blog

Πηγή: Ανθρωπόλυκος (το blog του σκιτσογράφου Soloup)

Το Ξύλο βγήκε απ’ την …Μπενάκη

(γράμμα σε μπουκάλι)

Το ξύλο σε καιρούς κρίσης φαίνεται πως γίνεται της μόδας. Εγώ βέβαια δεν είμαι απ’ τους τυχερούς με τζάκι, ούτε προνόησα να πάρω ξυλόσομπα. Πράγμα που προφανώς αγνοούσαν οι ξυλοκόποι που μου προσέφεραν απλόχερα ξύλο στη στράτα μου. Πάντως, δεν μπορώ να πω, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ζεστάθηκα!

Το Σάββατο 15 Δεκεμβρίου μετά την παρουσίαση του βιβλίου μου και μια πολύ όμορφη βραδιά, αποφασίσαμε με φίλους να συνεχίσουμε για ένα ποτό. Όταν έμεινα μόνος στη μηχανή μου (οι υπόλοιποι έφυγαν με ταξί), στο φανάρι της οδού Μπενάκη και Μεταξά στο ύψος της πλατείας Εξαρχείων, δέχθηκα επίθεση από 5 με 6 μασκοφόρους.

Με περικύκλωσαν και πριν προλάβω να ξεκινήσω, με έριξαν από τη μηχανή κι άρχισαν να με χτυπούν βρίζοντας με.

Έχοντας κατά νου πως το κράνος μου είναι άσπρο και ίδιας μάρκας με αυτό που φοράνε οι περισσότεροι μοτοσυκλετιστές της αστυνομίας, (το είχα βρει προσφορά 100 ευρώ λιγότερα, τώρα καταλαβαίνω το γιατί) υπέθεσα πως αυτό ήταν το …πρόβλημα και προσπάθησα να βγάλω το κράνος φωνάζοντας «δεν είμαι μπάτσος- δεν είμαι μπάτσος!». (Ανεπανάληπτες στιγμές! Θα μπορούσα να είμαι και ήρωας σε κόμικς).

Τη στιγμή εκείνη- Σάββατο βράδυ με μπαράκια κι εστιατόρια στην περιοχή-, υπήρχαν πολλοί άνθρωποι που κυκλοφορούσαν γύρω μας. Περαστικοί που άρχισαν να φωνάζουν όλοι μαζί εν χωρώ: «αφήστε τον» και «δεν είναι μπάτσος».

Έχοντας βγάλει πλέον το κράνος, κάποιοι με αναγνώρισαν και άρχισαν να φωνάζουν «αφήστε τον, δουλεύει στο Ποντίκι, είναι ο Soloup, ο σκιτσογράφος του Ποντικιού» και άλλα τέτοια όμορφα που με έκαναν να νιώσω- παρά την ιδιαιτερότητα της περίστασης- διάσημος!

Το ίδιο λοιπόν άρχισα να κάνω κι εγώ. Επαναλάμβανα με χαρά την ιδιότητά μου και το που δουλεύω, ενώ παρέλειψα καθώς υποχωρούσα σφαλιαριζόμενος προς το απέναντι πεζοδρόμιο – από τρακ θέλεις; από μετριοφροσύνη; από ταπεινότητα;- να διαφημίσω και το καινούργιο μου βιβλίο.

Το παράξενο είναι πως, ενώ πλέον οι μασκοφόροι με έβλεπαν πολύ καθαρά και ήξεραν ποιος και τι είμαι, συνέχισαν την επίθεση σ’ εμένα, κλοτσώντας παράλληλα και τη μηχανή για να της προκαλέσουν ζημιές. Τέλος, ο ένας στάθηκε ακριβώς απέναντί μου, και ενώ με κοίταζε κατάματα κρυμμένος πίσω απ’ την κουκούλα του (προς στιγμήν νόμιζα πως ήταν κάποιος κρυφός θαυμαστής μου) με μια κίνηση σταθερή (θα το λέγαμε δεξί ντιρέκτ) μου έριξε μια γροθιά στα γυαλιά, ανάμεσα στα μάτια και τη μύτη.

Χάνοντας την ισορροπία μου έπεσα κάτω κι ενώ ο κόσμος συνέχιζε να φωνάζει υπέρ του διάσημου καλλιτέχνου, αυτός άρχισε να με κλοτσάει επίμονα στα πόδια και στον μηρό.

Ύστερα από λίγο και έχοντας ολοκληρώσει την ξυλουργική, αποχώρησαν φωνάζοντας στο κοινό μας: «κάτω τα κεφάλια» και «μη μας ακολουθήσει κανένας γιατί θα πεθάνει». Αλλά αυτό που με πλήγωσε πραγματικά και με πόνεσε περισσότερο καθώς υποχωρούσαν, ήταν που δεν αναφώνησαν όλοι μαζί οι ξυλοκόποι μου «ζήτω ο Soloup!».

Προς τον άνθρωπο που μου έριξε το…ντιρέκτ.

Αγαπητέ νεαρέ μου φίλε, αφού ήξερες πια ότι δεν ήμουν αυτό που αρχικά υπέθεσες απ’ το κράνος μου, τόσος «χαφιεδίστικη» σου φάνηκε η δουλειά μου που επέμεινες να με ξυλοφορτώσεις; Να μου σμπαραλιάσεις μύτη και γυαλιά (που με αυτά κυκλοφορώ και δουλεύω και που θα μου κοστίσει 300-400 ευρώ για να τα αντικαταστήσω), να μου σακατέψετε το πόδι και να μου κάνετε με τους φίλους σου ζημιές στη μηχανή (μια παλιά transalp που την αγόρασα μεταχειρισμένη και την συντηρώ με ιμιτασιόν ανταλλακτικά); Γιατί χρειαζόμουν τέτοια «τιμωρία»;

Όπως είδες, δεν ήμουν και τόσο μεγάλο κατόρθωμα. Ένας σκιτσογράφος χωρίς κομματική ομπρέλα ή άλλες πλάτες που πίνω τον καφέ μου ελεύθερα στα Εξάρχεια και ονειρεύομαι πολύ πριν γεννηθείς εσύ. Σωματικά ένας λαπαδάκος που έκατσε και τις έφαγε φιλότιμα, και που δεν χρειαζόσασταν 5-6 για να τον κάνετε καλά.

Όμως μιας και το ‘φερε η τύχη να διασταυρωθούμε (Μπενάκη και Μεταξά γωνία), θα ήθελα να σου χαρίσω δυο κόμικς απ’ τα παλιά τα χρόνια για να’ χεις κάτι να με θυμάσαι. (Καθόλου τυχαία) τον «Μήτσο Κυκλάμινο» και τον «Ανθρωπόλυκο». Και ίσως, που ξέρεις αφού όλοι οι άνθρωποι μεγαλώνουμε, κάποια μέρα μπορεί να δείχνεις τα αλμπουμάκια μου στα παιδιά σου και να τους λες: «εγώ αυτόν τον τύπο στα νιάτα μου τον σακάτεψα».

Θα τα αφήσω στη διασταύρωση Τζαβέλα και Μεσολογγίου σε έναν φάκελο που θα γράφει επάνω «συστημένο- Soloup, υπόψιν αυτού που μου έριξε το ντιρέκτ στη Μπενάκη και Μεταξά» και, ελπίζω χέρι με χέρι απ’ όποιον το βρει, να φτάσει κάποια στιγμή και στα δικά σου χέρια. Μην φοβάσαι. Δεν θα’χω μέσα κριμένους μικροπομπούς και τίποτα μυστήρια GPS. Έτσι, για να μείνει και κάτι ευχάριστο από την όλη υπόθεση.

(Παράκλησις. Αν κάποιος από εσάς που διαβάζει αυτό το γράμμα ζηλέψει και θελήσει αλμπουμάκι, θα προτιμούσα να το ζητήσει πιο ευγενικά απ’ τον ξυλοκόπο μου).

