορική της αλληλοβοήθειας και της φροντίδας. Όχι από τα μετόπισθεν στο μέτωπο όσο από άνθρωπο σε συνάνθρωπο. Οποιασδήποτε τάξης, φύλου, φυλής και ηλικίας. Τώρα και πάντα.

Αναδεικνύεται ως κεντρική η έννοια της ατομικής ευθύνης όμως αν “η μάθηση δεν είναι μεταφορά πληροφορίας αλλά αποτελεί μια σχεσιακή συναισθηματική και διαλογική διεργασία που περιλαμβάνει, κατ’ ανάγκην, την προσωπική ευθύνη”, τότε μάλλον συγχέουμε (και επιδέξια μας προτρέπουν σε αυτό) την  υπακοή σε κρατικές ντιρεκτίβες με την προσωπική ευθύνη. Ο Giorgio Agamben από την Ιταλία είπε λίγες μέρες πριν: “Η γυμνή ζωή –και ο φόβος μην την χάσουν– δεν είναι κάτι που ενώνει τους ανθρώπους, αλλά τους τυφλώνει και τους χωρίζει. Τα άλλα ανθρώπινα πλάσματα… εκλαμβάνονται τώρα μόνον ως δυνητικοί μεταδότες της μόλυνσης που πρέπει πάση θυσία να αποφεύγονται και από τους οποίους πρέπει να τηρείται απόσταση τουλάχιστον ενός μέτρου. Οι νεκροί –οι νεκροί μας– δεν έχουν το δικαίωμα μιας κηδείας και δεν είναι σαφές τι γίνονται τα πτώματα των αγαπημένων μας προσώπων. (…) Τι απογίνονται οι ανθρώπινοι δεσμοί σε μια χώρα που εξοικειώνεται με το να ζει με έναν τέτοιο τρόπο, ποιος ξέρει για πόσον καιρό; Και τι πράγμα είναι μια κοινωνία που δεν έχει άλλη αξία από εκείνη της επιβίωσης;”

 Ενδεικτικό παράδειγμα πως σε όλο τούτο το συναισθηματικό, ψυχολογικό φορτίο των από τα κάτω, η απάντηση που μέχρι σήμερα έχει δοθεί (από τα πάνω) είναι το “πρωτοποριακό σύστημα ψυχιατρικής”.  Μια καλή δηλαδή ευκαιρία να προωθηθεί γρήγορα και στα μουλωχτά η 5G τεχνολογία  παρά τις εκκλήσεις επιστημόνων (μάλλον όχι τόσο πειστικών όσο των επιδημιολόγων) για αναστολή της ανάπτυξης των δικτύων 5G έως ότου οι πιθανοί κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον να έχουν διερευνηθεί πλήρως από επιστήμονες ανεξάρτητους από τη βιομηχανία. Ποια όμως είναι η σχέση επιστήμης και κοινωνίας τελικά; Παρακαλάμε για περισσότερη τεχνολογία και τα αφεντικά θα την φέρουν αλλά έχει κανείς αναρωτηθεί σχετικά με την επίδραση στις ανθρώπινες σχέσεις και το νέο είδος «σχετίζεσθαι» που πιθανόν αυτή «θα παράξει» ειδικά με την απόσταση ως τρόπος να είσαι συναισθηματικά κοντά με τον άλλο, να του δείξεις το νοιάξιμό σου. Τρόπος που συμπυκνώνεται στην πρόταση «όσο πιο πολύ σε νοιάζομαι, τόσο πιο μακριά σου μένω»;

 Ακόμα και η απόσταση πλέον δεν είναι παρά σημείο της απειλής. Ο κίνδυνος είσαι εσύ. Η επίκληση της δημόσιας ασφάλειάς και ειδικά ο τρόπος με τον οποίο αυτή γίνεται από τα δημοσιογραφικά σάιτ  πυροδοτεί έναν  διαπροσωπικό αλλά ΚΑΙ ενδοατομικό εμφύλιο πόλεμο. Δεν εκπλήσσει  κανένα, λέει πάλι ο Agamben, ότι, με τον ιό, γίνεται λόγος για πόλεμο. Τα προβλεπόμενα μέτρα έκτακτης ανάγκης μάς υποχρεώνουν εκ των πραγμάτων να ζούμε σε συνθήκες απαγόρευσης κυκλοφορίας. Αλλά ένας πόλεμος με έναν εχθρό αόρατο που μπορεί να φωλιάζει σε κάθε άνθρωπο είναι ο πιο παράλογος από όλους τους πολέμους. Είναι, στην πραγματικότητα, ένας εμφύλιος πόλεμος. Ο εχθρός δεν είναι έξω, είναι μέσα μας.

