Nov 202019

Ψυχολόγοι που συμμετείχαν στο International Summit on Psychology and Global Health στην Λισσαβόνα ομόφωνα αποφάσισαν να κάνουν ότι είναι εφικτό για να ενθαρρύνουν συμπεριφορές που βοηθούν στην επίγνωση για την κλιματική αλλαγή.

Εδώ η κοινή τους ανακοίνωση (αγγλικά).


“We, representatives of national and international psychological organizations in attendance at the Lisbon Inaugural International Summit on Psychology’s Contributions to Global Health, are committed to ongoing collaboration in the application of psychological science to jointly advance progress on critical global issues, including the United Nations Sustainable Development Goals.

Our commitment of professional, scientific, educational, cultural, and applied resources will be directed to advancing those issues and Goals for which psychology offers the greatest contribution.

Our initial efforts will be focused on Sustainable Development Goal 13: Take urgent action to combat climate change and its impacts.

Our mutual work on applications of psychological science to climate change will also provide a framework and model for future collaboration focused on proposals to address critical global issues”.


“WHEREAS there is overwhelming agreement among climate scientists that climate crisis poses a serious global threat, is occurring faster than previously anticipated, and is caused in part by human behavior;

WHEREAS the resistance of some individuals worldwide to accept evidence of climate crisis reflects a variety of psychological, social, economic, and political factors, including misunderstanding the relevant science; psychological threats of departing from the consensus view of one’s peer-group; deliberate exposure to misinformation; and concerns about financial losses stemming from addressing climate crisis;

WHEREAS current research and public communication on the impact of climate crisis have often emphasized the major physical damage caused by extreme weather, such as floods, droughts, hurricanes, and wildfires, and insufficiently addressed the increased displacement, migration, and conflict affecting those populations involved;

WHEREAS climate crisis has a disproportionate impact on already vulnerable groups with fewer resources, including low-income individuals or those who live in rural areas, people of color, women, children, older adults, and individuals with disabilities;

WHEREAS research shows that climate change-related events can result in major acute and chronic adverse mental health outcomes, including stress, trauma, and shock; post-traumatic stress disorder and other forms of anxiety; depression; and substance use disorder, which have been a secondary consideration in climate change communication and action;

THEREFORE, BE IT RESOLVED that our psychology organizations will advocate for and support international and cross-disciplinary collaboration to mitigate and facilitate adaptation to climate crisis.

We will inform our respective members and the public about climate crisis, emphasizing scientific research and consensus on its causes and short- and long-term harms, and the need for immediate personal and societal action;

We will encourage our members and other mental health leaders to be vocal advocates concerning the necessary preparatory and responsive adaptations to climate crisis and to invest more in research and practice is this area;

We will advocate for Universities and other entities could include formation on societal challenges and, particularly, climate crisis for psychologists and other mental health professionals;

We will increase the availability of services and supportive interventions to help minimize harm to mental health and well-being, especially among vulnerable populations, and increase community resilience;

We will advocate for the rights of those most susceptible to the negative health, and mainly, mental health impacts of climate crisis, for example, by encouraging policymakers to fully fund programs to aid those who suffer harm from severe climate crisis-related events;

We will support the development of a public awareness campaign to encourage individuals and communities to adopt behaviors to help prepare for and recover from gradual climate change and acute climate crisis events;

We will encourage governmental, educational, health, and corporate leaders to use more psychological science in police designs as well as to adopt norms, values, and policy to promote sustainable preventive and corrective behaviors in individuals, groups and communities“.


American Psychological Association, Order of Portuguese Psychologists, Australian Psychological Society, Bahamas Psychological Association, Brazilian Society of Psychology, British Psychological Society, Canadian Psychological Association, Caribbean Alliance of National Psychological Associations, Chinese Psychological Society, Asian Psychological Association, College of Psychologists of Peru, Colombian College of Psychologists, Cuban Society of Health Psychology, Cuban Society of Psychology, European Federation of Psychologists’ Associations, Flemish Association for Clinical Psychologists, German Psychological Society, Guatemala College of Psychologists, International Association of Applied Psychology, International Council of Psychologists, International Union of Psychological Science, Jamaican Psychological Society, Japanese Psychological Association, Jordanian Clinical Psychologists Association, Lebanese Psychological Association, Mexican Psychological Society, National Psychological Association of Ukraine, New Zealand Psychological Society, Nicaraguan Association for the Development of Psychology, Nigerian Psychological Association, Norwegian Psychological Association, Order of Psychologists of Albania, Pan-African Psychology Union, Psychological Association of Namibia, Psychological Society of Kenya, Seoul National University, Spanish Psychological Association, Sri Lanka Psychological Association, Swedish Psychological Association, Uganda Council of Psychologists, Uruguayan Psychological Association and Zanzibar Professional Counselors Association.


Και η ανακοίνωση του American Psychological Association.

Psychological Associations From Around the World Meet to Discuss Application of Psychology to Stem Climate Change

LISBON, Portugal — The leaders of psychological associations from more than 40 nations gathered here today for the first International Summit on Psychology and Global Health and signed a proclamation agreeing to apply psychological science to advance progress on combating climate change.

“This is a landmark for psychology around the world as we commit our discipline for the first time to act collectively and individually to use our science to help solve one of the greatest challenges of our era,” said Arthur C. Evans Jr., PhD, CEO of the American Psychological Association. “Climate change is a problem created largely by human behavior so it is fitting that we apply the science of human behavior to mitigating its impacts.”

“It’s a pleasure to co-host this summit in Lisbon, Portugal, which, in fact, can make a decisive contribution to a better understanding of the human behavior and decision-making factors involved in the climate crisis, as well as the decisive role that psychology and psychologists can play globally and locally,” said Francisco Miranda Rodrigues, president of the Order of Portuguese Psychologists (Ordem dos Psicólogos Portugueses).

The proclamation commits the 43 signatories to use their professional, scientific, educational, cultural and applied resources “to achieve progress on matters of utmost importance for which psychology offers the greatest contribution.” Their initial efforts will focus on the United Nations’ Sustainable Development Goal 13: Take action to combat climate change and its impacts.

The inaugural International Summit on Psychology and Global Health, which runs from Nov. 14-16, was organized and cosponsored by American Psychological Association and the Order of Portuguese Psychologists. In addition to issuing the proclamation, participants planned to release a resolution later in the meeting and to co-create a campaign to achieve the goals set forth in both documents. 

Participants also planned to address topics including:

  • How to communicate effectively about climate change.
  • How to promote environmentally friendly behaviors.
  • How to promote adaptation and resilience to climate change.
  • Social justice issues related to groups that suffer disproportionate impacts from climate change.

Among the more than 40 psychological associations represented at the summit were Australia, Brazil, China, Peru, Cuba, Jordan, Mexico, Nigeria, South Korea and Uganda. 

For more information on the summit and a full list of participants, visit the International Summit on Psychology and Global Health webpage. 

Nov 132019

Το Κέντρο Πρόληψης Π.Ε. Σάμου “Φάρος” διοργανώνει βιωματικό εργαστήριο συνάντησης, προβληματισμού και ανάπτυξης δεξιοτήτων, με τίτλο “Πώς χτίζουμε Κοινότητες” το Σάββατο, 23 Νοεμβρίου 2019, από τις 17.30 έως τις 21.30, στην αίθουσα εκδηλώσεων του ξενοδοχείου Aeolis στην πόλη της Σάμου. Το εργαστήριο απευθύνεται σε όλα τα μέλη της κοινότητας του νησιού της Σάμου ωστόσο, λόγω του περιορισμένου αριθμού συμμετεχόντων, είναι απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής στα τηλέφωνα του Κ.Π., 22730.23443 & 87070-1 (8.30-14.30 καθημερινά). Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Περισσότερες πληροφορίες για το εργαστήριο
Στο εργαστήριο θα εξερευνήσουμε με βιωματικό τρόπο την έννοια της κοινότητας. Τι είδους κοινότητες έχουμε ανάγκη σήμερα και πως τις χτίζουμε; Τι δώρα φέρνουμε στις κοινότητες που ανήκουμε, ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουμε; Θα αναφερθούμε σε δεξιότητες που μας βοηθούν να στηρίξουμε τη βιωσιμότητα μιας κοινότητας, αξιοποιώντας θεωρητική συζήτηση και βιωματικές ασκήσεις.

Βέρα Λάρδη – Αλεξάνδρα Βασιλείου

Προσκεκλημένες συντονίστριες του εργαστηρίου είναι η Αλεξάνδρα Βασιλείου, Ph.D. (Κοινωνική Ψυχολόγος) και η Βέρα Λάρδη (ψυχοθεραπεύτρια Ψυχοδράματος), εκπαιδεύτριες ενηλίκων με πολύχρονη εμπειρία στη δουλειά με κοινότητες. Αξιοποιώντας εργαλεία του Processwork και του Ψυχοδράματος, συντονίζουν βιωματικές επιμορφώσεις και κοινωνικές παρεμβάσεις. Σκοπός αυτών των παρεμβάσεων είναι η ενδυνάμωση ομάδων, καθώς και η εκπαίδευση και αναγνώριση των δυναμικών συμπερίληψης και αποκλεισμού που εμφανίζονται σε κάθε κοινότητα.

Nov 042019


Η κατάσταση που επικρατεί το τελευταίο διάστημα στο ΚΥΤ Μόριας και στους γύρω χώρους (αυτό που ντόπιοι, αλληλέγγυοι και πρόσφυγες αποκαλούν ζούγκλα) είναι λίγο-πολύ γνωστή σε όλους. 13.000 άνθρωποι συνωστίζονται σε ένα χώρο που έχει φτιαχτεί για 3.000. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι παιδιά. Οι ανάγκες είναι πολλές. Οι καιρικές συνθήκες χειροτερεύουν και μεγαλώνουν τα προβλήματα.

Αυτή τη στιγμή προέχει η συγκέντρωση των παρακάτω:

Γάλα βρεφικό 1-3 ετών
Πάνες για 1-3 ετών

· Μπουφάν
· Παιδικά ρούχα
· Κουβέρτες
· Αντρικά παντελόνια και μπλούζες
· Γυναικεία παντελόνια
· Παπούτσια
· Μόνο καινούργια εσώρουχα για παιδιά και ενήλικες
· Κάλτσες
· Πετσέτες

Προϊόντα υγιεινής
· Σερβιέτες
· Παιδικά προϊόντα υγιεινής
· Οδοντόβουρτσες, οδοντόκρεμες
· Αφρόλουτρο, σαμπουάν, σαπούνι

Ø Αλληλέγυοι και αλληλέγγυες
Ø Συνύπαρξη και Επικοινωνία στο Αιγαίο
Ø Welcome to Europe
Ø Attika Human Support

Τα παραπάνω είδη συγκεντρώνουμε στην Αθήνα μέχρι Πέμπτη 7/11 εδώ:

Σάββατο & Κυριακή στο Καφενείο της Ακαδημίας Πλάτωνος,
Μοναστηρίου 140, Αθήνα, Το Καφενείο Στην Ακαδημία Πλάτωνος

Καθημερινά στο βάθος κήπος,
Κεραμεικού 99, Αθήνα,

Καθημερινά στο: The Giant yogis project
Κειριαδων 13, Κάτω Πετράλωνα (δίπλα στο Σπιρτόκουτο), The Giant yogis project

* Σε περίπτωση που συγκεντρώνεται πολύ υλικό είναι σκόπιμη μια κάποια διαλογή.

Oct 312019

Η Ανοιχτή Διεργασία Ομάδας αυτήν την Παρασκευή 1/11, 7.00 – 9.00 μμ, στο Καλαμάκι (Γιαννάρου 17, στάση τραμ ‘Πικροδάφνη’).

“Βαθιά Δημοκρατία είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος είναι εδώ για να μας βοηθήσει να γίνουμε ολόκληροι και ότι εμείς είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε τον κόσμο να γίνει ολόκληρος” — Arnold Mindell

Οι συναντήσεις Διεργασίας Ομάδας στηρίζονται σε μια συναισθηματική στάση “Βαθιάς Δημοκρατίας” και είναι ανοιχτές σε όσους επιθυμούν να εξερευνήσουν θέματα και προβλήματα που αφορούν την ζωή μας, ως κοινωνικά και πολιτικά άτομα, στα πλαίσια της ομάδας. Το θέμα επιλέγεται στην κάθε συνάντηση από την ομάδα. Η συναντήσεις αυτές είναι χωρίς κόστος.