Αγαπητέ κύριε Σαμαρά, αγαπητέ κύριε Βενιζέλο (αφορά κι εσάς αγαπητέ κύριε Κουβέλη), αν φτάσει στα μάτια σας αυτό το γράμμα, σας παρακαλώ μην τρέξετε να «καταδικάσετε την βία απ’ όπου κι αν προέρχεται». Γιατί απ’ όπου κι αν προέρχεται (από την «Χρυσή Αυγή», από τους «κουκουλοφόρους» ή από τις διμοιρίες σας – γιατί δεν έχω δει να προέρχεται από κάπου αλλού), νομίζω ότι σας βολεύει μια χαρά για να μας τρομοκρατείτε και την αφήνετε αυτήν την βία να σας υπηρετεί. Μια βία που στρέφεται πάντα στους ίδιους ανθρώπους και τακιμιάζει με μιαν άλλη, επίσημη Βία. Την Βία που νοιώθουν οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες όταν τους πετάτε έξω από τα ιδρύματα, οι νεφροπαθείς όταν τους στερείτε την αξιοπρέπεια, οι συνταξιούχοι όταν μένουν χωρίς φάρμακα, οι άνθρωποι που ξεπαγώνουν χωρίς θέρμανση, οι απολυμένοι, οι άνεργοι, οι μαγαζάτορες που έβαλαν λουκέτο, οι νέοι που δεν βρίσκουν με τίποτα δουλειά, αυτοί που αυτοκτόνησαν, αυτοί που προσπαθούν ν’ αυτοκτονήσουν, οι άνθρωποι που κατάφεραν να κάνουν παιδιά, οι άνθρωποι που δεν πρόλαβαν να κάνουν παιδιά, τα παιδιά που δεν έχουν τα βασικά στο σχολείο τους, τα Πανεπιστήμια που κλείνετε για ν’ ανοίξετε φυλακές και να βάλετε μέσα όσους δεν πλήρωσαν την ΔΕΗ, τα ταμεία ασφάλισης που κλέψατε, τα δάση που κόβετε για χρυσό εις βάρος των ντόπιων κατοίκων και της φύσης για να γίνουν κάποιοι πλουσιότεροι.

Και κάτι ακόμα, μέρες που είναι. Θα εκτιμούσαμε ιδιαίτερα όλοι εμείς που νιώθουμε στο πετσί μας την Βία σας, να μην μας ευχηθείτε την άλλη εβδομάδα «Άγιες Μέρες». Ξέρετε πολύ καλά πως οι μέρες που μας επιφυλάσσετε είναι άγριες.

ΥΓ. Ευχαριστώ ειλικρινά όλους τους περαστικούς που βρέθηκαν εκείνη τη στιγμή στο φανάρι της Μπενάκη και μου συμπαραστάθηκαν. Το ευχαριστώ είναι σε αυτές τις στιγμές ελάχιστο.

Soloup

“Είναι ανοησίες και ψέματα τα περί αφελληνισμού και εκτουρκισμού”

Πηγή: www.lifo.gr

Οι υπεύθυνες του προγράμματος «Εκπαίδευση των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη» για το επίκαιρο ζήτημα της ισονομίας και της ισοπολιτείας στην ελληνική κοινωνία.

Είναι ανοησίες και ψέματα τα περί αφελληνισμού και εκτουρκισμού. Το πρόγραμμα επί 15 χρόνια μαθαίνει ελληνικά στα παιδιά της μειονότητας και πολλαπλασιάζει τα ποσοστά τους σε δημόσια γυμνάσια και λύκεια

Είναι γνωστό σε όλους πως η κοινωνική ειρήνη έχει διασαλευτεί την εποχή της κρίσης. Η βία είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο πια. Αποκρουστικό, αλλά καθημερινό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον η συνάντησή μου με την Άννα Φραγκουδάκη και τη Θάλεια Δραγώνα. Καθηγήτριες πανεπιστημίου και οι δύο, υπεύθυνες τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια για το πρόγραμμα «Εκπαίδευση των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη». Τις βρίσκω σε ένα ζηλευτό διαμέρισμα, στα όρια Συντάγματος και Πλάκας. Έχω κάνει αρκετές συνεντεύξεις, αλλά πρώτη φορά συνάντησα τέτοιο πάθος από συνεντευξιαζόμενο. Ξεκίνησαν να μιλάνε πριν ακόμα πατήσω το rec στο μαγνητόφωνο και δεν ήταν λίγες οι φορές που η μία μιλούσε πάνω στην άλλη.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε πριν από δεκαπέντε χρόνια και ήθελε να λύσει ένα βασικό πρόβλημα: το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο της μουσουλμανικής μειονότητας και την ελλιπή γνώση της ελληνικής γλώσσας. Ήδη, από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, οι πολιτικοί αρχηγοί των κοινοβουλευτικών κομμάτων εισηγούνται μια νέα κρατική πολιτική για τη Θράκη, εκτιμώντας πως η πολιτική που έχει ακολουθηθεί απέναντι στη μειονότητα είναι λανθασμένη. Η κ. Φραγκουδάκη θυμάται πως «διαπιστώθηκε τότε ότι η πολιτική που ασκούσε το ελληνικό κράτος, παραβιάζοντας τα δικαιώματα της μειονότητας, την έσπρωχνε προς την τουρκική προστασία και εξέθετε τη χώρα διεθνώς». Αποφασίστηκε έτσι απ’ όλους τους πολιτικούς αρχηγούς το 1990 να αλλάξει η κρατική πολιτική και να γίνει, όπως έγινε από τότε, πολιτική ισονομίας και ισοπολιτείας. Η νέα πολιτική απέναντι στη μειονότητα γίνεται η βάση για την εκπαιδευτική πολιτική του Γιώργου Παπανδρέου, υπουργού Παιδείας το 1996. Η κ. Δραγώνα εξηγεί πως «όταν φτάσαμε στη Θράκη το 1997, τα περισσότερα παιδιά τελείωναν το δημοτικό χωρίς να ξέρουν καλά ελληνικά. Πήγαιναν τα περισσότερα στο μειονοτικό δημοτικό, που είναι δίγλωσσο – ιδίως σε αυτό είναι μόνα τους τα παιδιά της μειονότητας, χωρίς επαφή με τα άλλα παιδιά της πλειονότητας. Επιπλέον, είναι δίγλωσσο με λανθασμένο τρόπο: τα μισά μαθήματα διδάσκονται στη μία γλώσσα και τα μισά στην άλλη. Έτσι π.χ. τα παιδιά, τελειώνοντας το δημοτικό, δεν ήξεραν καν το λεξιλόγιο που αφορά τα μαθηματικά. Συνεχίζει: «Η σχολική κατάσταση ήταν γενικότερα πολύ κακή, με αποτέλεσμα τα παιδιά της μειονότητας να μένουν σχεδόν αναλφάβητα. Έρευνα που κάναμε το 2000 στο σύνολο των μαθητών έδειξε ότι το 65% των παιδιών της μειονότητας δεν τελείωνε το υποχρεωτικό σχολείο, άρα έβγαινε στη ζωή και τη δουλειά χωρίς απολυτήριο γυμνασίου. Να σκεφτείτε ότι τότε ο εθνικός μέσος όρος όσων δεν τελείωναν το γυμνάσιο ήταν 7% και για τη μειονότητα 65%».