  Ο εχθρός είναι μέσα μου. Δεν πέρασε μια δεκαετία από την εποχή που μάθαμε πως “μαζί τα φάγαμε” κι η ενοχή επανέρχεται. Σύμφωνα με τον Raul Vaneigem “κατά τη διάρκεια των μεγάλων επιδημιών πανώλης του παρελθόντος, οι άνθρωποι έκαναν μετάνοιες και διακήρυτταν την ενοχή τους μαστιγώνοντας τους εαυτούς τους. Μήπως δεν έχουν και οι διαχειριστές της παγκόσμιας απανθρωποποίησης συμφέρον να πείσουν τους ανθρώπους ότι δεν υπάρχει διέξοδος από την άθλια μοίρα που τους επιφυλάσσεται; Ότι τους έχει μείνει μόνο το μαστίγιο της εθελοντικής σκλαβιάς; Το μόνο που κάνει η τρομερή μιντιακή μηχανή είναι να αναμασά το παλιό ψέμα της ουράνιας, ανεξιχνίαστης, αναπόφευκτης προσταγής όπου το τρελό χρήμα έχει αντικαταστήσει τους αιμοδιψείς και ιδιόρρυθμους θεούς του παρελθόντος.”

 Ας δεχτούμε όμως, χάριν της συζήτησης,  πως όλα τούτα είναι αναγκαία. Ας δεχτούμε, καλή καρδιά, τα συγκινητικά λόγια του εκπρόσωπου του Υπουργείου Υγείας, Καθηγητή Σωτήρη Τσιόδρα πως “το θαύμα της ιατρικής επιστήμης του 2020 είναι η παράταση της ποιοτικής επιβίωσης αυτών των ατόμων, πολλοί από τους οποίους είναι μανάδες και πατεράδες μας, είναι γιαγιάδες και παππούδες. Η απάντηση είναι πως τιμούμε όλους, σεβόμαστε όλους, προστατεύουμε όλους αλλά κατ’ εξοχήν αυτούς. Δε μπορούμε να υπάρχουμε, ούτε να έχουμε ταυτότητα χωρίς αυτούς.” Ας δεχτούμε πως εναλλακτικές που θα αφορούσαν τη στόχευση στις ομάδες υψηλού κινδύνου δεν υπάρχουν. Αυτό λοιπόν είναι μόνο η ταυτότητά μας; οι παππούδες κι οι γιαγιάδες μας; Βέβαια στην πατρίδα της Θάτσερ ο συμπεριφορικός κοινωνιολόγος Robert Dingwall ως σύμβουλος της βρετανικής κυβέρνησης μας προτρέπει να ξεμπερδεύουμε: “Πολλοί αδύναμοι γέροντες θα μπορούσαν να δουν τη λοίμωξη του Covid-19 σαν ένα σχετικά γαλήνιο τέλος, σε σύγκριση, φερειπείν, με το να παραμείνουν για πολλά χρόνια σε άνοια, ή σε σύγκριση με μερικούς καρκίνους.” Άντε γιατί γίναμε πολλοί σε τούτο τον πλανήτη…

 Προς το παρόν στα δικά μας μέρη ακόμα σεβόμαστε (;) τους ηλικιωμένους αλλά τούτη η κρίση είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ξεχάσουμε τους άλλους. Πού είναι λοιπόν η περιβόητη κοινωνική ευθύνη για τους εγκλωβισμένους στη Μόρια και στα υπόλοιπα κλειστά (και επίσημα πλέον) στρατόπεδα συγκέντρωσης; Πού είναι η περιβόητη κοινωνική ευθύνη για τους χιλιάδες άστεγους που δε “θα μείνουν σπίτι”;  Πού είναι κοινωνική ευθύνη για τους εγκλωβισμένες γυναίκες σε συνθήκες ενδοοικογενειακής βίας, για τους χιλιάδες ανθρώπους που, όπως αναφέρει μια πρόσφατη μελέτη στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet», για τους οποίους “η απομόνωση και η απομόνωση διαρκείας μπορούν να οδηγήσουν σε μετατραυματικό στρες, άγχος, κατάθλιψη, αλλά επίσης σε κόπωση, πτώση ηθικού του κοινού και δημόσια αντίδραση τελικά”. Όμως στην αλγοριθμοποιημένη εποχή  της καταμέτρησης θυμάτων και κρουσμάτων έννοιες όπως αλληλεγγύη, φροντίδα, απώλεια ελευθερίας, αβεβαιότητα, (αυτό-)φροντίδα από την στιγμή που δεν είναι αριθμοί στην ατζέντα των μίντια δεν προσμετρώνται, τουλάχιστον, όχι μέχρι να γίνουν αυτοκτονία, διάγνωση ψυχιατρική κοκ.