Oct 152019

Ρωγμές, Ρήγματα και Αντιστάσεις στην Κυρίαρχη Ψυχιατρική

Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Οκτώβριος 2019

Αριθμός σελίδων : 448,  Τιμή : 22,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-386-4

Ρωγμές, Ρήγματα και Αντιστάσεις στην Κυρίαρχη Ψυχιατρική

Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Οκτώβριος 2019

Αριθμός σελίδων : 448,  Τιμή : 22,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-386-4

Το κρίσιμο ερώτημα, το μεγάλο διακύβευμα του σήμερα στον χώρο της ψυχικής υγείας είναι το πώς η ψυχιατρική, που, κάτω από την άμεση ή έμμεση χειραγώγηση της από το φαρμακοβιομηχανικό σύμπλεγμα, έχει βουλιάξει στον βιολογικό αναγωγισμό, στις διαγνωστικές ετικέτες, στον μονόδρομο του ψυχοφάρμακου, στη διαχείριση και στην καταστολή αντί για την απάντηση στις ανάγκες των υποκειμένων, θα μπορέσει ν’ ανοιχτεί σε άλλους, ριζικά εναλλακτικούς και χειραφετητικούς ορίζοντες.

Σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής, κοινωνικής και πολιτισμικής κρίσης διεθνώς, με έναν διαρκώς εντεινόμενο ρατσισμό απέναντι στην όποια διαφορετικότητα, όταν όλο και ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού πετιούνται σ’ έναν κοινωνικό καιάδα ως περιττοί και πλεονάζοντες, πώς θα μπορέσει η ψυχιατρική να αντλήσει από τις χειραφετητικές πρακτικές και αντιλήψεις ενός σχετικά πρόσφατου παρελθόντος, και να γίνει μια άλλη ψυχιατρική, που δεν θα χάνει τον άρρωστο πίσω από την αρρώστια, που θα μπορεί να δει και να νιώσει ότι το παράλογο είναι μέσα μας όπως και ο λόγος; Πώς θα μάθει να διαλέγεται και να διαπραγματεύεται αντί να επιβάλλει;

Και πατώντας στη χειραφετητική κληρονομιά του ’60 και του ’70, που μοιάζει να έχει ξεχαστεί, πώς θα τη φέρει και πάλι στο προσκήνιο, όχι με σκοπό τη μηχανική της αντιγραφή, αλλά για να την ξεπεράσει, επινοώντας και ανακαλύπτοντας τις χειραφετητικές διαδρομές και διεξόδους στις νέες συνθήκες όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί.

Κείμενα για τις υπαρξιακές και κοινωνικές ρίζες του ψυχικού πόνου, την κατασκευή της σχιζοφρένειας, τη βιολογικοποίηση της παιδικής «ζωηρότητας», τα ψυχοφάρμακα, τις νευροεπιστήμες, τις ιδεολογίες του ψυχιατρικού εκσυγχρονισμού, τα ψυχιατρικά ιδρύματα, τις «μη κερδοσκοπικές» οργανώσεις και την ιδιωτικοποίηση της ψυχικής υγείας, την ιδρυματική βία, την ψυχιατρική και το δίκαιο, την ελληνική ψυχιατρική μεταρρύθμιση, την ψυχιατρικοποίηση και την ψυχολογικοποίηση της οικονομικής κρίσης κ.ά.


Ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Σπούδασε ιατρική στο ΕΚΠΑ και, ως ψυχίατρος, από το 1982, ήρθε σε επαφή με το κίνημα της εναλλακτικής ψυχιατρικής, εμπνευσμένο από τον Ιταλό Φράνκο Μπαζάλια. Εργάστηκε διαδοχικά σε τρία ψυχιατρεία: στο Δρομοκαΐτειο (1986-1990), στο Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου (1990-1999) και στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (1999-2014), παίρνοντας πρωτοβουλίες για μεθόδους και προγράμματα ριζικής αποδόμησης και ξεπεράσματος των ιδρυματικών πρακτικών στην κατεύθυνση της αποϊδρυματοποίησης. Ανέπτυξε συνεχή και συστηματική δραστηριότητα για την ανάπτυξη ενός εναλλακτικού κινήματος στην ψυχική υγεία, από κοινού με άτομα που διέθεταν ψυχιατρική εμπειρία, μαζί με οικογένειες, λειτουργούς ψυχικής υγείας και κοινωνικά κινήματα. Έχει δημοσιεύσει πολλά επιστημονικά άρθρα σε περιοδικά και συλλογικές εκδόσεις. Στις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο του Λέρος: Μια ζωντανή αμφισβήτηση της κλασικής ψυχιατρικής (2016).

Oct 102019

Πηγή: Πρωτοβουλία Ψ

Άλλη μια «Παγκόσμια Ημέρα για την Ψυχική Υγεία», κάθε χρόνο στις 10 Οκτώβρη, που δεν χρησιμεύει παρά απλώς για να υπενθυμίσει την προϊούσα εξάπλωση και επιδείνωση των προβλημάτων ψυχικής υγείας παγκοσμίως (και φυσικά στην Ελλάδα) και συμβαδίζει με την ταυτόχρονη υποχρηματοδότηση, συρρίκνωση και βιολογικοποίηση των συστημάτων ψυχικής υγείας στην μια χώρα μετά την άλλη.

Η φετινή «Παγκόσμια Ημέρα» είναι αφιερωμένη στην «Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας και στην Πρόληψη των Αυτοκτονιών». ΄Ηδη από την δεκαετία του 90 τα think tank του ΠΟΥ είχαν κάνει και αυτά τις εκτιμήσεις τους για το ζοφερό μέλλον που έβλεπαν να έρχεται (όπως κάνουν τα think tank όλων των οργανισμών του κυρίαρχου συστήματος), προβλέποντας, ήδη από τότε, ότι οι αυτοκτονίες θα είχαν τέτοια ραγδαία άνοδο ώστε, μέχρι το 2020, να φτάσουν ν΄ αποτελούν, διεθνώς, τη δεύτερη αιτία θανάτου (μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα).

Η Ελλάδα ήταν μια από τις χώρες στις οποίες αυτό επιβεβαιώθηκε στο υπέρτατο βαθμό μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και τα διαδοχικά μνημόνια μετά το 2010, όταν οι κατ΄ έτος αυτοκτονίες, σε μια χώρα με τα πιο χαμηλά ποσοστά αυτοκτονιών στην Ευρώπη, απέκτησαν τον πιο υψηλό ρυθμό ανόδου και έφτασαν μέχρι και να διπλασιαστούν σε σχέση με αυτές προ του ξεσπάσματος της κρίσης (οι πραγματικές και όχι αυτές που «καταφέρνει» να καταγράψει η ΕΛΣΤΑΤ).

Στις επισημάνσεις του ΠΟΥ περιλαμβάνονται ζητήματα γνωστά από μακρού, τα οποία και ως Πρωτοβουλία ‘Ψ’ έχουμε επανειλημμένως επισημάνει, όπως ότι η ανεργία, η οικονομική καταστροφή και η προσφυγιά είναι μεταξύ των κυριότερων ψυχοπιεστικών παραγόντων που οδηγούν στην εξάπλωση και επιδείνωση των ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων, των εισαγωγών για ψυχιατρική νοσηλεία, των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, των αυτοκτονιών. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου ένας στους δέκα καταγράφεται, διεθνώς, με κάποιας μορφής, ήπια, ή πιο σοβαρή, «ψυχική διαταραχή», περισσότεροι από 350 εκ. άνθρωποι σε όλο τον κόσμο υποφέρουν από συμπτώματα στο καταθλιπτικό φάσμα, ενώ περί τις 800.000 είναι ετησίως οι καταγεγραμμένες, διεθνώς, αυτοκτονίες και, φυσικά, πολλαπλάσιες οι απόπειρες. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, στους νέους 15 έως 27 ετών η αυτοκτονία έχει φτάσει να γίνει η κύρια αιτία θανάτου (πηγάζοντας από τις διάφορες μορφές βίας, κακοποίησης, απομόνωσης, απουσίας μέλλοντος κλπ). Είναι, τέλος, ενδιαφέρουσα και η επισήμανση που κάνει για τις σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία που έχει η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, οι (κυρίαρχες πλέον) συνθήκες εργασιακής ανασφάλειας, οι ελαστικές σχέσεις εργασίας.

Βέβαια, όλα αυτά ήταν ανέκαθεν απλές επισημάνσεις, χωρίς ποτέ κανένα πρακτικό αντίκρισμα. Είναι, άλλωστε, και στη φύση όλων αυτών των διεθνών οργανισμών να λειτουργούν, συχνά και μέσω κάποιων σωστών επισημάνσεων, ως το άλλοθι των κυρίαρχων εξουσιών για την εφαρμογή των διαμετρικά αντίθετων πολιτικών από αυτές που εξυπακούονται από αυτές τις επισημάνσεις.

Σ’ αυτή τη χώρα είχαμε, ακριβώς στις παραμονές της «Παγκόσμιας Ημέρας» αυτών των διακηρύξεων, ένα σαφέστατο δείγμα από τη μεριά του Υπουργείου Υγείας για το ποια πολιτική προεικονίζεται και στον τομέα της Ψυχικής Υγείας. Όχι, δηλαδή, ότι, ήδη από πριν, «δεν ξέραμε», αλλά η αιφνιδιαστική, με «επείγουσες νομοθετικές διαδικασίες» εκπαραθύρωση του εκλεγμένου, μέσα από συλλογικές/δημοκρατικές διαδικασίες Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΘΕΑ, προκειμένου να μπορούν να διορίσουν ανεμπόδιστα τους εντεταλμένους τους για την υλοποίηση των πολιτικών που έχουν έτοιμες προς εφαρμογή, μιλάει για το τι μας περιμένει σε όλο τον χώρο της Ψυχικής Υγείας και της Υγείας γενικότερα.

Είναι σαφής η στόχευση στην υπονόμευση και στη διάλυση των «στεγνών» προγραμμάτων, συνδεδεμένων με πρακτικές κοινωνικής επανένταξης, στήριξης στην εκπαίδευση κλπ – και το ΚΕΘΕΑ, από συστάσεώς του, λειτουργεί σ΄ αυτή τη βάση, της οποίας «φέρων οργανισμός» ήταν ανέκαθεν αυτή ακριβώς η δημοκρατική λειτουργία, η γενική συνέλευση για την εκλογή του (άμισθου) ΔΣ κλπ, την οποία καταργεί η δεξιά κυβέρνηση Μητσοτάκη/Κικίλια. Μια «συνέλευση των μελών», δηλαδή, αυτών που συμμετέχουν στα θεραπευτικά προγράμματα, των οικογενειών τους, των λειτουργών της μονάδας, των εθελοντών. Αυτοί που πρώτοι απ΄ όλους θα πληγούν από αυτή την επέλαση του αυταρχισμού, θα είναι ακριβώς όλες και όλοι αυτοί που είχαν κατακτήσει, μέσω αυτών των διαδικασιών, ένα λίγο-πολύ ισότιμο ρόλο μέσα στην ίδια την συνέλευση της δομής. Κάτι που αποτελεί το ζητούμενο για την ίδια την πραγματική και όχι επίπλαστη θεραπευτικότητα μιας μονάδας (ψυχικής υγείας, απεξάρτησης κοκ).

Η επίθεση στο ΚΕΘΕΑ δεν είναι παρά ένα πρώτο βήμα στην αποδιάρθρωση των υπαρχουσών δομών απεξάρτησης (του 18Ανω κλπ), στα πλαίσια μιας πολιτικής προσανατολισμένης στο μονόδρομο των υποκατάστατων (μεθαδόνης κλπ), συνδυασμένης με το «νόμο και τάξη», μετά τους πρόσφυγες, και για τους τοξικοεξαρτημένους (που το ίδιο το κυρίαρχο σύστημα πολλαπλασιάζει και έχει γκετοποιήσει σε διάφορα σημεία, αλλά που τώρα αυτό, προφανώς «ενοχλεί» την «τουριστική ανάπλαση»), μέσω των «χώρων ελεγχόμενης χρήσης» (που θεσμοθέτησε η προηγούμενη κυβέρνηση), αλλά και της βίαιης απομάκρυνσης, με τις «επιχειρήσεις- σκούπα» (έως και του εγκλεισμού) μακριά από το κέντρο της πόλης… «να μη φαίνονται».