Από τότε ξεκινά μια συστηματική δουλειά στα μειονοτικά σχολεία αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Αν και διάφορες παράμετροι οδηγούν τους μουσουλμάνους της Θράκης να μειώνονται πληθυσμιακά, τα παιδιά αυτήν τη στιγμή είναι κοντά στα 12.000. Σύμφωνα με μετρήσεις που έγιναν το 2.000, το 65% δεν ολοκλήρωνε την υποχρεωτική εννιάχρονη εκπαίδευση. Τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά σήμερα. «Ποσοτικά και ποιοτικά είναι καλύτερα. Άλλαξε η νοοτροπία, αφού άλλαξαν πολλά πράγματα. Φαντάσου πως όταν φτάσαμε σε ένα ορεινό σχολείο το 1998, τότε έμπαινε ο ηλεκτρισμός. Επί δεκαπέντε χρόνια η πολιτεία δίνει χρήματα και προσοχή για να εξυπηρετήσει τον ίδιο στόχο με τους ίδιους ανθρώπους», λέει η κ. Δραγώνα. Η κ. Φραγκουδάκη παίρνει τον λόγο, εξηγώντας το πρόγραμμα: «Στην αρχή αλλάξαμε τα βιβλία στα σχολεία. Φτιάξαμε βιβλία για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας. Για το ίδιο θέμα κάναμε εκατό ώρες τον χρόνο επιμόρφωση στους δασκάλους. Τα παιδιά δεν μπορούσαν να μάθουν ελληνικά με τα βιβλία που ήταν γραμμένα για ελληνόφωνα παιδιά. Καθώς η επίδραση στο σχολείο ήταν περιορισμένη, απλώσαμε το πρόγραμμα στην κοινωνία, ιδρύοντας κέντρα ελληνομάθειας του προγράμματος. Τα αρχικά τους είναι ΚΕΣΠΕΜ, που έχει γίνει πλέον ιδιωματισμός στην Θράκη. Έχουν πολιτιστικό χαρακτήρα, με υπολογιστές, δανειστική βιβλιοθήκη, προσωπικό μεικτό, μειονότητας και πλειονότητας, άρα πολύγλωσσο. Είναι κέντρα ελληνομάθειας και κοινωνικοποίησης. Σήμερα τα κέντρα είναι δέκα και υπάρχουν και τέσσερις κινητές μονάδες που πάνε στα πιο απομακρυσμένα χωριά». Κλείνοντας, η κ. Δραγώνα υπερθεματίζει στο γεγονός ότι τα κέντρα πέτυχαν «γιατί είναι ένας θεσμός της ελληνικής πολιτείας, του υπουργείου Παιδείας, που είναι φιλικός και προσφέρει στα παιδιά της μειονότητας. Τον εμπιστεύτηκαν οι μάνες που ήταν στην αρχή καχύποπτες απέναντί μας, πράγμα που ήταν μεγάλο κέρδος. Τώρα, και αυτές έρχονται να μάθουν ελληνικά».

Όλα φαίνονται ωραία, αλλά δεν είναι και τόσο. Οι κατηγορίες ήταν αρκετές και εμποτισμένες με αρκετές εθνικιστικές κορόνες. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια ακούγονταν γραφικές. Μίλαγαν για σπατάλη, για ανάγκες και άλλα προβλήματα της εκπαίδευσης αλλού, για εκτουρκισμό της ελληνικής κοινωνίας αλλά και για αναγκαστικό αφελληνισμό της μουσουλμανικής κοινότητας. Η Άννα Φραγκουδάκη απαντά συνοπτικά σε όλα: «Πρώτα για τα κονδύλια και τις άλλες ανάγκες: είναι ευρωπαϊκά κονδύλια που δίνονται για τις ομάδες σε κίνδυνο περιθωρίου, στους Τσιγγάνους, στη μειονότητα της Θράκης, στους μετανάστες. Όσον αφορά την υποτιθέμενη σπατάλη, τα κονδύλια αυτά, πέρσι π.χ., χρησιμοποιήθηκαν για τα εξής: μαθήματα Ελληνικών σε δημοτικά, μετά το κανονικό ωράριο του σχολείου, απογεύματα και Σαββατοκύριακα. Μαθήματα Ελληνικών σε γυμνάσια και λύκεια, πάλι μετά το σχολικό ωράριο. Για μαθήματα Ελληνικών σε δέκα κέντρα του προγράμματος, που δουλεύουν 7 μέρες την εβδομάδα και 12 μήνες τον χρόνο. Για μαθήματα από 4 κινητές μονάδες που ταξιδεύουν επίσης 7 μέρες την εβδομάδα, όλο τον χρόνο, στα απομονωμένα μειονοτικά χωριά, μέχρι τα σύνορα με τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Ακόμα, για μαθήματα επαγγελματικού προσανατολισμού, ελληνικά σε μητέρες μαθητών, δημιουργικές δραστηριότητες για παιδιά και νέους σε μεικτές ομάδες, κατασκηνώσεις με παιδιά της μειονότητας και της πλειονότητας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Όλα αυτά τα παρακολούθησαν πέρσι κοντά στα 7.000 (6.928) παιδιά της μειονότητας. Να πού πάνε τα κονδύλια». Η Θάλεια Δραγώνα συμπληρώνει ότι «είναι ανοησίες και ψέματα τα περί αφελληνισμού και εκτουρκισμού. Το πρόγραμμα επί 15 χρόνια μαθαίνει ελληνικά στα παιδιά της μειονότητας και πολλαπλασιάζει τα ποσοστά τους σε δημόσια γυμνάσια και λύκεια. Από το 1997 τα εκπαιδευτικά δεδομένα άλλαξαν ως εξής: από 1.501 οι μαθητές γυμνασίου έγιναν 2.750 (αύξηση 163%), από 547 οι μαθητές λυκείου έγιναν 2.750 (αύξηση 402%), τα κορίτσια της μειονότητας πλησίασαν τον εθνικό μέσο όρο στα γυμνάσια και λύκεια. Φέτος, κοντά 500 (493) παιδιά της μειονότητας μπήκαν σε ελληνικά πανεπιστήμια και ΤΕΙ. Ψεύδονται».

Η άνοδος της Χρυσής Αυγής, η πέραση που έχει στα σχολεία, μας προβληματίζει όμως πιο πολύ και προκύπτει το εξής ερώτημα: τι νόημα έχει να αφομοιώνονται καλύτερα οι μουσουλμάνοι, τη στιγμή που «αγριεύουν» οι Έλληνες; Ήδη, στην περιοχή έχουν εμφανιστεί διάφορα κρούσματα φασισμού από μέλη ακροδεξιών οργανώσεων που κάνουν εθνικιστική εκδρομή στη Θράκη. «Η Χρυσή Αυγή είναι επικίνδυνη για όλη την κοινωνία και πολύ επικίνδυνη για τη Θράκη, που είναι μια ιδιαίτερη και ευαίσθητη περιοχή. Πολύ σημαντικό είναι, ωστόσο, και τούτο. Η Χρυσή Αυγή εισάγει οπαδούς και βίαιες συμπεριφορές στη Θράκη, και από άλλες πόλεις. Από την άλλη μεριά, το υπουργείο Παιδείας συνεχίζει με το πρόγραμμα αυτό της Ε.Ε. να μαθαίνει ελληνικά στα παιδιά και στις μανάδες τους, να ταξιδεύει με τα βαν στα βουνά και να φέρνει στα απομονωμένα χωριά τα ελληνικά με υπολογιστές και ηλεκτρονικά παιχνίδια μάθησης, ενώ το καλοκαίρι, στις κατασκηνώσεις του προγράμματος, παιδιά της μειονότητας και της πλειονότητας κάνουν πράξη την αρμονική συμβίωση και τη συνεργασία, αξιοποιώντας τον πολιτισμικό πλούτο της Θράκης, με τις πολλές γλώσσες, κουλτούρες και γέφυρες με τον γύρω κόσμο και την Ευρώπη. Υπάρχουν λίγοι πια, πολύ λίγοι στη Θράκη που μάχονται αυτή την αλλαγή και είναι εναντίον μας», λέει εκνευρισμένη η κ. Φραγκουδάκη. «Οι Θρακιώτες είναι, σήμερα, συντριπτικά οι περισσότεροι υπέρ της νέας πολιτικής που συνεχίζουν επί 15 χρόνια όλες οι κυβερνήσεις και όλοι οι υπουργοί Παιδείας μέχρι σήμερα. Οι Θρακιώτες αναγνωρίζουν ότι αυτό είναι το συμφέρον ολόκληρης της επαρχίας, όπως και ολόκληρης της χώρας. Η αρμονική συνύπαρξη στη Θράκη έχει επιτευχθεί. Πρέπει με κάθε τρόπο να τη διατηρήσουμε», κλείνει με κάτι σαν ευχή τη συζήτησή μας η κ. Δραγώνα.