 Αντί λοιπόν να αναρωτηθούμε για το πως θα “τιμούμε όλους, σεβόμαστε όλους, προστατεύουμε όλους” καθόμαστε να βομβαρδιζόμαστε από θάνατο με κάθε τρόπο. Νεκροπολιτική.  Η ζωή μας, έλεγε ο Χρόνης Μίσισος, μια φορά μάς δίνεται, άπαξ, που λένε, σαn μια μοναδική ευκαιρία: “Τουλάχιστον μ’ αυτή την αυτόνομη μορφή της δεν πρόκειται να ξανα-υπάρξουμε ποτέ. Κι Εμείς τι την κάνουμε ρε, αντί να τη ζήσουμε; Τι την κάνουμε; Τη σέρνουμε από δω κι από κει δολοφονώντας την…Οργανωμένη κοινωνία, οργανωμένες ανθρώπινες σχέσεις. Μα αφού είναι οργανωμένες, πώς είναι σχέσεις; Σχέση σημαίνει συνάντηση, σημαίνει έκπληξη, σημαίνει γέννα συναισθήματος, πώς να οργανώσεις τα συναισθήματα…” Κι όμως τούτα είναι που η κρατική εξουσία ζητάει να οργανωθούν σήμερα από έναν πρωθυπουργό που φιλοδοξεί να μείνει στην ιστορία ως “ο ηγέτης που ωρίμασε βίαια μια απείθαρχη κοινωνία”.  Είναι όμως τόσο πιθανόν να ωριμάσει μια κοινωνία βίαια όσο πιθανόν είναι να μεγαλώσει ένα λουλούδι αν το τραβήξεις με τανάλια.

Τελικά στο πλαίσιο του σύγχρονου καπιταλισμού μπορεί να μάθαμε να χειριζόμαστε τα συναισθήματά μας πιο δεξιοτεχνικά αλλά αυτό δεν φαίνεται να μας έφερε πιο κοντά (Eva Illouz). Αντί αυτού, πειθαρχημένοι/ες με αίσθημα ατομικής και μόνο ευθύνης, εγκλωβισμένοι/ες σε μια κοινωνία που ζει σε μια διαρκή κατάσταση ανάγκης δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ελεύθερη και ώριμη κοινωνία. Μια κοινωνία που έχει θυσιάσει την ελευθερία στους λεγόμενους «λόγους ασφαλείας» έχει καταδικαστεί ακριβώς γι’ αυτό το λόγο να ζει σε μια διαρκή κατάσταση φόβου και ανασφάλειας. Τα αντισηπτικά απλά σφράγισαν μία ήδη αποστειρωμένη στον βωμό της ασφάλειας ζωή;.

 Γενικότερα, όλοι θα ανακαλύψουμε ότι, σε τελευταία ανάλυση, δεν υπάρχει κοινωνική ζωή  που δεν συνεπάγεται έναν κίνδυνο μόλυνσης, όπως δεν υπάρχει οργανική ζωή που δεν κινδυνεύει από την ασθένεια και τον θάνατο. Και θα βρεθούμε επομένως αντιμέτωποι με ένα βασικό πολιτικό ερώτημα: μέχρι ποιο βαθμό είμαστε διατεθειμένοι να θέσουμε σε κίνδυνο, έστω και ελάχιστο, τη βιολογική μας ασφάλεια για να δειπνήσουμε με έναν φίλο, να αγκαλιάσουμε ένα παιδί ή απλά για να συζητάμε με τους αργόσχολους που ξενυχτάνε στην πλατεία; Σε ποιο ύψος τοποθετούμε τον πήχη πάνω από τον οποίο η ικανοποίησή μας από την κοινωνική συναναστροφή γίνεται για μας προτεραιότητα σε σχέση με την προστασία της υγείας; Από πότε η νομιμότητα έγινε ο οδηγός επιβίωσής μας;