Και η φετινή «Παγκόσμια Ημέρα της Ψυχικής Υγείας» μας βρίσκει, λοιπόν,
-με το 65% των εισαγωγών για ψυχιατρική νοσηλεία να είναι ακούσιες,
-με τις πρακτικές της καταστολής και της «περιστρεφόμενης πόρτας» κυρίαρχες και αυτονόητες (ως, δήθεν, «ιατρικές πράξεις»),
-χωρίς καμιά κοινωνική στήριξη για όσες και όσους έχουν ανάγκη,
-με πολλαπλασιασμό των αστέγων, ένα μεγάλο ποσοστό των οποίων είναι άτομα με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας,
-με τα πολλαπλασιαστικά αυξανόμενα προβλήματα ψυχικής υγείας των προσφύγων να μένουν αναπάντητα, συχνά να μην κατανοούνται καν και να απορρίπτονται στον Καιάδα – όπως και πολλών ντόπιων,
-με παντελή έλλειψη κοινοτικών υπηρεσιών και υποτυπώδεις παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες
-χωρίς, «ποτέ και πουθενά», καμιά τομεοποίηση,
-με όλες τις υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας (όπως και συνολικά της Υγείας) δραματικά υποστελεχωμένες και υποχρηματοδοτημένες,
-με την ακραία βιολογικοποίηση της ψυχιατρικής και την χειραγώγηση της ψυχιατρικής κοινότητας από το βιο-φαρμακο-βιομηχανικό σύμπλεγμα.

΄Ηδη η προηγούμενη κυβέρνηση έχει αφήσει έτοιμο (καθώς δεν είχε προλάβει, λόγω εκλογών, να το ψηφίσει) το νομοσχέδιο για την «ακούσια θεραπεία στην κοινότητα», ενώ και το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων, που είχε πάρει αναβολή το 2015, παραμένει ως μια επικρεμάμενη απειλή.

Αυτή είναι η «Παγκόσμια Ημέρα της Ψυχικής Υγείας» του έτους 2019 για αυτή τη χώρα και μας περιμένουν πολλά, για αντίσταση, οργάνωση και διεκδίκηση. Στην κατεύθυνση πάντα μιας ριζικά εναλλακτικής και χειραφετητικής Ψυχικής Υγείας.


 Posted by at 16:59  ψυχική υγεία  Comments Off on Παγκόσμια Ημέρα “Ψυχικής Υγείας” – “Μια από τα ίδια”, όπως κάθε χρόνο, και ακόμα χειρότερα
Oct 092019

Νάνσυ Παπαθανασίου*

Το θέμα με την πρόταση της κυβέρνησης δεν είναι αν θα διοριστούν στο Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ οι άριστοι ή η αποζημίωση που θα λαμβάνουν. Είναι ότι καταργεί ουσιαστικά τον κοινοτικό προσανατολισμό του ΚΕΘΕΑ, το πιο σημαντικό ίσως στοιχείο ενδυνάμωσης, επαναφέροντας την κοινότητα σε μια θέση ανίσχυρη, μακριά από τη λήψη αποφάσεων.

Το ΚΕΘΕΑ ανακοίνωσε ότι επιχειρείται η κατάργηση του αυτοδιοίκητου χαρακτήρα του, με τον διορισμό του Δ.Σ. του από το υπουργείο Υγείας.

Μέχρι τώρα το Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ είναι άμισθο, εκλεγόταν από τη Γενική Συνέλευση, αποτελείται από εννέα αιρετά και τρία αναπληρωματικά μέλη και συμμετέχουν σε αυτό και δύο μη αιρετά μέλη (από το Εθνικό Συμβούλιο Δημόσιας Υγείας και το το Δ.Σ. του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής αντίστοιχα).

Το ΚΕΘΕΑ έχει χτίσει έναν τομέα επιστημονικής εξειδίκευσης που βασίζεται στο κοινοτικό μοντέλο δουλειάς από και με την κοινότητα στην οποία απευθύνεται, σε μια έκταση που είναι πρωτόγνωρη στην Ελλάδα.

Η πράξη αυτή επεκτείνεται και στη σύνθεση της Γενικής Συνέλευσης· ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της οργανωτικής δομής του ΚΕΘΕΑ είναι η πρόσβαση στις γενικές συνελεύσεις των μελών των θεραπευτικών προγραμμάτων που είναι στη φάση της επανένταξης.

Αναγνωρίζεται δηλαδή το δικαίωμα όσων λαμβάνουν τις υπηρεσίες του ΚΕΘΕΑ να συμμετέχουν ισότιμα στις συλλογικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων που αφορούν την εκλογή του Δ.Σ., μαζί με τους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους των οικογενειών.

Η φιλοσοφία πίσω από αυτή τη στάση συνάδει απόλυτα με τη δυνατότητα που δίνει το ΚΕΘΕΑ σε πρώην χρήστες και χρήστριες να γίνουν θεραπευτές και θεραπεύτριες, να ενταχθούν δηλαδή ισότιμα στο επαγγελματικό και επιστημονικό προσωπικό, μετά την ολοκλήρωση της επανένταξης, να συμμετάσχουν στη χάραξη των στόχων και της πολιτικής του οργανισμού.

Η πρακτική αυτή αναγνωρίζει την αξία του προσωπικού βιώματος και ως δυνάμει επιστημονικού εργαλείου και δίνει έμπρακτα τη δυνατότητα στα άτομα που έχουν υπάρξει χρήστες και χρήστριες να μετακινηθούν στον ρόλο του επαγγελματία. Με δυο λόγια, κάνει πράξη την επανένταξη την οποία διεκδικεί.

Το θέμα με την πρόταση της κυβέρνησης δεν είναι αν θα διοριστούν στο Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ οι άριστοι ή η αποζημίωση που θα λαμβάνουν. Είναι ότι καταργεί ουσιαστικά τον κοινοτικό προσανατολισμό του ΚΕΘΕΑ, το πιο σημαντικό ίσως στοιχείο ενδυνάμωσης, επαναφέροντας την κοινότητα σε μια θέση ανίσχυρη, μακριά από τη λήψη αποφάσεων.

Ταυτόχρονα, είναι και ένα ηχηρό μήνυμα ότι ο τοίχος ανάμεσα σε όσους βρίσκονται σε θέση ισχύος (επιστημονικής, κοινωνικής, πολιτικής ή όποιας άλλης) και σε όσους βρίσκονται σε θέση «ωφελούμενου» δεν πρέπει να γκρεμίζεται· το μόνο αποδεκτό είναι ένα μοντέλο «φιλανθρωπίας» και «αυθεντίας», που στην ουσία του είναι βαθιά εξουσιαστικό. Είναι όμως και απόλυτα συνεπές με την επιθυμία για διατήρηση μιας κοινωνικής ιεραρχίας που καθιστά αδύνατη την ισοτιμία.

Οσοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας εργαζόμαστε βασισμένοι και βασισμένες στις αρχές της κοινοτικής συμπεριληπτικής προσέγγισης στην παροχή υπηρεσιών ψυχοκοινωνικής υγείας χρειάζεται να διαφυλάξουμε παραδείγματα όπως αυτό του ΚΕΘΕΑ και, επικεντρωμένοι σε έναν κοινοτικό τρόπο δουλειάς, να προσπαθούμε να βελτιώνουμε πρακτικές και να αίρουμε αποκλεισμούς και διακρίσεις εντός των οργανισμών μας.

Με αυτήν την έννοια, το ΚΕΘΕΑ μπορεί να έχει πολλά πράγματα ακόμη να βελτιώσει και να διορθώσει στην ήδη μακρά πορεία του, βήματα που μόνο στηρίζοντας τον ανεξάρτητο χαρακτήρα του μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα γίνουν.

* PhD – κλινική ψυχολόγος, επιστημονικά υπεύθυνη Orlando LGBT+

Πηγή: ΕφΣυν

Oct 072019

Δελτίου Τύπου του ΚΕΘΕΑ

Σας προσκαλούμε την Τετάρτη 9 Οκτωβρίου 2019, στις 12:00 το μεσημέρι στη διαμαρτυρία του ΚΕΘΕΑ έξω από το Υπουργείο Υγείας.  Μέλη, γονείς, εργαζόμενοι και φίλοι του ΚΕΘΕΑ ενώνουμε τις φωνές μας σε δυνατή κραυγή:


Όλοι μαζί  στέλνουμε ηχηρό μήνυμα προς τον Υπουργό Υγείας, την Κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό και ζητάμε:

  • την άμεση ανάκληση της αυταρχικής ΠΝΠ με την οποία καταλύεται η αυτοδιοίκηση του ΚΕΘΕΑ
  • τον τερματισμό της επιχειρούμενης απαξίωσης του ΚΕΘΕΑ και της θεραπευτικής του πρότασης , που βασίζεται στην εσωτερική δημοκρατία και σε συλλογικές διαδικασίες
  • την ενίσχυση των δωρεάν δημόσιων προγραμμάτων απεξάρτησης και κοινωνικής ένταξης.
  • την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου για μια εθνική στρατηγική με σεβασμό στα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων.

Η κραυγή διαμαρτυρίας του ΚΕΘΕΑ θα ακουστεί την ίδια μέρα και ώρα σε όλες τις μεγάλες πόλεις όπου υπάρχουν προγράμματα του ΚΕΘΕΑ.

Μαζί μας την Τετάρτη φορείς και συλλογικότητες από τον χώρο της απεξάρτησης και της κοινωνικής φροντίδας.

Oct 052019

Πηγή: ΕφΣυν

Αντα Ψαρρά, Διαλεκτή Αγγελή

Κατάμεστο το αμφιθέατρο του ΕΚΠΑ στην εκδήλωση αποχαιρετισμού του πρωτοποριακού προγράμματος για τα παιδιά (και όχι μόνο) της μειονότητας ● Αδεια παρέμεινε η τιμητική θέση για την υπουργό Παιδείας ή τον εκπρόσωπό της ● Πανεπιστημιακοί, καθηγητές και πολιτικοί μίλησαν για το σπουδαίο έργο και την ανάγκη να υπάρξει συνέχεια.

φωτογραφία από την ΕφΣυν

Ενα κατάμεστο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Αθηνών, λίγες ημέρες πριν, χαιρέτισε και αποχαιρέτησε το 22χρονο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ).

Στην εκδήλωση μίλησαν οι πρωτεργάτριες πανεπιστημιακές καθηγήτριες που σχεδίασαν το πολύπλευρο εκπαιδευτικό πρόγραμμα βασίζοντάς το εξ ολοκλήρου στον σεβασμό προς τον άλλο και την εμπιστοσύνη, αλλά και στην προσπάθεια να εφοδιάσουν όσους συμμετέχουν σε αυτό με εκείνα τα εργαλεία που θα τους δώσουν την ευκαιρία να ενταχθούν ισότιμα στην κοινωνία των πολιτών. Μίλησαν ακόμα πρώην υπουργοί Παιδείας που στήριξαν το ΠΕΜ, ενώ έλαμψε διά της απουσίας του –με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό– το σημερινό υπουργείο. Παρών και ο Κώστας Σημίτης, επί πρωθυπουργίας του οποίου ξεκίνησε το πρόγραμμα.

Η Θράκη, τη δεκαετία του 1990, πέρασε από τις μπάρες του αποκλεισμού και των πογκρόμ στα ΠΕΜ της ανοιχτόμυαλης εκπαίδευσης, της γνώσης και της συλλογικής προσπάθειας. Το «νεογέννητο» πρόγραμμα των Αννας Φραγκουδάκη, Θάλειας Δραγώνα, Νέλλης Ασκούνη, Αλεξάνδρας Ανδρούσου, Νέτας Αποστολίδου και τόσων άλλων ξεκίνησε νήπιο στα δύσκολα χρόνια του αποκλεισμού, πέρασε στην εφηβεία του με πολύχρωμες δράσεις, βλέποντας τον αριθμό του συνεχώς να μεγαλώνει, και τώρα στα 22 αναζητά τη νέα ώριμη και σύγχρονη ταυτότητά του, πάντα μακριά από αγκυλώσεις και ξεπερασμένα στερεότυπα.

Οι έμπειρες πανεπιστημιακές καθηγήτριες και οι δεκάδες εκπαιδευτές των παιδιών και των γυναικών της Θράκης δούλεψαν ασταμάτητα, φτάνοντας στο σημείο να μπορούν σήμερα –όταν και αν τους ζητηθεί– να εκχωρήσουν σε νέους αναδόχους την πλούσια πείρα και το σύνθετο έργο τους, να σταθούν στο πλευρό τους και να φροντίσουν όλοι μαζί να μη χαθεί άλλη μια πολύτιμη ευκαιρία.

Τα εύληπτα βιβλία, οι εκπαιδευτικές μέθοδοι και το πλούσιο υλικό χρησιμοποιούνται σήμερα στην εκπαίδευση των παιδιών προσφύγων και φοιτητών, ενώ η φήμη της πρωτοποριακής διδασκαλίας στη Θράκη πέρασε στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού.

«Το ΠΕΜ μάς λογάριασε για πρώτη φορά ανθρώπους, ήταν μια όαση παιδείας», είπε στην αντίστοιχη εκδήλωση στην Ξάνθη ο πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, γιατρός Μουσταφά Μουσταφά, συμπληρώνοντας: «Ως εδώ και μη παρέκει με τον εθνικισμό και την υποκρισία, να γίνει επιτέλους ένα διαπολιτισμικό σχολείο να πηγαίνει όλος ο κόσμος».