Πηγή: 1againstracism

«Ο ρατσισμός είναι φαινόμενο ασύμμετρο»

Συνέντευξη του Σπύρου Μαρκέτου, επίκουρου καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο ΑΠΘ, για τις ρίζες του ρατσισμού στην Ευρώπη και την Ελλάδα.

Οι εκδηλώσεις ρατσισμού στην ελληνική κοινωνία γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Σε ποια χρονική περίοδο ανάγετε το φαινόμενο;

Ο ρατσισμός είναι φαινόμενο ασύμμετρο, με την έννοια ότι εμφανίζεται ανάμεσα σε κοινωνικές ομάδες που έχουν πολύ διαφορετική θέση στον καταμερισμό εργασίας. Δεν είναι κάτι που έχει πρωταρχικά να κάνει με το χρώμα του δέρματος ή με το χρώμα των ματιών. Κανείς δεν σκέφτεται να γίνει ρατσιστής απέναντι στους Ιάπωνες, αλλά πολύ εύκολα μπορεί να γίνει ρατσιστής απέναντι σε άλλους λαούς, που μπορεί εξωτερικά να μοιάζουν με τους Ιάπωνες, αλλά έχουν διαφορετική θέση στον καταμερισμό εργασίας.

Ιστορικά, ο ρατσισμός πρωτοεμφανίστηκε στην Ευρώπη τον 15ο αιώνα, την εποχή της ανακατάληψης της Ισπανίας από τους χριστιανούς Ισπανούς, που τάσσονταν ενάντια στους μουσουλμάνους και τους εβραίους. Τότε ήτανε που αναπτύχθηκε η αντίληψη της καθαρότητας του αίματος. Δηλαδή, για να έχεις δικαιώματα αριστοκράτη (διότι γι’ αυτούς μιλούσαμε εκείνη την εποχή) υποτίθεται πως δεν έπρεπε να έχεις αραβικό ή εβραϊκό αίμα. Από εκεί πήραμε την ιδέα της φυλής – της «ράτσας», η οποία είναι αραβική λέξη και μας ήρθε μέσω των Ισπανών.

Στη συνέχεια, ο ρατσισμός αναπτύχθηκε απέναντι στις ομάδες τις οποίες καταδίωκε η Δύση. Ο ρατσισμός εναντίον των μαύρων, λόγου χάρη, δεν οφείλεται στο ότι μας έκαναν κάτι οι μαύροι, οφείλεται στο ότι εκείνοι ήταν τα θύματά μας. Οι Έλληνες, ευτυχώς, δεν είχαν εμπλοκή σε αυτό. Μιλώ για τους Ευρωπαίους, και ιδιαίτερα για εκείνους που οργάνωσαν το δουλεμπόριο, το οποίο ήταν πολύ σημαντική πλευρά της κοινωνικής ζωής στην Ευρώπη, από τον 16ο μέχρι και τον 19ο αιώνα. Έτσι πλούτισαν πάρα πολλές περιοχές της Γαλλίας ή της Αγγλίας και αυτό έδωσε πολύ σκληρή ρατσιστική ροπή στην κοσμοαντίληψη των ανθρώπων. Αναπτύχθηκε, λοιπόν, ο ρατσισμός εναντίον των μαύρων, ακριβώς γιατί οι μαύροι ήταν τα θύματα και έπρεπε να αναπτυχθεί μια ιδεολογία η οποία να δικαιολογεί τη θυματοποίησή τους. Δεν αναπτύσσεται ρατσισμός απέναντι σε οποιονδήποτε έχει διαφορετικά εξωτερικά χαρακτηριστικά από αυτά της κυρίαρχης ομάδας. Μπορούμε να σκεφτούμε πάρα πολλές περιπτώσεις από την καθημερινή μας εμπειρία για να δούμε ότι αυτό ισχύει.

Γιατί όμως αναπτύσσεται ο ρατσισμός;

Ο πολύ μεγάλος κοινωνιολόγος Ιmmanuel Wallerstein υποστηρίζει ότι ο ρατσισμός είναι παιδί του καπιταλισμού. Δηλαδή, ότι ο τρόπος με τον οποίο οι λίγοι, σε μακρά κλίμακα χρονική, εκμεταλλεύονται και καταπιέζουν τους υπόλοιπους, είναι διαιρώντας τους. Εκείνοι που έχουν στα χέρια τους τα μέσα για να χειρίζονται την κυρίαρχη ιδεολογία καλλιεργούν μία σειρά από διακρίσεις, οι οποίες εμποδίζουν τους καταπιεσμένους και τα θύματα της εκμετάλλευσης να ενωθούν μεταξύ τους.

Μια τέτοια, πολύ βασική διάκριση, λόγου χάρη, είναι η διάκριση του φύλου: οι γυναίκες πρέπει να βρίσκονται από κάτω και οι άντρες από πάνω. Μια ακόμη βασική διάκριση είναι η διάκριση του έθνους: οι εργαζόμενοι πρέπει να χωρίζονται σε έθνη. Η τρίτη βασική διάκριση είναι η διάκριση της φυλής –της ράτσας: οι εργαζόμενοι πρέπει να χωρίζονται σε ράτσες, ώστε οι μεν να στρέφονται εναντίον των δε.

Το ερώτημα το οποίο θέτει ο Wallerstein είναι: Για ποιο λόγο, ενώ η επίσημη ιδεολογία μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι οικουμενιστική, αντιρατσιστική και κατά αυτών των διακρίσεων, βλέπουμε τις τελευταίες δεκαετίες μια διαρκή αναπαραγωγή και ενίσχυση τους; Και η απάντηση που δίνει, βεβαίως, είναι ότι υπάρχουν αιτίες πολύ βαθιά ριζωμένες στο σύστημα στο οποίο ζούμε, που αναγκάζουν τους ανθρώπους να αναπτύσσουν στο νου τους αυτές τις διακρίσεις, οι οποίες βασικά δεν έχουν καμιά υπόσταση. Ο ρατσισμός είναι κατά βάση η αντίληψη ότι κάποια εξωτερικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων συνδέονται με φυσικές ποιότητές τους: Ότι, δηλαδή, κάποιοι άνθρωποι που έχουν μαύρο δέρμα είναι ελλειμματικοί στο τάδε ή το δείνα στοιχείο. Αυτό, φυσικά, δεν έχει κάποια εμπειρική βάση.

Πώς αναπτύσσεται το φαινόμενο στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα, υπήρχε πάγια ο ρατσισμός σε βάρος των Ρομά. Αυτοί αντιμετωπίζονταν καθαρά με ρατσιστικούς όρους, και από την πολιτεία και από μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Επίσης, από το 1974 και μετά, υπήρχε μια ρατσιστική αντίληψη απέναντι στους Τούρκους, η οποία, ωστόσο, συνήθως δεν μπορούσε να υλοποιηθεί σε ρατσιστικές συμπεριφορές. Βέβαια, και νωρίτερα είχε αναπτυχθεί η αντίληψη ότι οι Τούρκοι έχουν διάφορες «ποιότητες», αλλά ότι εμείς είμαστε πάρα πολύ διαφορετικοί και ανώτεροι. Στη Χούντα του ’67- ’74, λόγου χάρη, διατυπώνονταν ανοιχτά ότι ένας Έλληνας φαντάρος αξίζει για δέκα Τούρκους. Αυτή η αντίληψη οδήγησε στην καταστροφή της Κύπρου από την άκρα δεξιά εκείνη την εποχή.