 Αν η ατομική ευθύνη δε γίνει προσωπική κι αυτή κοινωνική και άρα νοηματοδοτημένη μέσα από την αλληλεγγύη, το νοιάξιμο για το διπλανό μας αλλά και την αυτο-επιμέλεια θα μπαίνουμε στην αρένα του κοινωνικού κανιβαλισμού και θα σκοτωνόμαστε για λίγο αντισηπτικό σήμερα. όπως για μία δουλειά τα τελευταία χρόνια. Κι έτσι με “καθαρά χέρια” θα κλείνουμε τα μάτια, τη μύτη, το στόμα. Ωριμότητα σημαίνει νηφάλια προσέγγισης της πραγματικότητας, σημαίνει σύμπραξη και όχι τυφλή υπακοή, σημαίνει ανάληψη συνολική ευθύνης μέσα από σχέσεις αλληλεξάρτησης και κατανόησης της τεράστιας συμπλοκότητας μέρος της οποίας είμαστε. Σημαίνει αναζήτηση γνώσης και ενστάλαξη της δημιουργικής αμφισβήτησης, σημαίνει επανεκτίμηση των βασικών αξιών μας.

Υ.Γ. Και μιας και τα γεγονότα μας προλάβανε… και μιας με πολύ θράσος επικαλούνται και τον Καμύ: “Φωνάζω ότι δεν πιστεύω σε τίποτα και ότι όλα είναι παράλογα, μα δεν μπορώ να αμφιβάλω για την κραυγή μου, και πρέπει να πιστεύω τουλάχιστον στη διαμαρτυρία μου. Η πρώτη και μοναδική ολοφάνερη αλήθεια που μου δίνεται έτσι, εντός της παράλογης εμπειρίας, είναι η εξέγερση (…) Η εξέγερση γεννιέται από θέαμα της παραφροσύνης, μπροστά σε μια άδικη και ακατανόητη μοίρα.” (Αλπέρτ Καμύ, Ο επαναστατημένος άνθρωπος).

*ψυχίατρος, μέλος της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ και του Δικτύου “Hearing Voices” Aθήνας.

** Ο τίτλος προέρχεται από το ομότιτλο ποίημα της Κατερίνας Γώγου

 Posted by at 13:31  άρθρα  Comments Off on Στο μυαλό είναι ο στόχος: ένα σχόλιο στο πεδίο της νεκροπολιτικής
Mar 242020
 

Σύντομος οδηγός για άτομα που βρίσκονται σε απομόνωση λόγω του κορονοϊού (COVID-19)

Σύντομος οδηγός για τα άτομα που βρίσκονται σε απομόνωση λόγω του κορνοϊού, από την Α’ Ψυχιατρική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Η επιμέλεια του οδηγού έγινε από τους Λίζα Μαυρομαρά, Αλέξανδρο Γεωργούλη και Φραγκίσκο Γονιδάκη.

   Για να δείτε τον οδηγό ένα κλικ εδώ

Mar 242020
 

Ζούμε μέρες πρωτόγνωρες, περίεργες, αποσταθεροποιητικές. Κινούμαστε σε ένα φάσμα συμπεριφορών. Σαν εκκρεμές. Στο ένα άκρο η στάση “ο θάνατος σου, η ζωή μου”, στο άλλο ”σήμερα εσύ, αύριο εγώ”. Όταν τελειώσει αυτός ο αναγκαστικός εγκλεισμός θα βρεθούμε ξανά πρόσωπο με πρόσωπο. Θα αγκαλιαστούμε; Θα έχει μείνει ο φόβος και η καχυποψία; Θα έχουμε κρατήσει ζωντανά τα δίκτυα αλληλεγγύης, που μόνο χάρη σε αυτά επιβιώσαμε ως τώρα; Είναι νωρίς ακόμη. Δεν ξέρουμε.

Τροφή για σκέψη το άρθρο της Ελένης Παπούλη στο socialpolicy.gr (αναδημοσίευση με την άδεια των διαχειριστών της σελίδας – socialpolicy.gr ευχαριστούμε).