Την εκδήλωση στην Αθήνα χαιρέτισε ο πρύτανης του ΕΚΠΑ Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος δίνοντας τον λόγο στην πρώτη ομιλήτρια και μία εκ των εμπνευστών του προγράμματος, την ομότιμη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Αννα Φραγκουδάκη, η οποία μίλησε για ένα πρόγραμμα που σκοπό έχει την αποδοχή των παιδιών της μειονότητας ως ισότιμων μελών της κοινωνίας, τονίζοντας παράλληλα ότι η δυσκολία του έργου έγκειται στο γεγονός ότι διαχρονικά το υπερκαθορίζει η πολιτική διάσταση.

«Κληθήκαμε να αλλάξουμε την πολιτική της περιθωριοποίησης. Συναντήσαμε αντιστάσεις αρχικά. Η τοπική κοινωνία μάς αντιμετώπιζε ως “πράκτορες της Αθήνας” και ο Tύπος της πλειονότητας μας κατηγορούσε για “αντεθνικές πρακτικές”» είπε, περιγράφοντας τον παραλογισμό με τον οποίο ήρθαν αντιμέτωποι, με την καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Θάλεια Δραγώνα να προσθέτει ότι οι στόχοι του έργου προσέκρουαν συχνά στη δύσκολη πραγματικότητα.

Στη συνέχεια, η καθηγήτρια του ΑΠΘ Νέτα Αποστολίδου αναφέρθηκε στα βιβλία και στο διδακτικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στο πρόγραμμα, με τη συντονίστρια του πάνελ και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης Εφη Αβδελά να κάνει ειδική αναφορά στα βιβλία Ιστορίας.

Από την πλευρά της η αν. καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Νέλλη Ασκούνη μίλησε με στοιχεία που αποδεικνύουν την επιτυχία του προγράμματος: το 2000 η σχολική διαρροή των παιδιών της μειονότητας ήταν 65%, σχεδόν το 80% των κοριτσιών εγκατέλειπαν το σχολείο, χωρίς να έχουν αποκτήσει ούτε καν απολυτήριο Γυμνασίου, και οι σπουδαστές στην τριτοβάθμια ήταν μόλις 500 τον αριθμό. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος η σχολική διαρροή μειώθηκε στο 25%, ενώ χιλιάδες είναι πλέον οι εισακτέοι στα Πανεπιστήμια.

Τέλος, η αν. καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Αλεξάνδρα Ανδρούσου μίλησε για τα καινοτόμα ΚΕΣΠΕΜ (Κέντρα Στήριξης Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων) και τα κινητά ΚΕΣΠΕΜ, όπου υλοποιούνταν δράσεις «έξω από το σχολείο για το σχολείο».

«Η εκδήλωση στο ΕΚΠΑ σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας μεγάλης παρέμβασης», τόνισε η καθηγήτρια Μαρία Σφυρόερα προλογίζοντας το δεύτερο πάνελ, που ξεδίπλωσε τις εμπειρίες των συνεργατών και των εκπαιδευτών του.

Η κοινωνιολόγος Χαρά Καραβία είπε ότι «την αρχική αμηχανία διαδέχτηκε ο ενθουσιασμός στην Ξάνθη, την πόλη των χρωμάτων, με τις ασπρόμαυρες αγκυλώσεις».

Στη συνέχεια η λέκτορας του ΔΠΘ Μαρία Κωνσταντινίδου μοιράστηκε με το κοινό την εμπειρία της ως «πλειονοτική» στην Κομοτηνή: «Οι παππούδες μας μιλούσαν τουρκικά αλλά εμάς δεν μας μάθαιναν. Οι μουσουλμάνες συμμαθήτριές μου δεν έρχονταν μετά το μάθημα στα καφέ και δεν αναρωτηθήκαμε τότε γιατί, μας φαινόταν φυσιολογικό. Συνεργάζομαι εδώ και χρόνια με την πρώην συμμαθήτριά μου Σεμιχά κι έμαθα πολύ αργότερα ότι και του δικού της πατέρα το μαγαζί το είχαν σπάσει στο πογκρόμ του 1990. Στα ΚΕΣΠΕΜ, όμως, γυρίσαμε σελίδα».

Η συντονίστρια εκπαιδευτικού έργου Μαρία Ζωγραφάκη συμπλήρωσε: «Τα ζητήματα δεν ήταν μόνο γλωσσικά, αλλά ζητήματα ισονομίας και ισοπολιτείας». Η ίδια ξεκίνησε να δουλεύει στη Θράκη πριν ακόμα ξηλωθούν πλήρως οι μπάρες της ντροπής (επί ΥΠΕΘΑ Γεράσιμου Αρσένη), στη λεγόμενη επιτηρούμενη ζώνη. Δούλεψε εντατικά και στα μαθήματα ενηλίκων που άλλαξαν τη ζωή πολλών γυναικών, με πολλές από αυτές να είναι παρούσες στο αμφιθέατρο, φανερά συγκινημένες.

«Η σημερινή παρουσία τους εδώ είναι για μένα το μεγαλύτερο δώρο», πρόσθεσε κι έδωσε τον λόγο σε μια νέα γυναίκα από τη μειονότητα που καταχειροκροτήθηκε μόλις είπε ότι «από τότε που έμαθα όχι μόνο να μιλάω αλλά και να γράφω ελληνικά, έπαψα να φοβάμαι».

Η κοινωνική λειτουργός Ολγα Κατσιάνη διηγήθηκε το πώς «μας περίμεναν τα παιδιά κρεμασμένα στα κάγκελα του σχολείου και δεν ήταν λίγοι οι ιμάμηδες που έφτασαν στο σημείο μετά την αρχική απροθυμία τους να φωνάζουν από το τζαμί τα παιδιά μόλις έφτανε η κινητή μονάδα. Εμαθα να χτίζω γέφυρες, τα παιδιά ελεύθερα παίζοντας μπορούσαν να μιλούν τη γλώσσα τους και σιγά σιγά έφευγε ο φόβος και μάθαιναν, απενοχοποιούσαν τα ελληνικά».

«Ηταν ένα συναρπαστικό ταξίδι στις ζωές των άλλων», συμπλήρωσε η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Χαρά Δαφέρμου, που δούλεψε στο -αποκλεισμένο με μπάρες μέχρι το 1995- χωριό Κένταυρος. «Είχαμε 320 παιδιά και δουλεύαμε σε τέσσερις βάρδιες τα Σαββατοκύριακα προσπαθώντας να σεβαστούμε το ωράριο των σχολείων τους ή τις ώρες προσευχής τους. Με τα δημιουργικά, τα ομαδικά παιχνίδια, τα αυτοσχέδια δικά τους παραμύθια, τις κατασκευές και τα θεατρικά, τα παιδιά μάθαιναν και χρησιμοποιούσαν τη γλώσσα» είπε, ενώ η δασκάλα Βίκη Λαζοπούλου τόνισε ότι η επιμόρφωση και η συνεχής στήριξη των εκπαιδευτικών και συνεργατών του ΠΕΜ ήταν πολύ σημαντικό κομμάτι του προγράμματος, ένα πρόγραμμα το οποίο μετέτρεψε τη Θράκη σε «ένα μεγάλο σχολείο, που λειτούργησε όπως θα έπρεπε να λειτουργούν όλα τα σχολεία: με σεβασμό».

Γροθιά στο στομάχι τα λόγια της ψυχολόγου Σεβάλ Οσμάν Ογλού: «Τέλειωσα το σχολείο τα δύσκολα χρόνια, τότε που κλεινόμασταν στο καβούκι μας. Δεν υπάρχει εμπιστοσύνη όταν δεν αποδεχόμαστε τον άλλον. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το να είσαι μειονότητα και να μην κατέχεις τη γλώσσα του άλλου. Είδαμε με το πρόγραμμα τη δύναμη της διγλωσσίας, να μιλάς δύο μητρικές γλώσσες. Ανευ όρων αποδοχή σημαίνει να μπορώ να μιλάω χωρίς να φοβάμαι και να μπορώ εγώ σήμερα να εκπροσωπήσω εδώ τη Θράκη μου, όπως εγώ τη γνωρίζω». 
Ακολούθησε το τρίτο πάνελ, στο οποίο οι ομιλήτριες αποκάλυψαν το πόσο πολύ όλο το υλικό και τα βιβλία του ΠΕΜ βοηθούν και τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται με τα προσφυγόπουλα.

Οι Αλεξάνδρα Κανέλλου, Κική Σακκά και Βάσω Νικολάου περιέγραψαν μέσα από την εμπειρία τους σε διαπολιτισμικά σχολεία πώς ο σύγχρονος τρόπος διδασκαλίας της Ιστορίας και της Γλώσσας που ακολουθεί το ΠΕΜ οδηγεί στο να κατανοήσουν και τα παιδιά προσφύγων την Ιστορία και να εξοικειωθούν με τα ελληνικά.

Η πανεπιστημιακός Μάρω Κακριδή εξήγησε πώς χρησιμοποιεί την προίκα του ΠΕΜ στους μεταπτυχιακούς φοιτητές της στο μάθημα κοινωνιολογίας-γλωσσολογίας: «Είναι πολύτιμη η συνάντηση με έναν πολύ ιδιαίτερα “άλλον” που είναι στιγματισμένος και υποτίθεται ότι διαρκώς μας επιβουλεύεται. Ο τομέας της γλωσσολογίας διδάσκεται με χειρουργικά γάντια και μάσκα. Η λέξη “ιδεολογία” είναι εξοβελισμένη, και έκδηλος παντού ο λανθάνων εθνικισμός. Οι φοιτητές μου πήραν, λοιπόν, το άρωμα από μια σημαντική μακροχρόνια και επίπονη προσπάθεια συνάντησης με τον “άλλο”».

Τελευταία μίλησε η πανεπιστημιακός στο Σικάγο του Ιλινόι Ελένη Κατσαρού, η οποία επισκέφτηκε την Κομοτηνή: «Είδα τη λειτουργία των “απόκρυφων” σχολείων και των “παράτυπων” μαθημάτων ως εργασία ζωής και ψυχής. Ο σεβασμός προς τον μαθητή είναι η ουσία της εκπαίδευσης. Χωρίς αυτόν η εκπαίδευση είναι στείρα και αντί για ένταξη έχουμε αφομοίωση», σημείωσε η έμπειρη σε μειονότητες και διαφορές καθηγήτρια συμπληρώνοντας: «Δεν μπορούμε να λύσουμε όλες τις ανισότητες, αλλά η εκπαίδευση είναι το μόνο πεδίο όπου μπορεί να γίνει αλλαγή, με “πειραγμένες”, ακτιβιστικές, πρωτότυπες και ριζοσπαστικές μεθόδους. Να εδραιωθεί η “ανταρσία”».

Στο βήμα πολιτικοί και δημοσιογράφοι

«Αφού ολοκλήρωσαν οι γυναίκες τα της παιδείας και του προγράμματος, είναι ώρα να αναλάβουν πλέον οι άνδρες για την πολιτική», ήταν τα χαρακτηριστικά λόγια της Αννας Φραγκουδάκη, που καταχειροκροτούμενη από το γυναικείο –κατά κύριο λόγο– ακροατήριο έδωσε τον λόγο στο πάνελ των πρώην υπουργών Παιδείας και των δημοσιογράφων. Ευτυχώς ανάμεσά τους ήταν και η Μαριέττα Γιαννάκου, διασφαλίζοντας κατά κάποιο τρόπο την αναγκαία ποσόστωση!

Ο πρώην βουλευτής του ΚΙΝ.ΑΛΛ. Γιώργος Πεταλωτής, που μεγάλωσε στη Θράκη, πήρε πρώτος τον λόγο. «Ηρθατε σαν ξένοι κι αυτό ήταν το θετικό, γιατί δεν είχατε τα στερεότυπα των ντόπιων» είπε, απευθυνόμενος στις εκπαιδευτικούς του ΠΕΜ.

Στη συνέχεια διάβασε μια δήλωση-χαιρετισμό του Γιώργου Παπανδρέου, επί της υπουργικής θητείας του οποίου το ΠΕΜ πήρε σάρκα και οστά: «Σε χρόνους ανύποπτους και απροετοίμαστους πίστευα ότι τα δικαιώματα όλων είναι απαραβίαστα. Το ΠΕΜ δυνάμωσε την αλληλεγγύη στην κοινωνία. Επιμέναμε γιατί αυτό ορίζαμε σαν πρόοδο και γι’ αυτό υποστηρίζαμε το πρόγραμμα. Τίποτε όμως ακόμα δεν είναι δεδομένο. Οι ανάγκες τρέχουν και οι δημόσιες συζητήσεις πρέπει τώρα να ανοίξουν».