Στη συνέχεια, αυτό ενισχύθηκε με ένα νέο κύμα ρατσισμού, μετά τη δεκαετία του 1990, ο οποίος είχε πιο σύγχρονα χαρακτηριστικά. Δηλαδή, δεν στηριζόταν σε κάποια στοιχεία που είχαν να κάνουν με γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς, αλλά στην είσοδο στην Ελλάδα φτωχών ανθρώπων από άλλες χώρες, είτε γειτονικές, όπως η Αλβανία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία εν μέρει, είτε μακρινές, όπως οι Φιλιππίνες, το Μπαγκλαντές, η Ινδία κ.ο.κ. Αυτός είναι ένας ρατσισμός πολύ πιο κοντά στο συνηθισμένο ρατσισμό της δυτικής Ευρώπης. Είναι καθαρά ένας ρατσισμός απέναντι στο φτωχό. Είναι ένα μέσον, κατά βάση, ώστε ο φτωχός, ο οποίος σηκώνει στους ώμους του πολύ μεγάλο μέρος της ελληνικής παραγωγικής μηχανής τόσο σήμερα όσο και όλες τις τελευταίες δεκαετίες, να μη διανοηθεί να ζητήσει δικαιώματα.

Η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών πώς επηρέασε την κατάσταση;

Η οικονομική κρίση έπαιξε κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη των αντιλήψεων για τους μετανάστες και στην εξάπλωση ενός ρατσισμού πολύ πιο κακοήθους αυτή τη στιγμή. Στην οικονομική κρίση έχουμε από τη μια μεριά αποσταθεροποίηση του τρόπου ζωής και των αντιλήψεων ενός μεγάλου μέρους των πολιτών και από την άλλη επίσης έχουμε αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων. Και, φυσικά, οι δομικοί αποδιοπομπαίοι τράγοι είναι οι μετανάστες, καθώς είναι αδύναμοι και δεν έχουν υποστήριξη στη χώρα. Αυτοί οι άνθρωποι, λοιπόν, έγιναν το θύμα συστηματικών επιθέσεων από το ακροδεξιό και στην πραγματικότητα ναζιστικό κομμάτι του πολιτικού φάσματος στην Ελλάδα, το οποίο αναπτύχθηκε ακριβώς φορτώνοντας στους μετανάστες την ευθύνη για όλα τα δεινά που υποφέρει η ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια της κρίσης. Πρόκειται για ένα χειρισμό πολύ κυνικό και σε μεγάλο βαθμό πετυχημένο.

Υπάρχουν επιτυχημένα παραδείγματα αντιμετώπισης του ρατσισμού, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην Ελλάδα;

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και σε χώρες τις Ευρώπης στις οποίες βλέπουμε να υπάρχουν σχετικά μικρότερα κοινωνικά προβλήματα, ακόμα και εκεί έχουμε πάρα πολύ μεγάλη εξάπλωση του ρατσισμού. Εγώ θεωρώ ότι ο ρατσισμός σε τελική ανάλυση είναι προϊόν της κοινωνικής ανισότητας, και όσο υπάρχει κοινωνική ανισότητα –εννοώ σημαντική κοινωνική ανισότητα, όχι απλώς, ας πούμε, μια μισθολογική διαφοροποίηση του χειρουργού από τον οδοκαθαριστή– δεν θα υπάρχει απάντηση στο πρόβλημα του ρατσισμού. Δε μπορεί να υπάρξει, γιατί η κοινωνική ανισότητα χρειάζεται νομιμοποιητικό λόγο και ο νομιμοποιητικός αυτός λόγος παλιότερα μπορούσε να είναι ότι εμείς έχουμε προνόμια, γιατί οι παππούδες μας είχανε προνόμια, γιατί έχουμε γαλάζιο αίμα, γιατί ήμαστε γενναίοι πολεμιστές… Παλαιότερα, υπήρχαν διάφορες τέτοιες δικαιολογήσεις. Σήμερα, αυτές δεν μπορούν να υπάρξουν, οπότε η δικαιολόγηση των μεγάλων κοινωνικών ανισοτήτων, των τρομακτικών και ολοένα χειρότερων κοινωνικών ανισοτήτων, είναι η φυλή. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να καταγγέλλουμε το ρατσισμό και να προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τα αποτελέσματα του.

Κείμενο που διαβάστηκε στις 14/11/12 στην ορκομωσία της ιατρικής σχολής στο Ηράκλειο

απο φοιτητές που ορκίστηκαν εκείνη την μέρα

Απο σήμερα θεωρούμαστε γιατροί, σε μια χώρα που δεν αναγνωρίζει πλέον το δικαίωμα στην περίθαλψη, που κλεινει τα νοσοκομεία της, που δεν πληρωνει τους γιατρους της, που πειναει. Που διωχνει στο εξωτερικο τη νεολαια της, ιδιως την σπουδασμένη νεολαία της.

Λέγαμε «όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω γιατρός». Δεν ξέραμε οτι θα ηταν αναγκη να το προσδιορισουμε ακομα περισσοτερο. Θέλω να γίνω ΓΙΑΤΡΟΣ. Θέλω να γίνω γιατρος ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΟΥ. Θέλω να δουλεψω σε δημόσιο νοσοκομειο, θελω να μπορω να ειμαι δίπλα σε οποιον με εχει αναγκη, θελω οι ασθενεις μου να μπορουν να φανε και να βρισκουν τα φαρμακά τους. Σ’αυτα τα θελω, εχουμε πολλα να συμβάλλουμε,και οφειλουμε να παλέψουμε.

Πολλες φορες μέσα στην σχολή μας προτάθηκε να φύγουμε στο εξωτερικό. Μας παρουσιαστηκε ως η μονη λύση. «Θα είναι καλύτερα, πιο εκπαιδευτικά, πιο καλοπληρωμένα». Διαφωνούμε. Δεν γίναμε γιατροί για να κανουμε καριέρα, για να αποκτήσουμε θέσεις περιοπής, για να κολυμπήσουμε στο χρήμα εις βάρος ασθενών. Ακόμα περισσοτερο, δεν γίναμε γιατροί για να κλείσουμε τα μάτια μπροστά στην δυστυχία που απλώνεται πλεον φανερά γύρω μας. Θα μείνουμε εδω να το παλέψουμε, απαιτείται αγώνας για να ορθοποδήσει μια χώρα που την έχουν φέρει στο χείλος του γκρεμού, απο αυτο τον αγώνα εμείς δεν θα λείψουμε.

ΘΑ ΠΑΛΕΨΟΥΜΕ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑΤΡΟΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ.

Πηγή: www.lifo.gr

Τα ‘χουμε παίξει, είναι πασιφανές

του Θοδωρή Αντωνόπουλου

Άγχη, φοβίες, καταθλιπτικά συμπτώματα, ακόμα και αυτοχειρίες έχουν την τιμητική τους στη μνημονιακή Αθήνα. Με σαφείς πολιτικοκοινωνικές αντιστοιχίες, εννοείται. Πού θα πάει όλο αυτό; Το αφήνουμε να μας πάρει κι άλλο από κάτω ή το παίρνουμε αλλιώς, υιοθετώντας μια «ψυχολογία της αντίστασης»;

Ζεις σε μια πόλη που, λόγω κρίσης, μέσα σε μια τριετία γέρασε λες μισό αιώνα. Μια πόλη κατσούφικη, υποτονική, γκρινιάρα τη μέρα, ανοίκεια, απειλητική, «έρημη χώρα» τη νύχτα. Με αισθητά υποβαθμισμένες παροχές, υποδομές, προοπτικές, δυνατότητες. Είσαι άνεργος, απολυμένος, δουλεύεις κακοπληρωμένος ή κι απλήρωτος. Βλέπεις καθημερινά εκεί έξω ανθρώπους ζορισμένους, ταλαίπωρους, γονατισμένους. Μαγαζιά με λουκέτα, σπίτια που απειλούνται με κατάσχεση, φίλους, γνωστούς, γείτονες να παραπονιούνται πως δεν την παλεύουν. Αρπάζεσαι εύκολα, γίνεσαι καχύποπτος, εχθρικός.