Φόβοι, ηθικοί πανικοί, δικαιώματα και (αν)ηθικές συμπεριφορές εν καιρώ πανδημίας

Ελένη Παπούλη, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Μέσα από την μελέτη της ανθρώπινης ιστορίας, γνωρίζουμε ότι οι πανδημίες στο σύνολο τους συνδέονται με ατομικές αντιδράσεις και μαζικές συμπεριφορές, οι οποίες έχουν σαν κοινό παρανομαστή τον φόβο ως μηχανισμό προστασίας και επιβίωσης από την απειλή για εξαφάνιση της ανθρώπινης ζωής. Οι φοβικές συμπεριφορές (είτε εσωστρεφείς, είτε εξωστρεφείς), που εκδηλώνονται σε καταστάσεις πανδημίας, αποτελούν αμυντικές ψυχοκοινωνικές αντιδράσεις, οι οποίες ενεργοποιούνται ατομικά ή/και μαζικά και λειτουργούν ως μηχανισμοί προειδοποίησης για την εξάπλωση μιας επιδημίας, ή επιδιώκουν να καταστείλουν συμπεριφορές που θεωρούνται ότι θέτουν σε κίνδυνο την διασφάλιση της δημόσιας υγείας ως υπέρτατου αγαθού και αξίας.

Εν  καιρώ πανδημίας δεχόμαστε ότι η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί αποκλειστική και αδιαπραγμάτευτη αρχή, ενώ η έννοια της ατομικής υγείας παύει να υφίσταται ως μορφή προσωπικής ελευθερίας και επιλογής. Κατά συνέπεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα (ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά), που αναπτύχτηκαν στα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας,αρχίζουν να «αμφισβητούνται» στο όνομα της προάσπισης του δημόσιου καλού, να «μπαίνουν» σε καραντίνα, να «παγώνουν» και πιθανά να τίθενται υπό επαναδιαπραγμάτευση. Συνακόλουθα, ιδέες και έννοιες όπως είναι αυτές της «διάκρισης» και της «καταπίεσης» υφίστανται ανάλογη πολιτική και κοινωνική λογοκρισία, χάνοντας το  σκοπό και το νόημα τους μπροστά στην απειλή ή τον κίνδυνο για μαζική αρρώστια ή καταστροφή της ανθρώπινης ζωής.

Σε καταστάσεις πανδημίας, όπως στην σημερινή εποχή,  η κρατική εξουσία καλείται να διαδραματίσει το ρόλο του θεματοφύλακα της δημόσιας υγείας και του κεντρικού συντονιστή της προσπάθειας περιορισμού ή εξάλειψης της εξάπλωσης της λοίμωξης και της μαζικής καταστροφής. Η δημόσια υγεία, ως υπέρτατο αγαθό, που χρήζει άμεσης προστασίας, υποκαθιστά κάθε θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, δικαιολογώντας με αυτόν τον τρόπο την λήψη σκληρών έως ακραίων μέτρων, εκ μέρους του κράτους, για την διαφύλαξη της (π.χ. ηλικιακός περιορισμός στην άσκηση δικαιωμάτων, αλλαγές στην διαχείριση των προσωπικών δεδομένων με βάση το ζωτικό δημόσιο συμφέρον, ηλεκτρονική λογοδοσία στον κρατικό μηχανισμό, απαγόρευση κυκλοφορίας, κλείσιμο συνόρων, lock down). Τέτοιου είδους περιορισμοί και απαγορεύσεις μπορεί να  λαμβάνονται κλιμακωτά ή να τίθενται εξαρχής. Σ’ αυτήν την φάση, ο κρατικός πατερναλισμός γίνεται καθολικά αποδεκτός χωρίς αντιρρήσεις ή αμφισβητήσεις για τα όρια της κρατικής παρέμβασης απέναντι στην προστασία των ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων. Αυτή η φάση, όμως, θέλει ιδιαίτερη προσοχή,γιατί η γνωστή ρήση «ήρθε για να μείνει» ενέχει τον κίνδυνο της επιβολής και καθιέρωσης επώδυνων μέτρων άσκησης κοινωνικού ελέγχου, τα οποία προσλαμβάνονται πλέον ως αναγκαία για την προστασία της δημόσιας υγείας και την αποφυγή μελλοντικών κινδύνων.