Σχολική διαρροή

Ο κ. Πεταλωτής, αναφερόμενος σε έναν εισαγγελέα που παινευόταν το 2014 ότι περιόρισε τη σχολική διαρροή των μουσουλμανοπαίδων και των Ρομά με δικογραφίες και καταδικαστικές αποφάσεις κατά των γονιών, αποτύπωσε τη διαφορά μεταξύ του ΠΕΜ και των πρακτικών που συντηρούσαν και συντηρούν το κλίμα διαχωρισμού των παιδιών.

«Αυτό το πρόγραμμα συνέβαλε στο να αποκτήσουν τα παιδιά όλα τα εφόδια ώστε να μπορούν στο μέλλον να αποφασίζουν μόνα τους. Ηταν μια πολιτική ανοιχτών θυρών και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών για παρόμοια προγράμματα είναι αναγκαία. Τώρα τα πράγματα είναι καλύτερα και υπάρχει κατανόηση. Το πρόγραμμα πρέπει να συνεχιστεί για να μπορούν τα παιδιά να διδάσκονται τη γλώσσα, να αυτοπροσδιορίζονται και να έχουν όλα τα δικαιώματα μιας εθνοτικής ή μάλλον μιας θρησκευτικής ομάδας. Εγιναν σοβαρά λάθη με τη μειονότητα και πρέπει να τα αποκαταστήσουμε», δήλωσε η Μαριέττα Γιαννάκου, συμπληρώνοντας ότι την ποσόστωση που δόθηκε για τη μειονότητα στα ΑΕΙ η ίδια την επέκτεινε και στα ΤΕΙ.

Ο Νίκος Φίλης, με μια πολιτική ομιλία, έδωσε το δικό του στίγμα: «Είναι εύστοχη η διατύπωση στον τίτλο του πάνελ “πολιτική για την ένταξη και την εκπαίδευση”, αντί της συνήθους “μειονοτική εκπαίδευση”, που στενεύει και απομειώνει το περιεχόμενο, ταυτίζοντάς το αποκλειστικά με τα μειονοτικά σχολεία στη Θράκη, ενώ η εκπαίδευση των παιδιών και των ενηλίκων της μειονότητας αφορά όλες τις βαθμίδες ώς και την αντισταθμιστική εκπαίδευση, τη διά βίου μάθηση και την ειδική αγωγή. Η “ένταξη” δεινοπαθεί ως πολιτική επιλογή ανάμεσα σε δύο άλλες: αφενός του κοινωνικού αποκλεισμού και αφετέρου της αφομοίωσης».

Θύμισε με παραδείγματα πώς τα σχολικά προγράμματα στη Θράκη ήταν αντικείμενο του υπουργείου Εξωτερικών μέχρις ότου το υπ. Παιδείας ανέκτησε βήμα βήμα την αυτονόητη αρμοδιότητά του. Πρόσφατο αρνητικό παράδειγμα ήταν αυτό που συνέβη με το πιλοτικό πρόγραμμα (που το ξεκίνησε ο ίδιος και το συνέχισε ο Κώστας Γαβρόγλου) για τα δημόσια νηπιαγωγεία της Θράκης, που προέβλεπε ότι σε αμιγώς μειονοτικούς οικισμούς μέσα στην τάξη, εκτός της νηπιαγωγού, να υπάρχει και μια απόφοιτη που να προέρχεται από τη μειονότητα και να γνωρίζει τη μητρική γλώσσα των παιδιών.

Οι αντιδράσεις πήραν αρχικά ακόμα και ακραίο χαρακτήρα, την ώρα που η στόχευση του προγράμματος ήταν προφανής: «Ευκολότερη κοινωνικοποίηση, αναγνώριση της αλλογλωσσίας, επιτρεπτικότητα στην έκφραση των συναισθημάτων και εντέλει καλύτερη εκμάθηση των ελληνικών και προετοιμασία για το δημοτικό, μέσω της αξιοποίησης της μητρικής γλώσσας».

Διαπολιτισμική εκπαίδευση

Ο πρώην υπουργός Παιδείας συμπλήρωσε ότι σήμερα γιορτάζουμε και αναστοχαζόμαστε την «έναρξη της μακροβιότερης, συστηματικότερης και πιο επιτυχημένης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας για τη μειονοτική και διαπολιτισμική εκπαίδευση». Τόνισε –αν και δήλωσε απαισιόδοξος για τη βούληση της σημερινής κυβέρνησης– ότι είναι ανάγκη να συνεχιστεί το πρόγραμμα, με τις βελτιώσεις που θα κριθούν αναγκαίες.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου, εκπαιδευτικός, θερμός υποστηρικτής του ΠΕΜ και πρώην πρόεδρος της Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, περιέγραψε την αρχική αμηχανία και τη μετατροπή της σε αποδοχή και διάλογο: «Το ΠΕΜ ξανάβαλε το σχολείο στο κέντρο της κοινότητας και τον μαθητή στο κέντρο του σχολείου. Ηταν μια μικρή Συμφωνία των Πρεσπών απέναντι στην καχυποψία και σε ένα κράτος-μπαμπούλα με στερεότυπα, όπως ότι “τα τουρκάκια δεν παίρνουν τα γράμματα”. Δεν υπάρχει όμως άλλος δρόμος εκτός από την ένταξη και την ενσωμάτωση. Η εκπαίδευση είναι η ίδια η ασφάλεια και δεν μπορεί η ασφάλεια να αποτελεί πρόσχημα στέρησης παιδιών από το δικαίωμα στην εκπαίδευση».

Ο Γιώργος Μόσχος, πρώην Συνήγορος του Παιδιού, εξήγησε πώς έζησε στη Θράκη την μπάρα και τους γρίφους, τους φόβους πίσω από τις κλειδωμένες πόρτες: «Το ΠΕΜ έδωσε ελπίδα για μια καινούργια στάση απέναντι στα δικαιώματα των παιδιών και η Θράκη ήταν και είναι ένα κρίσιμο σημείο εφαρμογής της άσκησης των δικαιωμάτων αυτών», ενώ ο Σαμή Καραμπουγιούκογλου, δημοσιογράφος στην Ξάνθη, εξήγησε ότι επί 27 χρόνια προσπαθεί σε δύσκολες συνθήκες να διαχειριστεί τις αντιδράσεις όλων, τονίζοντας ότι λείπει η ειλικρίνεια.

«Χρειάστηκε εκείνο το φοβερό πογκρόμ για να καταλάβουν όλοι ότι στη Θράκη κάτι δεν πήγαινε καλά. Τελικά, όσες τρικλοποδιές κι αν μπήκαν από την πλειονότητα, η αποδοχή του προγράμματος είναι γεγονός και το υλικό που μας άφησε υποδεικνύει και το ποιο πρέπει να είναι το επόμενο βήμα. Ενα δίγλωσσο σχολείο που θα προχωρήσει επιτέλους μπροστά».


Την εκδήλωση έκλεισε ο δημοσιογράφος Παντελής Μπουκάλας με μια προσωπική αφήγησή του για το πώς και πότε έμαθε ότι υπάρχει μειονότητα στην Ελλάδα, όταν πήγε φαντάρος και είδε τους μουσουλμάνους «μιάσματα» να γίνονται όλοι τυφεκιοφόροι χωρίς τουφέκι!

Εφερε το παράδειγμα και της προβεβλημένης δήθεν ηρωικής δασκάλας Χαράς Νικοπούλου, που μάθαινε με το ζόρι στα παιδιά της μειονότητας ελληνικά εμβατήρια έως ότου αποκαλύφθηκε ως παράγων της Χρυσής Αυγής. «Είναι καιρός η φανταστική Ελλάδα να συνεννοηθεί με την πραγματική», τόνισε κλείνοντας την παρέμβασή του.

Το υπουργείο χρειάζεται να σκεφτεί κάτι νέο

Θάλεια Δραγώνα στην ΕφΣυν

Τα 22 χρόνια έχουν μεγάλη προωθητική δύναμη που δεν πρέπει να πάει χαμένη. Είμαι σίγουρη ότι το υπουργείο Παιδείας θα συνεχίσει –όπως έγινε στο παρελθόν– να νοιάζεται για την εκπαίδευση των παιδιών της μειονότητας. Δεν έχει νόημα να επαναληφθεί απαράλλακτο το σημερινό είδος της παρέμβασης. Τώρα, πρέπει η τοπική κοινωνία, η τοπική αυτοδιοίκηση και ο μηχανισμός της εκπαίδευσης να ενσωματώσουν αυτά που έγιναν πιλοτικά και είχαν αποτέλεσμα.

Το υπουργείο χρειάζεται να σκεφτεί κάτι νέο, που θα έχει τα επόμενα 20 χρόνια μπροστά του για να αποδώσει. Αυτό που εκκρεμεί, όπως είπαν ο Σαμή Καραμπουγιούκογλου και ο Μουσταφά Μουσταφά, είναι ένα πειραματικό δημόσιο δίγλωσσο σχολείο, που θα ακολουθεί όλες τις σύγχρονες τάσεις της δίγλωσσης εκπαίδευσης, θα αποτείνεται εξίσου σε παιδιά της μειονότητας όσο και της πλειονότητας.

Αυτό χρειάζεται μεγάλη προετοιμασία –παιδαγωγικό σχεδιασμό και δουλειά με την τοπική κοινωνία– και σε αυτό θα είχαμε πολλά να προσφέρουμε από τη μακρά εμπειρία μας. Ωστε, όταν θα κάνει το υπουργείο μια νέα προκήρυξη, να είναι όλα έτοιμα και να μπορέσει μια νέα ομάδα ανθρώπων να το εφαρμόσει και να επενδύσει μακρόπνοα. Η Θράκη έχει κατοχυρωμένη διγλωσσία και θα έχει πολλά να δείξει σε διεθνές επίπεδο για την εφαρμογή μιας επιτυχημένης δίγλωσσης εκπαίδευσης.

Oct 032019

Πηγή: Βαβυλωνία

φωτογραφία από το site

Γιώργος Τσιάκαλος
Ομότιμος Καθηγητής Παιδαγωγικής ΑΠΘ

«Μόρια» ήταν το όνομα του απόλυτου Κακού για πολλούς αιώνες στην Ευρώπη. Και μόνο το άκουσμα της λέξης έσπερνε φόβο και τρόμο, και «μακριά από εμάς με κάθε θυσία» ήταν η σκέψη που καθόριζε τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Moria Grande ή «μαύρος Θάνατος» ονομάστηκε η μεγάλη πανώλη (πανούκλα) που θέρισε το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης τον 14ο αιώνα.

«Μόρια» είναι και πάλι σήμερα ένα όνομα που σκοπό έχει να σπείρει τον φόβο και τον τρόμο σε όσους ανθρώπους επιχειρούν να δραπετεύσουν από μέρη πείνας, καταδυνάστευσης, πολέμων και θανάτου παίρνοντας τον μοναδικό δρόμο σωτηρίας που έχουν στη διάθεσή τους: εκείνον του Αιγαίου.

Μπροστά στην ανθρωπιστική καταστροφή που συμβαίνει σήμερα στη Λέσβο πολλοί και πολλές αναρωτιούνται: «πώς είναι δυνατόν να υπάρχει σήμερα η Μόρια;». Η απάντηση στο ερώτημα δεν είναι δύσκολη.

Οδηγία 2001/51/ΕΚ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σύμφωνα με τον Κανονισμό Δουβλίνο 3 (αρχικά Συνθήκη του Δουβλίνου) η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία εισέρχεται ένα άτομο, είναι υπεύθυνη να δεχτεί την αίτηση ασύλου, ακόμη και εάν το άτομο επιθυμεί να υποβάλει την αίτησή του σε άλλη χώρα της ΕΕ. Πολλοί θεωρούν ότι το Δουβλίνο (στις διάφορες μορφές του) ήταν αυτό που μετέτρεψε τα κράτη της Νότιας Ευρώπης σε σχεδόν αποκλειστικούς αποδέκτες των αιτήσεων ασύλου προσφύγων από την Ασία και την Αφρική. Και πολλοί επίσης θεωρούν πια αυτονόητο ότι οι αιτούμενοι άσυλο μόνον παράτυπα μπορούν να φτάσουν στις χώρες αυτές.  Πράγματι αυτό ισχύει στην πράξη σήμερα.

Όμως η αλήθεια είναι ότι μέχρι το 2001 χιλιάδες αιτήσεις ασύλου υποβάλλονταν και κρίνονταν και στις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Στη Γερμανία π.χ. ακόμη και μετά τους περιορισμούς που νομοθετήθηκαν το 1993 (μετά τη Συνθήκη του Δουβλίνου) δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έφταναν στη χώρα και στα σύνορα δήλωναν ότι ζητούν άσυλο. Στα διεθνή αεροδρόμια υπήρχαν χώροι υποδοχής ακριβώς γι’ αυτόν το σκοπό, περίπου σαν τα hot spots της Ελλάδας, που συχνά περιλάμβαναν ακόμη και σχολείο για τα ανήλικα παιδιά. Το ίδιο ίσχυε για όλα τα διεθνή αεροδρόμια της Ευρώπης. Οι περισσότεροι από αυτούς τους χώρους υπάρχουν ακόμη, όμως τώρα πια συνήθως είναι άδειοι.