Εκεί έξω γίνονται ακόμα πράγματα, όμως με τι κέφι να τα παρακολουθήσεις, όταν η ανέχεια κι η ανασφάλεια σε πολιορκούν; «Έχω σιχαθεί την πολιτική, τις θρησκείες, τις ιδεολογίες, τον εαυτό μου, την κοινωνία ολόκληρη… Η πίεση φοβερή, κάθε μέρα στη δουλειά νομίζω ότι είναι η τελευταία, ξυπνάω συχνά με πονοκέφαλο», θα πει ο Κώστας Ι., ιδιωτικός υπάλληλος. «Πού να βγω, με τι λεφτά και, κυρίως, με τι κέφι; Σε κάνα φιλικό σπίτι το πολύ», προσθέτει η Άννα Π., άνεργη πρώην γραφίστρια. Εν τέλει, κλείνεσαι στο σπίτι σου και καταφεύγεις στο ράδιο, στην τηλεόραση, στο pc.

Όμως οι ειδήσεις είναι πάντα εκεί, ακόμα κι αν δεν τις αναζητάς. Ειδήσεις κι εξελίξεις ικανές να τσακίσουν κάποια στιγμή ένα ήδη καταρρακωμένο ηθικό: «Απλώς τα ‘χω παίξει, τι άλλο να σου πω», έλεγε φίλη που πρόσφατα απολύθηκε, ενώ τα δάνεια τρέχουν. Αν έχεις επιπλέον να φροντίσεις οικογένεια, μικρά παιδιά, αρρώστους, ανήμπορους, ηλικιωμένους κ.λπ., σίγουρα θα χρειαστείς πολύ ψυχικό σθένος, πολύ τσαγανό για τις δύσκολες μέρες που έρχονται. Το ‘χεις;

Η μεσογειακή, ηλιόλουστη, εύχαρις, παρά τα τόσα μείον της, Αθήνα των ποιητών, των ρομαντικών και του συλλογικού φαντασιακού δεν είναι ακριβώς η πόλη που εγγυάται μια κακή ψυχολογία. Κι όμως, τα ποσοστά κατάθλιψης και αυτοκτονικών τάσεων τριπλασιάστηκαν μέσα στην τριετία 2009-11, με την πλειονότητα να σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την κρίση, καθώς το άγχος, η αγωνία και η οικονομική δυσπραγία σπρώχνουν μεγάλη μερίδα πολιτών στην απόγνωση. Άνθρωποι πνιγμένοι στα χρέη, απολυμένοι, γυναίκες, άνεργοι ή χαμηλοσυνταξιούχοι οι πιο «ευαίσθητες» κατηγορίες.

Τα αιτήματα συμπολιτών μας με σοβαρά οικονομικά προβλήματα προς τις υποστηρικτικές μονάδες την ίδια περίοδο αυξήθηκαν κατά 20%-30%, όπως επισημάνθηκε στο 38ο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο που έγινε τον Μάιο στην Αθήνα. Παιδιά και έφηβοι συχνά μοιράζονται ή υφίστανται την πίεση και το άγχος των γονιών.

Οι εισαγωγές στην Ψυχιατρική Κλινική του Ευαγγελισμού υπερδιπλασιάστηκαν φέτος, αύξηση που ο διευθυντής της Κώστας Αλεξανδρόπουλος αποδίδει κυρίως «στην καταθλιπτική διάθεση που προκαλεί η οικονομική κατάσταση». Στο Δαφνί εξετάστηκαν φέτος πάνω από 36.000 άτομα, αριθμός-ρεκόρ, ενώ οι δύο στους δέκα που επισκέφτηκαν τα Επείγοντα είναι ηλικίας 18-30 ετών. Οι αυτοκτονίες, πάλι, ανέβηκαν μέσα σε ένα εξάμηνο 40% συγκριτικά με πέρσι. Για το 2013 οι προβλέψεις είναι ακόμα πιο δυσοίωνες, εφόσον ήδη μετράμε ένα τρίτο μνημόνιο, το ασφυκτικότερο όλων, με την ανεργία-τέρας να έχει ξεπεράσει φέτος ήδη από τον Ιούλιο το 25% (κοντά 1,5 εκατ. ψυχές), έχοντας πολύ υψηλότερα ποσοστά στις νεότρες ηλικίες, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία.

Με τη διάθεση να σέρνεται, εύκολα καταφεύγεις στις ουσίες, στο πιοτό, στα ψυχοφάρμακα (35% πάνω από το 2006), κι αν δεν βρεις γερά κρατήματα, ίσως φλερτάρεις και με το αδιανόητο: «Μολονότι έχουμε από τα χαμηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών διεθνώς, ο ρυθμός ανόδου τους είναι από τους υψηλότερους. Προσωπικά, δεν θεωρώ κάθε αυτοκτονία καθαρά ψυχοπαθολογικό γεγονός. Ορισμένες περιπτώσεις φέτος συνδύαζαν αδιέξοδο και απελπισία, που, ταυτόχρονα, έδιναν κάποιο πολιτικό μήνυμα (π.χ. του Δημήτρη Χριστούλα, του αυτόχειρα του Απριλίου στο Σύνταγμα, καθώς και του 44χρονου Αθηναίου δασκάλου Σάββα Μετοικίδη, που απαγχονίστηκε στο πατρικό του, στη Σταυρούπολη). Δείτε επίσης την πρόσφατη αυτοκτονία του 60χρονου Βορειοελλαδίτη που αυτοκτόνησε όταν του έκοψαν την αναπηρική σύνταξη. Τα χαρακτηριστικά της μοιάζουν με αυτά της συντριπτικής πλειονότητας των αυτοκτονιών «εξαιτίας του μνημονίου». Ήταν το μόνο μέσο αυτή η γλίσχρα σύνταξη για να ζει αυτός και η οικογένειά του. Δεν γύρισε σπίτι. Τηλεφώνησε ότι “αισθάνομαι άχρηστος, δεν έχω πια τίποτα να προσφέρω”. Είναι μια συγκεκριμένη ενέργεια, το κόψιμο της σύνταξης, που οδήγησε σε μια “υποκινούμενη αυτοκτονία”, ουσιαστικά δολοφονία. Επιμένω στον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό γι’ αυτές τις αυτοκτονίες. Κάθε άνοδος της ανεργίας κατά 3% αυξάνει τις αυτοκτονίες 5% και τους θανάτους από αλκοόλ κατά 30%. Δεν πρέπει να ψυχιατρικοποιούμε καμιά έκφραση της ανθρώπινης οδύνης αλλά να προσπαθούμε να διαβάσουμε το μήνυμα, όπως κι αν μεταδίδεται. Μόνο έτσι μπορούμε πραγματικά να κατανοήσουμε και αντίστοιχα να “απαντήσουμε”, αντί να διαχειριζόμαστε ή να καταστέλλουμε με ψυχοφάρμακα ή/και εγκλεισμό», λέει ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου, ψυχίατρος του ΨΝΑ Αττικής και του ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων. «Η κρίση, εν τέλει, ακουμπά στην απώλεια της προσωπικής ταυτότητας και του ίδιου του νοήματος της ζωής», συμπληρώνει.