Ομοίως, οι ηθικές αποφάσεις που καλούμαστε, ως πολίτες, να πάρουμε στην καθημερινή μας ζωή και οι συμπεριφορές, που οφείλουμε να επιδείξουμε σε καταστάσεις πανδημίας, ακολουθούν την ίδια συλλογιστική. Κάνοντας επίκληση στην «ατομική ευθύνη»,  επιβάλλεται να πειθαρχήσουμε συλλογικά στις κρατικές εντολές για να διασφαλίσουμε από κοινού, πολίτες και κράτος, το υπέρτατο αγαθό της δημόσιας υγείας. Σε καταστάσεις πανδημίας, όμως, παρατηρούμε, ότι συχνά, οι ηθικές αποφάσεις λαμβάνονται υπό καθεστώς υπερβολικού φόβου, υπό την απειλή της μεταδοτικότητας του κινδύνου και την κατάλυση της κοινωνικής κανονικότητας, ή κατ’ άλλους της κοινωνικής ευημερίας. Υπό αυτές τις απειλητικές συνθήκες, πολλοί άνθρωποι εκδηλώνουν εξωστρεφείς φοβικές συμπεριφορές με την μορφή ηθικών πανικών (ethical panics), οι οποίοι με την σειρά τους, οδηγούν σε ακραίες κοινωνικές αντιδράσεις και συμπεριφορές,  που συνεπιφέρουν την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αξιών (αλληλεγγύη, δικαιοσύνη, ελευθερία, αξιοπρέπεια, αμοιβαιότητα, σεβασμός, ισότητα) και την επιλεκτική εφαρμογή τους, κατά το δοκούν.  Αμφότερα, δικαιώματα και αξίες, σημειώνω ότι είναι θεμελιώδη συστατικά στοιχεία για την κοινωνική συνοχή, την αρμονική συμβίωση και την ευημερία στις δημοκρατικά δομημένες κοινωνίες.

Παρακολουθώντας τις τρέχουσες εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο, διαπιστώνουμε ότι οι ανθρώπινες συμπεριφορές υπό καθεστώς ηθικού πανικού έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά (μαζική και ομοιόμορφη συμπεριφορά), κυριότερα από τα οποία είναι:  η μαζική αγορά προϊόντων (π.χ. χαρτί τουαλέτας/είδη υγιεινής, φάρμακα, μάσκες, αντισηπτικά, τρόφιμα, κ.α.), τα οποία κρίνονται ως απολύτως αναγκαία για την ατομική προστασία και επιβίωση σε  καταστάσεις πανδημίας. Το ίδιο ισχύει και για τις μαζικές διαφυγές ή μαζικές εξόδους σε χώρους και τοποθεσίες εκτός αστικών περιοχών. Το αστικό περιβάλλον «δαιμονοποιείται», καθώς συγκεντρώνει όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά του σύγχρονου καταναλωτικού τρόπου ζωής. Κοινό, επίσης, χαρακτηριστικό των συμπεριφορών  ηθικού πανικού που εκδηλώνονται λόγω της πανδημίας, είναι οι μαζικές συναθροίσεις π.χ. για εκκλησιασμό για να «ξορκίσουμε το κακό» από το τόπο και οι διάφορες μορφές  ρητορικής του μίσους, λεκτικού εξευτελισμού και λεκτικής βίας (χυδαίες εκφράσεις, βρομόλογα) που εκφράζονται κυρίως σήμερα,  μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και στρέφονται εναντίον ατόμων ή ομάδων που δείχνουν απειθαρχία στις κρατικές οδηγίες και εντολές (αδυνατούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα; επιθυμία για ατομικιστική  συμπεριφορά; αδυνατούν να ανταποκριθούν ψυχολογικά σε συγκεκριμένες κοινωνικές απαιτήσεις;). Σε ακραίες περιπτώσεις, τέτοιες μορφές ατομικής ή μαζικής επιθετικής συμπεριφοράς ενδέχεται να εξελιχθούν σε κοινωνικό «λιθοβολισμό». Στις διαδικτυακές συνομιλίες,  για παράδειγμα, παρατηρούμε, ότι πάρα πολλά άτομα, εν μέσω πανδημίας, αυτοανακηρύσσονται θεματοφύλακες της δημόσιας υγείας και της ανθρώπινης ζωής και μετατρέπονται σε κοινωνικούς κατήγορους, υποκινώντας τον κοινωνικό αυτοματισμό και το «αλληλοφάγωμα» π.χ. υγιείς εναντίον ευπαθών ομάδων, ευπαθείς ομάδες εναντίον απείθαρχων/ανυπάκουων πολιτών, νέοι εναντίων ηλικιωμένων, στιγματισμός, ποινικοποίηση της αποκλίνουσας συμπεριφοράς, ακόμη και ποινικοποίηση της ασθένειας ως μέτρο προφύλαξης της δημόσιας υγείας (όπως είχε ζητηθεί παλαιότερα για τους ασθενείς με AIDS). Για την αποφυγή φαινομένων κοινωνικού αυτοματισμού σε χώρες με δημοκρατικά, τουλάχιστον, πολιτεύματα, η κρατική εξουσία αναλαμβάνει, επίσης, να επιβάλλει την αστυνομική καταστολή και οι κρατικοί μηχανισμοί καταστολής  (αστυνομία, ένοπλες δυνάμεις) παίζουν, πλέον, τον ρόλο του θεματοφύλακα της δημόσιας υγείας και ασφάλειας.