Τι συνέβη το 2001;

Στις 28 Ιουνίου 2001 το Συμβούλιο της Ευρώπης, δηλαδή οι αρχηγοί των κρατών-μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου και του Έλληνα πρωθυπουργού, εξέδωσε την Οδηγία 2001/51, με την οποία τιμωρούνται αυστηρά οι αεροπορικές και οι ναυτιλιακές εταιρείες εάν μεταφέρουν προς την ΕΕ επιβάτες που δεν έχουν χωρίς βίζα Σένγκεν. Υποχρεώνονται δηλαδή οι εταιρείες να κάνουν τον έλεγχο, που μέχρι εκείνη την ημέρα γινόταν από τους αστυνομικούς της κάθε χώρας κατά την είσοδο στα αεροδρόμια και στα λιμάνια της.

Τα πρόστιμα που προβλέπονται στην Οδηγία είναι τόσα υπέρογκα ώστε είχαν ως αποτέλεσμα την πλήρη συμμόρφωση όλων των εταιρειών. Με αυτόν τον τρόπο οι πύλες πρόσβασης στην Ευρώπη για πολίτες τρίτων χωρών χωρίς βίζα Σένγκεν περιορίστηκαν να υπάρχουν μόνο στα εξωτερικά χερσαία σύνορα.

Στη συνέχεια, με μια σειρά διακρατικών συμφωνιών με τα κράτη που συνορεύουν με την ΕΕ, έκλεισαν και οι πύλες στα χερσαία σύνορα. Έτσι, ένας Σύρος με νόμιμο διαβατήριο αλλά χωρίς βίζα Σένγκεν που βρίσκεται νόμιμα στην Τουρκία δεν μπορεί να την εγκαταλείψει χρησιμοποιώντας τις εξόδους των χερσαίων συνόρων προς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, καθώς η Τουρκία έχει αναλάβει την υποχρέωση να μην επιτρέπει την έξοδο προς χώρες της ΕΕ σε ανθρώπους που δεν έχουν βίζα Σένγκεν.

Συνεπώς, το μόνο που απομένει σ’ αυτούς είναι η παράτυπη είσοδος στην ΕΕ, δηλαδή ο δρόμος από τον Έβρο, το Αιγαίο, τη Μεσόγειο. 40.000 νεκροί πρόσφυγες στη θάλασσα ήταν ο φόρος αίματος από την εφαρμογή αυτής της Οδηγίας.

Πώς εφαρμόζεται η Οδηγία 2001/51/Εκ στην Ελλάδα;

Η Οδηγία επιβάλλει στα κράτη-μέλη την αυστηρή τήρησή της, αφήνει όμως σ’ αυτά το δικαίωμα να την εφαρμόζουν με τον τρόπο που εκείνα θεωρούν πιο κατάλληλο. Σε κάθε περίπτωση όμως τα μέτρα πρέπει να είναι «αποτελεσματικά, αναλογικά και αποτρεπτικά».

Οι τρεις αυτές έννοιες, που στην Οδηγία αφορούν την αντιμετώπιση όσων εταιρειών μεταφέρουν μετανάστες, έγιναν στη συνέχεια ο πυρήνας της πολιτικής με την οποία αντιμετωπίζονται όσοι και όσες καταφέρνουν να διασχίσουν το Αιγαίο και να επιβιώσουν. Ο Γιάννης Μουζάλας, μιλώντας ως αρμόδιος υπουργός στην Κεντρική Επιτροπή του κυβερνώντος κόμματος στις 12 Φεβρουαρίου 2017, χρησιμοποίησε ακριβώς αυτές τις λέξεις για να ορίσει την πολιτική του. Την ίδια άποψη είχε εκφράσει σε συνέντευξή του ήδη στις 24 Αυγούστου 2015 ο τότε υπουργός Προστασίας του Πολίτη της κυβέρνησης Γιάννης Πανούσης με τη φράση «η Ελλάδα θα έπρεπε να ασκεί και αποτρεπτική πολιτική στο μεταναστευτικό».

Η λογική στην οποία θεμελιώνεται αυτή η πολιτική είναι ότι οι κυνηγημένοι του κόσμου θα εγκαταλείψουν την προσπάθειά τους να καταφύγουν στην Ευρώπη, εάν οι συνθήκες που θα βρουν εδώ θα είναι χειρότερες από εκείνες που άφησαν πίσω τους. Εάν αυτό γίνει κατορθωτό, τότε η «αποτρεπτική» πολιτική θα μπορεί να χαρακτηριστεί και ως «αποτελεσματική».

Η «αναλογικότητα» που προβλέπεται στην Οδηγία σημαίνει ότι δεν θα πρέπει τα μέτρα να υπερβαίνουν «τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου». Άξιο προσοχής είναι το γεγονός ότι το περιεχόμενο της αρχής της αναλογικότητας για κάθε μέτρο ορίζεται αποκλειστικά ως συνάρτηση της επίτευξης του στόχου και όχι σε σχέση με αξίες του ανθρώπινου πολιτισμού.

Έτσι, για τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας αναλογικό είναι το μέτρο της φυλάκισης των προσφύγων στο πλαίσιο της αποτρεπτικής πολιτικής, ενώ στην Ελλάδα τον ίδιο ρόλο παίζουν οι συνθήκες διαβίωσης στα στρατόπεδα προσφύγων, και ιδιαίτερα σ’ εκείνα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Πολύ χαρακτηριστικά αναφέρεται στη αιτιολογική παράγραφο της προκήρυξης για την «Κατασκευή Προαναχωρησιακού Κέντρου Κράτησης στη νήσο Κω» (8 Φεβρουαρίου 2017) το εξής: «Η κατασκευή δομών κράτησης θα λειτουργήσει αποτρεπτικά ως προς την δημιουργία νέων μεταναστευτικών ροών». Ως προς την αναλογικότητα η Ευρώπη διατύπωσε επίσημα αντιρρήσεις για τις φυλακίσεις στην Ουγγαρία, όπως επίσης για την κατασκευή του φράχτη στον Έβρο. Όμως, καμιά επίσημη αντίρρηση δεν διατύπωσε ποτέ για την κατάσταση στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι δική της επιλογή οι κρατήσεις εκεί ή ότι προβλέπονται στη συμφωνίας της με την Τουρκία).

Στο παρελθόν η αποτρεπτική πολιτική είχε διατυπωθεί με πολύ μεγαλύτερη ειλικρίνεια. Ο αρχηγός της αστυνομίας είχε χρησιμοποιήσει τη φράση «πρέπει να τους κάνουμε το βίο αβίωτο», ενώ ο Αθανάσιος Πλεύρης έλεγε «πρέπει να περνάνε χειρότερα εδώ από τις χώρες τους, η κόλαση πρέπει να φαντάζει παράδεισος σε αυτό που θα ζουν εδώ». Για τον σκοπό αυτό πρότεινε να γίνεται γνωστό σε όσους/ες έρχονται στην Ελλάδα ότι «όταν είσαι εδώ δεν θα υπάρχουν κοινωνικές παροχές, δεν θα μπορείς να φας, να πιεις, δεν θα μπορείς να πας στο νοσοκομείο». Με την ίδια λογική ο Άδωνις Γεωργιάδης δήλωνε: «Πρέπει να τους κάνουμε τη ζωή δύσκολη για να καταλάβουν ότι είναι ανεπιθύμητοι στη χώρα και να φύγουν» και συμπλήρωνε «υπάρχει και το πρόγραμμα εθελοντικού επαναπατρισμού (…) να πάρει τα λεφτά που του δίνουμε να πάρει το αεροπλανάκι και να επιστρέψει στην πατρίδα του».

Η παραπάνω προτροπή  του Γεωργιάδη αποτελεί πολιτικό πρόγραμμα για την υλοποίηση του οποίου δραστηριοποιείται στη Μόρια ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ). Η μόνη «ανθρωπιστική βοήθεια» που υπάρχει σε αφθονία στο στρατόπεδο είναι τα διαφημιστικά του φυλλάδια με το εξής περιεχόμενο:

«Πρόγραμμα Εθελοντικού Επαναπατρισμού

Αν είστε υπήκοος τρίτης χώρας που δεν επιθυμείτε ή δεν μπορείτε να παραμείνετε νόμιμα στην Ελλάδα και επιθυμείτε να επιστρέψετε στη χώρα σας, μπορείτε να απευθυνθείτε στον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ) – Αποστολή Ελλάδος.

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) στην Ελλάδα σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης υλοποιεί Προγράμματα Εθελοντικής Επιστροφής και Επανένταξης.

Μέσω αυτού του προγράμματος, ο ΔΟΜ αναλαμβάνει όλες τις νόμιμες διαδικασίες για τη διευκόλυνση της ασφαλούς και αξιοπρεπούς επιστροφής στη χώρα καταγωγής σας».

Παρότρυνση για αξιοπρεπή ζωή στην κόλαση των πολέμων, των βομβαρδισμών, της πείνας. Ποια πρέπει να είναι η ζωή στη Μόρια για να αποφασίσει μια μάνα με ένα βρέφος στην αγκαλιά να επιλέξει την επιστροφή στην κόλαση;

Μόρια – Τόπος θυσίας

Η Μόρια είναι όλα τα παραπάνω. Γι’ αυτό υπάρχει. Οι ξεριζωμένοι του κόσμου θυσιάζονται στον βωμό μιας απάνθρωπης ιδεολογίας και πολιτικής που ακούει στο όνομα «Ευρώπη-Φρούριο». Θυσιάζονται χωρίς ελπίδα να ματαιωθεί η θυσία με πρωτοβουλία αυτού που επέβαλε την απάνθρωπη ιδεολογία και πολιτική – σε αντίθεση με μιαν άλλη θυσία πριν χιλιάδες χρόνια σε ένα συνονόματο τόπο.

Μορία ήταν το όνομα του τόπου στον οποίον έστειλε ο Θεός τον Αβραάμ για να θυσιάσει τον γιο του. Εκείνος υπάκουσε αλλά ο Θεός την τελευταία στιγμή ανακάλεσε την εντολή του και το παιδί σώθηκε. Σήμερα δεν υπάρχει ανώτατο ον, όπως τότε, να σώσει τα παιδιά της Μόριας. Θεοί, αρχόντοι, βασιλιάδες θα συνεχίσουν την ίδια απάνθρωπη πολιτική όσο καιρό θα τους αφήνουμε να την ασκούν. Μόνο η Αλληλεγγύη στην Πράξη μπορεί να εξαφανίσει τις Μόριες και τα παράγωγά τους από τον κόσμο.

Αυτή είναι σήμερα το μοναδικό όπλο του πολιτισμού στον αγώνα ενάντια στη βαρβαρότητα.

Oct 032019

Ψηφίζουμε για το αυτοδιοίκητο των θεραπευτικών κοινοτήτων ΚΕΘΕΑ

Ψηφίζουμε για την άμεση απόσυρση της αιφνίδιας και αντισυνταγματικής απόφασης της κυβέρνησης να καταργήσει το αυτοδιοίκητο του ΚΕΘΕΑ, αντικαθιστώντας το άμισθο και εκλεγμένο Διοικητικό του Συμβούλιου με έμμισθο, διορισμένο από  την ίδια.

Επί 4 δεκαετίες η αυτοδιοίκηση του ΚΕΘΕΑ, με τη συμμετοχή και την ψήφο των ίδιων των  μελών των θεραπευτικών προγραμμάτων, των γονιών τους, των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών, έχει διασφαλίσει την υποδειγματική δημοκρατική λειτουργία και χρηστή διαχείριση του Οργανισμού, εκλέγοντας ένα ΔΣ εθελοντών υπόλογο σε όλους τους παραπάνω και την ελληνική κοινωνία.

Ο διορισμός έμμισθου ΔΣ στο ΚΕΘΕΑ αποτελεί ευθεία πολιτική παρέμβαση στο εσωτερικό του οργανισμού από την κυβέρνηση η οποία προσπαθεί να στηρίξει την επιλογή της αφήνοντας ψευδείς, συκοφαντικούς υπαινιγμούς για τον τρόπο λειτουργίας του ΚΕΘΕΑ.Με τη γραφειοκρατική, συγκεντρωτική πολιτική της η κυβέρνηση αφαιρεί απροκάλυπτα το δικαίωμα ψήφου των άμεσα εμπλεκόμενων στον οργανισμό,   απαξιώνει τα προγράμματα απεξάρτησης και βάζει εμπόδια στην κοινωνική επανένταξη των απεξαρτημένων. 