Η κατάσταση φυσικά χειροτερεύει όσο δεν διαφαίνεται καμιά ικανή προοπτική βελτίωσης. Η διάλυση κάθε βεβαιότητας (εργασία, ασφάλιση, πρόνοια) συν η αίσθηση απουσίας του όποιου μέλλοντος δύσκολα αντέχονται, εφόσον δεν υπάρχει χειρότερο από το να σε εγκαταλείπει ακόμα κι η ελπίδα. Σε έναν συμβατικό πόλεμο έχεις τουλάχιστον να πιστέψεις στη νίκη, οι σύγχρονοι οικονομικοί πόλεμοι συχνά δεν σου παραχωρούν ούτε αυτή την πολυτέλεια!

Η οικονομική κρίση αποτελεί την κύρια αιτία εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης παγκοσμίως, σύμφωνα με στοιχεία της ΠΟΥ, απειλώντας να γίνει μέχρι το 2020 η δεύτερη αιτία ανικανότητας για εργασία διεθνώς. Η επιδείνωση της υγείας, ψυχικής και σωματικής (η πρώτη, άλλωστε, προϋποθέτει καταρχάς τη δεύτερη), σε συνδυασμό με την υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών και την αύξηση του κόστους περίθαλψης, παρατηρήθηκε σχεδόν παντού απ’ όπου πέρασε το ΔΝΤ. Στην Αργεντινή, όπου ο μισός πληθυσμός έμεινε δίχως ιατροφαρμακευτική περίθαλψη τη δεκαετία 1991-2001, οι επισκέψεις σε ψυχολόγους λόγω κατάθλιψης αυξήθηκαν κατά 40% (επιστημονική επιθεώρηση «Plos», 2008).

Είμαστε, άραγε, έτοιμοι εδώ ν’ αντιμετωπίσουμε την έκτακτη ζήτηση; «Παρά τη δήλωση της υφυπουργού Υγείας ότι δεν προβλέπονταν περικοπές στην ψυχική υγεία, ο φετινός προϋπολογισμός μειώθηκε στο μισό. Κι ενώ ανάγκες και αιτήματα πολλαπλασιάζονται, οι εργαζόμενοι δουλεύουμε απλήρωτοι πολλούς μήνες τώρα ώστε να διατηρούνται οι παρεχόμενες υπηρεσίες και να μη δημιουργηθούν πάλι μικρά άσυλα, αντί για δομές αποασυλοποίησης… Οι εξελίξεις μας ανάγκασαν να βγούμε από τον μικρόκοσμό μας και να οργανωθούμε. Ανακαλύπτοντας τη συλλογική δύναμη γινόμαστε, εξάλλου, συνεπείς με τον θεραπευτικό μας ρόλο», θα πει ο Απόστολος Σαμπαζιώτης, μέλος του Δ.Σ. του Σωματείου Εργαζομένων ΣΕΨΑΕΚΟ.

Ο φόβος, η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα επιδεινώνουν την κατάσταση ανθρώπων ήδη επιρρεπών στην κατάθλιψη και άλλες ψυχικές δυσλειτουργίες. Ακόμα και φύσει ανοικτοί, αισιόδοξοι άνθρωποι είναι πιθανό να εμφανίσουν τέτοια συμπτώματα, όπως θα σας βεβαιώσει και κάποιος που λόγω επαγγελματικής διαστροφής παρακολουθεί ειδήσεις καθημερινά!

Όμως, τι, θα τη βγάζουμε στο εξής με Joy Division και κατασταλτικά; «Όχι βέβαια… Η κρίση είναι επίσης μια ευκαιρία να ζήσει κανείς την αλλαγή του, να δει πού θα τον πάει η προσωπική του διαδρομή. Το αν θα επιλέξω να ανακαλύψω δυνάμεις που αγνοούσα ή να κλειστώ στον εαυτό μου εξαρτάται από την ιστορία μου, την τύχη, τις συνήθειές μου κ.λπ. Οι συλλογικότητες, η αίσθηση κοινότητας, η σχέση με τον άλλο γενικότερα φαίνεται να ανταποκρίνονται στην ανάγκη μας για έναν τόπο όπου μπορούμε να μοιραστούμε εμπειρίες, συναισθήματα, φόβους, αγωνίες, όνειρα», συμπληρώνει ο νεαρός ψυχολόγος κι εγώ θυμάμαι τον Ρίλκε που έγραφε για τον εν τέλει θεραπευτικό αλλά και παιδαγωγικό ρόλο της ψυχής, όσον αφορά τις δυσκολίες και τις ασθένειες, σωματικές και ψυχικές.

Την κρίση ως ατομική αλλά και συλλογική πρόκληση προτείνει ν’ αντιμετωπίσουμε και ο «πρεσβύτερος» Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου: «Όπως έχει παρατηρηθεί σε αντίστοιχες ιστορικές καταστάσεις βαθιάς κοινωνικής κρίσης, τρόμου, πείνας, καταπίεσης κ.λπ., όπως ο Β’ Παγκόσμιος, είναι περισσότερο ο φόβος, παρά οι ίδιες οι βάρβαρες συνθήκες ή τα μέτρα, που μουδιάζει και παραλύει τους ανθρώπους. Ψυχολογία της αντίστασης σημαίνει ότι αποδέχομαι μια συγκεκριμένη πραγματικότητα, όχι για να υποταχθώ σε αυτήν αλλά για να συγκρουστώ μαζί της και να την ανατρέψω».

Βάζω στ’ ακουστικά New Order, Blue Monday. Βγαίνω έξω. Αναζητώ τους φίλους, τη «φυλή» μου. Με λένε Θοδωρή και αποφασίζω ότι είμαι εντάξει.

Πρόσκληση Ανοικτής Δημοσίας Συζήτησης για την Φτώχεια στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Αθήνα, Ξενοδοχείο Τιτάνια, Πανεπιστημίου 52

Πέμπτη 08.11.12 και ώρα: 17.30 μ.μ

συντονίζει ο Κώστας Αρβανίτης (δημοσιογράφος )

Το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας σας καλεί σε έναν ανοικτό δημόσιο διάλογο για τη φτώχεια στην Ελλάδα και την Ευρώπη και τις αναγκαίες πολιτικές και πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της διαρκούς εξάπλωσης της σε όλο και ευρύτερες ομάδες πληθυσμού.

«Μεταμοντέρνος» ο ρατσισμός και ο φασισμός των ημερών μας

του Κώστα Δουζίνα

Δεν είναι λοιπόν η Χρυσή Αυγή αντισυστημική, αλλά η τελευταία γραμμή άμυνας του συστήματος. Αυτό φυσικά σημαίνει ότι νεαροί οπαδοί δεν πρέπει να ξεγράφονται ως σκληροπυρηνικοί φασίστες. Μπορεί να είναι ευάλωτοι άνθρωποι που έχουν ανάγκη βοήθεια για να καταλάβουν την ιστορία και την θέση τους.

Είναι αλήθεια ότι σε όλη την Ευρώπη παρατηρείται άνοδος των ρατσιστικών κομμάτων και ιδεολογιών. Το νέο-ναζιστικό κόμμα Jobbik στην Ουγγαρία μετακινήθηκε από το 2% στις εκλογές του 2006 στο 17% το 2012. Το Κόμμα Ελευθερίας του Geerd de Wilder στην Ολλανδία από το 6% το 2006 πήγε στο 16% το 2010 και το Γαλλικό Εθνικό Μέτωπο από το 11% το 2007 στο 18% το 2012. Και φυσικά η Χρυσή Αυγή. Την ίδια περίοδο η ανεργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πάνω από το 10%, με την ανεργία των νέων στο 22%. Η Ελλάδα βρίσκεται πρώτη στη λίστα, με 55%. Η κρίση και η λιτότητα εξοντώνουν μια ολόκληρη γενιά, διαπράττοντας μια γενοκτονία ή γενιακτονία, για την οποία η συνομοταξία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δε φαίνεται να νοιάζεται πολύ.