Με κοινωνιολογικούς όρους (μαρξιστικής οπτικής), θα ερμηνεύαμε τις ανθρώπινες αντιδράσεις και συμπεριφορές υπό καθεστώς ηθικού πανικού, ως συνέπειες του παγκοσμιοποιημένου καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης (με τις ανάλογες διαφοροποιήσεις ανά χώρα), το οποίο έχει οδηγήσει  στον αλλοτριωτικό καταναλωτισμό και τον ατομικιστικό τρόπο ζωής. Υπό αυτήν την οπτική, μπορούμε να καταλάβουμε, λοιπόν, για παράδειγμα, γιατί η ατομική ηθική και ευθύνη εν μέσω πανδημίας, σταματάει στην είσοδο του σούπερ μάρκετ ή γιατί ο ανταγωνισμός μεταξύ των ανθρώπων-καταναλωτών μπορεί να φτάσει σε ακραίες καταστάσεις του τύπου «οθάνατός σου, η ζωή μου, όταν χρειαστεί να προμηθευτούν αναγκαία αγαθά για την ατομική τους επιβίωση.

Με ψυχολογικούς όρους, πάλι, οι ανθρώπινες συμπεριφορές υπό καθεστώς ηθικού πανικού, ερμηνεύονται με γνώμονα το στοιχείο εκδήλωσης ενός υπερβολικού φόβου, που γίνεται πανικός ενόψει επικείμενου κινδύνου. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, το άτομο περιχαρακώνεται γύρω από τον εαυτό του και την εσω-ομάδα στην οποία ανήκει και παύει να σκέφτεται και να συμπεριφέρεται λογικά και ηθικά προς τα μέλη της εξω-ομάδας.  Σε καταστάσεις ηθικού πανικού, ο φόβος ως ανθρώπινο συναίσθημα και σημαντικός προστατευτικός μηχανισμός, επιστρέφει στην αρχέγονη κατάσταση του, ενεργοποιώντας το ένστικτο της αυτοσυντήρησης για διασφάλιση της ίδιας της ύπαρξης. Στον πανικό, ο φόβος ως αρχέγονος μηχανισμός αυτοπροστασίας, εκδηλώνεται με  συμπεριφορές επιθετικού τύπου (λεκτική βία, εκφοβισμός και απειλές, σωματική βία) για την αποφυγή ή την εξουδετέρωση του φοβικού ερεθίσματος,  χωρίς λογική επεξεργασία και κριτική σκέψη. Στους ηθικούς πανικούς, η ανθρώπινη ηθική συμπεριφορά (ηθικότητα) απεμπολεί κάθε έννοια ηθικής υποχρέωσης (ή ηθικού καθήκοντος) απέναντι στον συνάνθρωπο, αποκηρύσσοντας την ηθική αρχή, που μας είναι γνωστή ως ο χρυσός κανόνας: «Κάνε στους άλλους αυτά που θα ήθελες να σου κάνουν». Ως γνωστόν, ο χρυσός κανόνας εδράζεται στην ηθική της αμοιβαιότητας, η οποία, δυστυχώς, εκμηδενίζεται σε καταστάσεις πανδημίας, μπροστά στον αρχέγονο φόβο του ανθρώπου για απώλεια της ίδιας της ύπαρξης του.