Ψηφίζουμε για την άμεση απόσυρση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου. 

Δείτε περισσότερα:

Oct 022019


Δελτίο Τύπου που λάβαμε από το ΚΕΘΕΑ.

Εν μια νυκτί, με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, η κυβέρνηση επιχειρεί να καταργήσει τον αυτοδιοίκητο χαρακτήρα του ΚΕΘΕΑ, ο οποίος επί 37 χρόνια βρίσκεται στον πυρήνα της υποδειγματικής λειτουργίας του.

Αντισυνταγματικά, με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου,  επεμβαίνει στον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου που υπηρετεί έναν πολύ ευαίσθητο κοινωνικό χώρο. Η Πράξη υπονομεύει πλήρως το έργο του ΚΕΘΕΑ, αφού συγχρόνως καταργεί την αποστολή του, τον σκοπό του και τη δυνατότητά του για ίδρυση νέων μονάδων!

Η «εκσυγχρονιστική» παρέμβαση της κυβέρνησης αποσκοπεί στην αντικατάσταση του αιρετού και άμισθου διοικητικού συμβουλίου του ΚΕΘΕΑ με ένα συμβούλιο έμμισθων διορισμένων ημετέρων.

Αποβλέπει στη δημιουργία ενός γραφειοκρατικού οργανισμού, η λειτουργία του οποίου θα διαταράσσεται  με κάθε κυβερνητική αλλαγή και ο οποίος θα είναι ευάλωτος σε πάσης φύσεως πολιτικές παρεμβάσεις.

Με αυταρχισμό καταλύει ένα καινοτόμο για την Ελλάδα  και δοκιμασμένο στην πράξη οργανωτικό και διοικητικό σχήμα που δίνει φωνή και δικαίωμα αυθεντικής έκφρασης  σε όλους όσους αφορά η υπόθεση της απεξάρτησης  και  κοινωνικής επανένταξης:  στους συμμετέχοντες στα θεραπευτικά προγράμματα, στους γονείς τους, στους εργαζόμενους και στους εθελοντές.

Αυτοί είναι που αποτελούν τη Γενική Συνέλευση του ΚΕΘΕΑ η οποία εκλέγει τον Πρόεδρο, τον Αντιπρόεδρο και τα μέλη του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ, θέσεις στις οποίες μέχρι σήμερα έχουν υπηρετήσει  δεκάδες εγνωσμένου κύρους προσωπικότητες της ελληνικής κοινωνίας από όλο το πολιτικό φάσμα και διαφορετικά πεδία της δημόσιας ζωής.

Η επίκληση «της αποκατάστασης της χρηστής διοίκησης και δημοσιονομικής διαχείρισης» από πλευράς της κυβέρνησης είναι τουλάχιστον αστεία, γιατί είναι γνωστό σε όλον τον πολιτικό κόσμο και στην ελληνική κοινωνία ότι: Το ΚΕΘΕΑ από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα ποτέ δεν δημιούργησε «μαύρες τρύπες», δεν προέβη σε δανεισμό, δεν ενεπλάκη σε σκάνδαλα. Είναι ο πρώτος δημόσιος ελληνικός οργανισμός στον τομέα της υγείας-κοινωνικής φροντίδας που καθιέρωσε από το 1995 τον κατ’ έτος δημόσιο απολογισμό. Ελέγχεται από ορκωτούς λογιστές, διαθέτει διπλογραφικό σύστημα και εσωτερικό έλεγχο, ενώ η πολύ καλή του επίδοση στον τομέα αυτόν επιβεβαιώθηκε και από τον πρόσφατο έλεγχο που διενήργησε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Επιπλέον, το ΚΕΘΕΑ υποβάλλει κατ’ έτος Σχέδιο Δράσης, Προϋπολογισμό και Απολογισμό στο Υπουργείο Υγείας, υπό την εποπτεία του οποίου τελεί.

Εντελώς αναίτια, με παντελή απουσία τεκμηρίωσης και χωρίς προειδοποίηση και διάλογο, η κυβέρνηση τινάζει στον αέρα την ομαλή λειτουργία του ΚΕΘΕΑ. Υπονομεύει το δημόσιο συμφέρον και στρέφεται ενάντια σε μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες που μέσα από το ΚΕΘΕΑ βρίσκει τον δρόμο της επανένταξης στην ελληνική κοινωνία.

Oct 012019

Σε όλη την Ελλάδα, ζουν σήμερα 77.000 καταγεγραμμένοι αιτούντες ή δικαιούχοι Διεθνούς Προστασίας*. Απ’ αυτούς, οι 26.618 διαμένουν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός διαμένει στην ενδοχώρα, σε καταυλισμούς και στον αστικό ιστό – κατά κύριο λόγο σε διαμερίσματα, ξενοδοχεία και ξενώνες.

Στην προσπάθειά τους να φτιάξουν μια νέα ζωή στην Ελλάδα και να ενταχθούν στην ελληνική κοινωνία οι πρόσφυγες/ισσες συναντούν, μια σειρά ζητημάτων που αφορούν πολλαπλές πτυχές της ζωής τους, όπως η στέγαση, η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, η εκπαίδευση, και η εξεύρεση εργασίας. Τα ζητήματα αυτά και οι πρακτικές αντιμετώπισής τους μπορούν να μετασχηματίσουν τη διαδικασία της ένταξης τόσο για τους ίδιους, όσο και για την κοινωνία που τους υποδέχεται σε δυναμικές προοπτικής και προκλήσεων.

Η δύναμη, η αντοχή, οι γνώσεις, οι ικανότητες και ο πολιτισμικός πλούτος των προσφυγικών πληθυσμών μπορούν να αποτελέσουν πεδίο ανταλλαγής, ενδυνάμωσης και δυναμικό στοιχείο ανάπτυξης και προόδου για τις τοπικές κοινωνίες της χώρας, αρκεί να τους δοθούν οι απαραίτητες ευκαιρίες.

Στο πλαίσιο του ευρύτερου διαλόγου για το ζήτημα της ένταξης, η ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων, σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου διοργανώνει την Πέμπτη 3 Οκτωβρίου 2019, ώρες 10:00 – 17:00


“Καλές πρακτικές για την ένταξη του προσφυγικού πληθυσμού”

στο Αμφιθέατρο Σάκης Καράγιωργας του Παντείου Πανεπιστημίου

09:00-09:45 : Χρόνος εγγραφών

10:10-10:30 Χαιρετισμοί

  • Πάτροκλος Γεωργιάδης, Γενικός Γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής, Υποδοχής και Ασύλου
  • Ισμήνη Α. Κριάρη, Πρύτανις Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
  • Λεωνίδας Οικονόμου, Πρόεδρος, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
  • Κατερίνα Πούτου, ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων

10:30-10:45: Παρουσίαση του προγράμματος ESTIA Ηρώ Διώτη, Συντονίστρια προγράμματος ESTIA Αθήνας, ΑΡΣΙΣ

1η  θεματική ενότητα

Εστία Προσφύγων 2011 – 2019: Παρουσιάζει ο Γιάννης Παναγόπουλος, Συντονιστής Εστίας Προσφύγων, ΑΡΣΙΣ

10:50-12:00: Εστία Προσφύγων, μια μελέτη περίπτωσης

Συντονίζει: Ζωή Κόκαλου, Υπεύθυνη Επικοινωνίας ΑΡΣΙΣ Ν. Ελλάδας  

Συμμετέχουν τα μέλη της διεπιστημονικής ομάδας της Εστίας Προσφύγων – ΑΡΣΙΣ:

  • Αλκίνα Αλούσι, Κοινωνική Λειτουργός
  • Ευγενία Κουνιάκη, Δικηγόρος
  • Κατερίνα Σοιλεμεζόγλου, Επιμελήτρια
  • Θεανώ Παπαναγιώτου, Εκπαιδευτικός ενηλίκων
  • Μαρία Φαζού, Εκπαιδευτικός ανηλίκων

12:10 -12:40: Από πρώτο χέρι

Συντονίζει: Χαρά Παλαιολόγου, Κοινωνική Λειτουργός, Εστία Προσφύγων, ΑΡΣΙΣ


Ζάχρα Νταρσανέ, φιλοξενούμενη σε κοινωνικό διαμέρισμα της ΑΡΣΙΣ
Έντεν Καχσάι, φιλοξενούμενη στην Εστία Προσφύγων της ΑΡΣΙΣ
Αντανέζ Ζεργκάο, τέως φιλοξενούμενη, νυν εργαζόμενη της ΑΡΣΙΣ
(διερμηνεία: Μουσταφά Οσμάν, Κρυστάλ Κιμπετιέ, ΑΡΣΙΣ)

12:40-13:10: Διάλειμμα – μπουφές

13:15 -13:30: Χορωδία του Παντείου Πανεπιστημίου υπό την διεύθυνση του μαέστρου Γιάννη Βρυζάκη

2η θεματική ενότητα

13:30-15:00 Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ακαδημαϊκής κοινότητας για τα ζητήματα διαχείρισης και ένταξης των προσφύγων

Συντονίζει: Κωνσταντίνος Μαρκίδης, Συντονιστής εκπαιδευτικών προγραμμάτων ΑΡΣΙΣ Ν. Ελλάδας


  • Γιώργος Τσιμουρής, Αναπληρωτής καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο
  • Κατερίνα Ροζάκου, Επίκουρη καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο
  • Νικόλαος Κουραχάνης, Διδάσκων, Πάντειο Πανεπιστήμιο
  • Νίκος Γκιωνάκης, επιστημονικός υπεύθυνος, Κέντρο Ημέρας Βαβέλ
  • Jean-Didier Totow, πρόεδρος της κοινότητας Κονγκό, αντιπρόεδρος Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων
  • Ειρήνη Γαϊτάνου, υπεύθυνη εκστρατειών, Ελληνικό Τμήμα Διεθνούς Αμνηστίας
  • Ελένη Κάγιου, δικηγόρος, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες

15:10 – 16:30 «Η επόμενη μέρα στο προσφυγικό. Το αύριο και οι προκλήσεις του»

Συντονίζει: Βασίλης Παπαστεργίου, Νομικός, Συντονιστής Νομικών Υπηρεσιών ΑΡΣΙΣ Ν. Ελλάδας


  • Κατερίνα Πούτου, ΑΡΣΙΣ
  • Πέτρος Μάστακας, Εκπρόσωπος Τομέα Προστασίας, Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες
  • Μάρκος Καραβίας, Διευθυντής Υπηρεσίας Ασύλου
  • Περικλής Τζιάρας, Πρόεδρος ΕΚΚΑ
  • Δημήτρης Παπαστεργίου, Δήμαρχος Τρικκαίων
  • Άννα Γιαννάκου Πάσχου, αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής Δήμου Καλλιθέας

Συζήτηση – Συμπεράσματα

Η αίθουσα της εκδήλωσης θα φιλοξενεί:

  • έκθεση φωτογραφίας με στιγμές από την ζωή της Εστίας Προσφύγων 2011-2019 καθώς
  • έκθεση ζωγραφικής και μακέτας αποτέλεσμα της προσπάθειας των παιδιών της Εστίας Προσφύγων στα εικαστικά εργαστήρια με την καθοδήγηση της Πέρσας Ζαχαριά και Μαρίας Φαζού 2016-2019
  • έκθεση ειδών χειροτεχνίας από το εργαστήριο των γυναικών της Εστίας Προσφύγων υπό την καθοδήγηση της Άννας Θεοχαράκη

Το catering της εκδήλωσης θα επιμεληθούν εργαζόμενοι και φιλοξενούμενες της Εστίας Προσφύγων.

Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

*σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ – Ιούνιος 2019

Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα εδώ.

Sep 222019

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δημήτρης Παπανικολάου*

Πολύ πριν μάθουμε ότι ήταν αυτός, ο Ζακ είχε πεθάνει στα κανάλια, πολλές φορές, πολύ επαναληπτικά. Είχε πεθάνει όσο αναφερόταν ως «ληστής», ως «χρήστης ουσιών», ως επιτιθέμενος, ως φταίχτης του ξυλοδαρμού του. Είχε πεθάνει όταν για ώρες δεν γινόταν ουσιαστική έρευνα, δεν υπήρχε βροντερή καταγγελία της βίας στην οθόνη, κι όχι μόνο όταν ακούσαμε «κατέληξε τελικά ο ληστής της Ομόνοιας…»

Πολύ πριν μάθουμε ότι ήταν αυτός, ο Ζακ Κωστόπουλος, η Zackie Oh, είχε ήδη πεθάνει. Πολλές φορές. Είχε πεθάνει στα μάτια (και στα χέρια) πολλών «μονίμων» της οδού Γλάδστωνος και των γύρω δρόμων, που έβλεπαν σε αυτόν, ακόμα και πριν αρχίσουν να τον χτυπάνε, έναν ζωντανόνεκρο.

Ενα χρόνο μετά, δεν ξέρουμε ακόμα ακριβώς τι τους ώθησε εκείνους τους ανθρώπους, τους μαγαζάτορες, τους «μαγαζάτορες», τους περιοίκους με τα κίτρινα, να σπρώχνουν έτσι, να βρίζουν, να χτυπάνε με βία και εμφανή στόχο τον θάνατο. Δεν ξέρουμε ποια προβολή έκαναν, αν θεωρούσαν φέρ’ ειπείν πως χτύπαγαν έναν «παράνομο», ένα «τζάνκι» ή έναν ομοφυλόφιλο, έναν αντιφασίστα, έναν μετανάστη, μια ντραγκ, έναν οροθετικό. Κάποιοι λένε ότι «ήταν η κακιά στιγμή», ο Ζακ βρέθηκε στο λάθος σημείο τη λάθος ώρα. Κάποιοι άλλοι, όμως, επιμένουν ότι το ποιον χτυπούσαν τούς ήταν γνωστό.

Λίγη πάντως σημασία έχει: έστω κι αν δεν ξέρουμε ακόμα ξεκάθαρα το «γιατί», είδαμε σίγουρα το «πώς». Κι έτσι γνωρίζουμε πέραν αμφιβολίας ότι αυτοί οι άνθρωποι προπηλάκιζαν και χτυπούσαν κάποιον που, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, θεωρούσαν ήδη προγραμμένο, οιονεί νεκρό.

Πολύ πριν μάθουμε ότι ήταν αυτός, ο Ζακ είχε ήδη πεθάνει, πολλές φορές, στα μάτια των περαστικών. Που σήκωσαν τις κάμερές τους και βιντεοσκόπησαν χωρίς να κάνουν κάτι άλλο· που πούλησαν βίντεο σε κανάλια και σάιτ· που περιέκοψαν βίντεο· που δεν έδωσαν κατάθεση, ενώ είχαν πουλήσει βίντεο· που έκρυψαν τα άλλα βίντεο που είχαν τραβήξει, τα εξαφάνισαν.

Δεν ξέρουμε με ποια ακριβώς κίνητρα κινήθηκε ο κάθε ένας που έβγαλε μια κάμερα και βιντεοσκοπούσε εκείνη τη στιγμή. Γνωρίζουμε, όμως, ότι θέλει να συμβαίνει κάτι για ώρα για ν’ αρχίσει ο κόσμος να βιντεοσκοπεί, ότι θέλει πολλοί άνθρωποι να το αφήνουν αυτό να συμβαίνει, κι ότι όλοι αυτοί που βιντεοσκοπούν είναι άνθρωποι που ήδη έχουν πάρει μια απόφαση, έχουν πάρει την απόφαση να μην επέμβουν, να συμμετέχουν παθητικά σε ένα γεγονός, να το αντιμετωπίζουν ως θέαμα και να το καταγράφουν.

Ναι, δεν ξέρουμε ίσως το «γιατί» της κάθε κάμερας, τι σκεφτόταν δηλαδή ο κάθε χειριστής της· ξέρουμε όμως τι θεωρούσε ότι έβλεπε: έναν άνθρωπο ήδη προγραμμένο, κάποιον που ανήκε ήδη στην κατηγορία των νεκρών.

Πολύ πριν μάθουμε ότι ήταν αυτός, ο Ζακ είχε πεθάνει στα κανάλια, πολλές φορές, πολύ επαναληπτικά. Είχε πεθάνει όσο αναφερόταν ως «ληστής», ως «χρήστης ουσιών», ως επιτιθέμενος, ως φταίχτης του ξυλοδαρμού του. Είχε πεθάνει όταν για ώρες δεν γινόταν ουσιαστική έρευνα, δεν υπήρχε βροντερή καταγγελία της βίας στην οθόνη, κι όχι μόνο όταν ακούσαμε: «κατέληξε τελικά ο ληστής της Ομόνοιας…» (έτσι, αντιγραμματικά, και «κατέληξε» και «τελικά»). Φράση φτιαγμένη για ν’ ακούγεται φυσικά, επιβεβαιώνοντας ό,τι εξαρχής είχαν ως εικόνα κυκλοφορήσει: ότι ο άνθρωπος που βλέπαμε κάτω από τα τζάμια ήταν ήδη για θάνατο και ότι το πότε θα ανακοινωνόταν ως νεκρός ήταν απλώς μια διαδικαστική λεπτομέρεια.

Πολύ πριν μάθουμε ότι ήταν αυτός, ο Ζακ είχε πεθάνει επίσης, πολλές φορές, στα χέρια πολλών σωμάτων ασφαλείας και λειτουργών της υγείας. Συζητήθηκε αργότερα ο χειρισμός τους τις συγκεκριμένες στιγμές, η βία με την οποία έπιαναν αυτό το σώμα, η πίεση που ασκούσαν, ακόμα και ο τρόπος που τον έδεσαν στο φορείο.

Μα είναι δυνατόν έτσι να δρουν άνθρωποι ταγμένοι για να υπηρετούν ασφάλεια και υγεία; Αν το ξαναδείς προσεκτικά βέβαια, κι αν δεις πώς απάντησαν κάποιοι από τους εμπλεκόμενους, ναι, είναι. Αν ξαναδείς, δηλαδή, προσεκτικά εκείνες τις στιγμές, συνειδητοποιείς έντρομος ότι, όντως, επαίρονται πως πράττουν ως λειτουργοί της «ασφάλειας» και της «υγείας» – πλην όμως όχι της ασφάλειας και της υγείας αυτού που είχαν στα χέρια τους. Αυτόν τον θεωρούσαν εξαρχής ζωντανό-νεκρό. Κι έτσι δικαιολογούσαν τη βία τους, έτσι δείχναν δι’ αυτής ότι, και καλά, τους άλλους πάνε να προστατεύσουν.

Ολους αυτούς, τους πολλούς θανάτους, κι ας τους είχαμε δει να εξελίσσονται πολλαπλά στις οθόνες μας, ήμασταν έτοιμοι να τους ξεχάσουμε, να τους θεωρήσουμε κι αυτούς μια δύσκολη έκρηξη στη θανατοπολιτική λογιστική της καθημερινότητάς μας (σοκαριστική ναι, μα και καθημερινή). Οταν αίφνης μάθαμε, μία μέρα μετά, ποιος ήταν ο νεκρός.

Το πρόσωπο του Ζακ/της Zackie, η τόσο πολύ διεκδικημένη του αφοβία, ξαφνικά γέμισε την οθόνη. Ξέρετε τότε τι συνέβη; Θα το πω όσο μπορώ πιο απλά. Τότε, ο τόσο προγραμμένος, ο τόσο πολύ νεκρός, τότε ο άνθρωπος αυτός αναστήθηκε.

Κι εδώ προφανώς δεν εννοώ ότι ξαναζωντάνεψε· όπως ο πολιτικά δυναμικός αλλά προσωπικός, υπόκωφος και επίμονος θρήνος της οικογένειας και των φίλων του έναν χρόνο τώρα δείχνει, ο Ζακ δεν ξαναζωντάνεψε, και ποτέ ξανά δεν θα βρίσκεται ανάμεσά μας ζωντανός.

Οταν λέω αναστήθηκε, εννοώ αυτή την άλλη, τη βαθιά έννοια που έχει κάνει την ανάσταση κέντρο πολλών πολιτισμικών συστημάτων (συμπεριλαμβανομένου μα και πέραν του χριστιανισμού), εννοώ αυτή την έννοια της ανάστασης που εδώ την είδαμε να εξελίσσεται τόσο ουσιαστικά: όταν λέω αναστήθηκε, εννοώ ξανασηκώθηκε. Οτι στάθηκε και γύρισε το βλέμμα, πέταξε από πάνω του όλους αυτούς τους θανάτους με τους οποίους τον είχαν από τόσο πριν τόσο πολύ μπαζώσει, και γύρισε το βλέμμα σε μας. Οτι έφερε στο προσκήνιο όλους αυτούς, όλες τις πρακτικές τους, όλες αυτές τις σκηνές, που πραγματεύονται τον θάνατο του «άλλου» κάθε στιγμή στην καθημερινότητά μας, και επαίρονται ότι το κάνουν, όχι για θάνατο, μα για τη δική μας ζωή.

Κι όταν λέω ότι τότε ξαφνικά το βλέμμα γύρισε σε μας, ότι τότε γίναμε, όλοι, κοινωνοί της ανάστασής του, αυτό το απλό που πάω να πω είναι ότι τότε, ξαφνικά, όλοι μαζί, γίναμε συνυπεύθυνοι.

Τη σκέψη για τους πολλούς θανάτους του Ζακ Κωστόπουλου/της Zackie Oh, είμαι σίγουρος, την έχω ακούσει από πολλούς· πιο πρόσφατα την άκουσα σε μια συγκλονιστική παρέμβαση της Ζωής Κόκαλου, μιας από τις ψυχές της ομάδας Justice for Ζακ/Zackie.

Δεν ξέρω από πού άκουσα και διάβασα τι άλλο μέσα σε αυτή τη χρονιά, τι σκέφτηκα και πότε, ποιανής τα λόγια είναι μέσα στα δικά μου. Αυτό που ξέρω είναι ότι έναν χρόνο τώρα ένας λόγος πρωτόγνωρος, χειμαρρώδης, συναισθηματικός και διεκδικητικός, πολύπλευρος, διαθεματικός, λόγος που πενθεί αλλά και απαιτεί, λόγος που φωνάζει και σιγεί, διερωτάται, διερευνά και που δεν λέει να σταματήσει, ένας χείμαρρος λόγου, ξεχύθηκε από παντού. Και απαίτησε να ξανασκεφτούμε πόσο συνυπεύθυνοι είμαστε όλοι για την καθημερινή, τη φυσική βία που καμώνεται την ανήξερη.

Απαίτησε να ξανασκεφτούμε όλοι το μερίδιό μας στη θανατοπολιτική, στο πώς ανεχόμαστε να προγράφονται άνθρωποι, να αποκλείονται, να περικλείονται, να πακετάρονται με συνοπτικές διαδικασίες, μπροστά ή πίσω από τα μάτια μας.

Στους δρόμους, στη ΓΑΔΑ, σε καταλήψεις, σε μπαρ, σε δημόσιους ανοιχτούς χώρους, στις άλλες αντιρατσιστικές και αντιφασιστικές εκδηλώσεις, ξετυλίχτηκαν πολλές και καινοφανείς πρακτικές θρήνου και μνήμης, απαίτησης για έρευνα, επιθυμίας.

Αίφνης, το γκλίτερ έγινε όχι μόνο μνημολογία, αλλά και αντιφασιστικό σύμβολο. Το υψωμένο τακούνι, σημείο καταγγελίας της έμφυλης, της ρατσιστικής, της κανονικοποιημένης βίας. Η οδός Γλάδστωνος, χωρόσημο μνήμης, οδός, τώρα πια, του Ζακ.

Νέες μορφές δημόσιας παρουσίας, νέες μορφές παρρησίας ήρθαν να συνδεθούν με το ίδιο το παράδειγμα της Zackie, να εμπνευστούν δηλαδή και να το επεκτείνουν. Ξανά, και ξανά, και ξανά –όπως συνέβη και όλη αυτή την εβδομάδα και θα συμβεί και τις επόμενες– από εκδηλώσεις με ανοιχτά μικρόφωνα έως δημόσιες συζητήσεις, και από ντραγκ σόου έως πορείες, συχνά και εκδηλώσεις που τα έμπλεκαν όλα αυτά μαζί. Γιατί, εκτός από το να ξαναμιλάμε, αυτή τη χρονιά μάθαμε και να μη φοβόμαστε να επιμένουμε· να περιμένουμε· να επαναλαμβάνουμε.

Πολύ πριν μάθουμε ότι ήταν αυτός, ο Ζακ/η Zackie Oh είχε πεθάνει, πολλές φορές. Ανασταίνεται τώρα. Τόσες φορές μα κι άλλες τόσες· κι άλλες πόσες· κι άλλες πολλές…

* Αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Με την Αθηνά Αθανασίου και τον Γρηγόρη Γκουγκούση συνεπιμελείται το πρόγραμμα Queer Πολιτική/Δημόσια Μνήμη (υπό την αιγίδα του Ιδρύματος Rosa Luxemburg). H πρώτη εκδήλωση είναι την Πέμπτη 26 Σεπτεμβρίου, 7.30 μ.μ., στον κήπο του Συλλόγου Αρχαιολόγων, Ερμού 134.