Εικάζεται ότι, μετά την έλευση της πανδημίας, οι ανθρώπινες κοινωνίες δεν θα είναι πια αυτό που ήταν μέχρι σήμερα. Μάλιστα, κάποιες φωνές, μιλάνε ήδη για κοινωνίες που προσομοιάζουν με εκείνες των δυστοπικών κοινωνιών τύπου George Orwell, και για κατακλυσμιαίες αλλαγές στις ανθρώπινες σχέσεις και τα κοινωνικά συστήματα. Αν δεχθούμε ότι οι κοινωνίες δυτικού τύπου στις οποίες (συν) υπάρχουμε, χρειάζονται, κατεπειγόντως, βαθιές και ριζικές αλλαγές στα κοινωνικοοικονομικά τους συστήματα, φαίνεται ότι, ήρθε η στιγμή για κάτι τέτοιο.

Τα ερωτήματα, ωστόσο, θα παραμένουν βαθιά φιλοσοφικά, υπαρξιακά και εν τέλει, πολιτικά. Τι είδους ανθρώπινες κοινωνίες επιθυμούμε (ποιοι και γιατί;) και είναι πιθανό να οικοδομήσουμε στο εξής; Αν οι πανδημίες (και εντός εισαγωγικών) ήρθαν για να μείνουν, πως θα διαμορφωθούν οι μελλοντικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπινων κοινοτήτων; Θα είμαστε πρόθυμοι ως πολίτες να δράσουμε προς το κοινό συμφέρον και καλό; Και αναρωτιέμαι, τελικά, αν η ηθική της αμοιβαιότητας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης ζωής μας, μπορεί να είναι το κλειδί για την οικοδόμηση αυτής της νέας παγκόσμιας ανθρωποκοινότητας.

 Posted by at 12:07  food for thought, άρθρα  Comments Off on Φόβοι, ηθικοί πανικοί, δικαιώματα και (αν)ηθικές συμπεριφορές εν καιρώ πανδημίας
Mar 182020
 

Η συνάδελφος processworker Νάνσυ Παπαθανασίου γράφει στο fb:

Ίσως η πιο εντυπωσιακή ανατροπή είναι αυτή της σιγουριάς. Πια το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν ξέρουμε τι κόσμο θα βρούμε όταν θα βγούμε από την καραντίνα. Το άρθρο στο link προβλέπει έναν κόσμο που η κοινωνική απομάκρυνση θα γίνει ρουτίνα, που η δυνατότητα για πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας θα είναι η νέα έκφραση ανισοτήτων, που οι διακρίσεις ενάντια στις ευάλωτες ομάδες θα θεσμοθετηθούν με δικαιολογία την δημόσια υγεία.

Είναι δυστοπία; Ίσως. Ούτε όμως η μέχρι τώρα κατάσταση είναι ιδανική, όπως και καμία προηγούμενη. Η ιστορία δεν είναι μία γραμμική πορεία βελτίωσης. Είναι μία πορεία αλλαγών, στις οποίες προσαρμοζόμαστε ανάλογα.

Ένα από τα λίγα κείμενα που μου έκαναν νόημα προσωπικά ήταν της Julie Diamond (bit.ly/3d5fRYS), και μιλούσε ακριβώς για αυτή την αλλαγή. Κρατάω περισσότερο τα επόμενα:
• Η επανεκκίνηση είναι αναπόφευκτη
• Πάντα να προετοιμαζόμαστε για τη δυσκολία. Αυτό δε σημαίνει πολλά χαρτιά υγείας. Σημαίνει προετοιμαζόμαστε να χάσουμε ό,τι έχουμε, να πρέπει να ξεκινήσουμε από την αρχή, από το μηδέν.
• Να ετοιμαστούμε να ζήσουμε χωρίς: χωρίς τις ρουτίνες που νομίζουμε ότι δε μπορούμε να ζήσουμε χωρίς. Χωρίς πολυτέλειες. Χωρίς όσα μας ανακουφίζουν και χωρίς τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

Στη ψυχολογία, μία από τις πιο συνηθισμένες (και σημαντικές) ερωτήσεις είναι τι είναι προσωπικότητα. Η πιο πλήρης και συνοπτική απάντηση που έχω διαβάσει είναι η εξής: προσωπικότητα είναι αυτό που είμαστε σε συνθήκες ασάφειας. Η ασάφεια είναι εδώ, για να βγάλει στην επιφάνεια τις προκλήσεις και τις δυνάμεις μας. Και είναι στο χέρι μας να αποφασίσουμε ποια εκδοχή του εαυτού μας θα βγει από την καραντίνα.