Η καταστροφή του κοινωνικών υποδομών μέσω της λιτότητας είναι μια συνήθης αιτία της ανόδου του φασισμού και του ρατσισμού. Ωστόσο, ιστορικές και πολιτικές διαφορές οδηγούν σε διαφορετικές μορφές του. Η υψηλή ανεργία στην Ισπανία δεν έχει οδηγήσει σε άνοδο του φασισμού, ενώ η σταθερή εργασία στην Γαλλία από την άλλη πλευρά συμπίπτει με την άνοδο του Εθνικού Μετώπου. Στην Ολλανδία, τη Γαλλία και τη Βρετανία, η ακροδεξιά στοχοποιεί τους Μουσουλμάνους και την ισλαμική θρησκεία. Στην Ουγγαρία, όπου υπάρχει μικρή μετανάστευση, στοχοποιεί τους Εβραίους, τους Ρομά και τους ομοφυλόφιλους, ενώ στην Ελλάδα τους μετανάστες και τους ομοφυλόφιλους. Τα κοινά χαρακτηριστικά όλων παραμένουν η επιλογή ενός αδύναμου και ευάλωτου «Άλλου», ο οποίος τότε παρουσιάζεται ως η αιτία όλων των κακών. Αλλά, σε αντίθεση με παλαιότερες περιόδους, όταν ο αντισημιτισμός, ένωνε την ακροδεξιά σε ολόκληρη την Ευρώπη, ο ρατσισμός και ο φασισμός των ημερών μας είναι «μεταμοντέρνος»: έχει μια πληθώρα στόχων, που μεταβάλλονται από τόπο σε τόπο ακόμη και εντός της ίδια χώρας.

Στη Βρετανία, για παράδειγμα, το μοτίβο του αποδιοπομπαίου τράγου μετακινήθηκε από τους Ασιάτες το ‘60 και το ‘70, στους λεγόμενους «ψευδο-πρόσφυγες» του’ 90 και στους «παράνομους» μετανάστες («λαθρομετανάστες») και πρόσφατα στους μουσουλμάνους. Ο σύγχρονος ρατσισμός είναι δικτυωμένος, οριζόντιος και ευκίνητος. Δίνει έμφαση στην κοινή συμπεριφορά, παρά στην κοινή άποψη ή λογική. Ο Νορβηγός δολοφόνος Μπρέιβικ μπορεί να αποτελεί μια ακραία περίπτωση, αλλά στους ασυνάρτητους συνειρμούς του και στις ανατριχιαστικές δολοφονίες του, συμβολίζει αυτό το πεδίο.

Η ποικιλία ανά τις χώρες συνδέεται επίσης με τις πολιτικές στρατηγικές των αστικών κομμάτων. Ένα κατάλοιπο ιστορικού ρατσισμού ενυπάρχει σε όλες της ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, συνήθως ενσωματώνεται από τα αστικά δεξιά κόμματα. Αυτό τελευταία έχει μεταβληθεί, και ρατσιστικές δηλώσεις και ενέργειες πολιτικών έχουν συντελέσει στην άνοδο της ακροδεξιάς. Ο Βίκτορ Ορμπάν, ο ακροδεξιός πρωθυπουργός της Ουγγαρίας έχει επιτεθεί στους Ρομά και στους ομοφυλόφιλους, και έχει δημιουργήσει το κλίμα μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε το Jobbik. Οι πολιτικές του Σαρκοζί εναντίον των Ρομά και του Ισλάμ έχουν δώσει μεγάλη ώθηση στο Εθνικό Μέτωπο. Με παρόμοιο τρόπο, η Νέα Δημοκρατία επιτίθεται στους μετανάστες και στις οροθετικές και δημιουργεί μια πολιτική ατζέντα για την Χρυσή Αυγή. Αυτά είναι τα άμεσα αποτελέσματα της μετακίνησης της πολιτικής σε μια τεχνοκρατική διακυβέρνηση και των πολιτικών ελίτ σε έναν ακραίο κυνισμό και μηδενισμό. Η ηθική παρακμή του συστήματος εξουσίας είναι ένα από τα χειρότερα χαρακτηριστικά της «μεταδημοκρατικής κατάστασης». Κι αυτό ακριβώς το ηθικό κενό των ελίτ που αποκαλύπτεται κάθε μέρα προσπαθεί να καλύψει ο φασισμός με τον εθνικισμό, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό, δηλαδή τις πιο επιθετικές μορφές ανηθικότητας.

Αν στραφούμε τώρα στην επιχειρηματολογία που επιστρατεύει ο ρατσισμός και ο φασισμός για να προσηλυτίσουν τους οπαδούς τους, μπορούμε να ανιχνεύσουμε δύο ψυχολογικές στρατηγικές σε λειτουργία. Η πρώτη είναι η πίστη ότι «Άλλος» υφαρπάζει την απόλαυσή μας. Καίτοι φτωχοί και διωκόμενοι, αυτοί οι «Άλλοι» έχουν καλύτερη μουσική και φαγητό, ισχυρές κοινότητες και καλό σεξ, αξιαγάπητα παιδιά και διασκέδαση, αυτού του είδους τα πράγματα που «εμείς» έχουμε χάσει. Μνησικακία, φθόνος και μίσος είναι τα αποτελέσματα. Η εχθρικότατα απέναντι σε αυτούς τους «κατώτερους» άλλους είναι μια στρατηγική άμυνας και μια συμπτωματική αντιστροφή του αισθήματος ότι «εμείς», οι γηγενείς και οι καθαροί, είμαστε στην πραγματικότητα κατώτεροι.

Η δεύτερη στρατηγική είναι σχεδόν η αντίθετη, μια ακραία προσπάθεια «εκλογίκευσης» της κρίσης. Βασισμένη στην πίστη ότι τίποτα δεν υπάρχει χωρίς κάποιο λόγο, προσπαθεί να ανακαλύψει μια κοινή αιτία για όλα τα κακά που μας συμβαίνουν. Η πληθώρα προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε ως άτομα ή συλλογικότητες, οι οικονομικές δυσκολίες, η πολιτική ανικανότητα, η κοινωνική παρακμή, οι οικογενειακές δυσλειτουργίες και η ηθική κατάρρευση ερμηνεύονται ως εάν να έχουν όλα μια κοινή αιτία. Φυσικά τα αίτια της κρίσης είναι πολλά, ποικίλα και συχνά μη συσχετιζόμενα. Αλλά η στρατηγική της «εκλογίκευσης» υποστηρίζει ότι ο «Άλλος», ο «διαφορετικός» , ο «ξένος» βρίσκεται πίσω από τα προβλήματα, τα συνδέει όλα και προσφέρει μια εξήγηση για το σύνολο των δεινών μας. Μια σατανική παρουσία είναι υπεύθυνη για όλα όσα πάνε στραβά. Εδώ ο «Άλλος» λειτουργεί ως συνδετικό στοιχείο το οποίο συνέχει και συνθέτει όλα τα υπόλοιπα κομμάτια του πάζλ, δημιουργώντας το πανόραμα της καταστροφής.

Αλλά υπάρχει ένας επιπλέον παράγοντας ιδιαιτέρως σημαντικός στη στρατολόγηση των νέων. Νεαροί άνδρες νιώθουν αυξανόμενα αποξενωμένοι και απειλούμενοι από την αβεβαιότητα, την έλλειψη ευκαιριών , μια ζωή στα όρια. Η οικογένεια μεγαλώνει τα αγόρια, τους «πρίγκιπες» και «κανακάρηδες», λέγοντάς τους ότι το μέλλον και ο κόσμος είναι δικός τους. Αλλά τώρα πια οι νέες γυναίκες τα καταφέρνουν καλύτερα στις σπουδές και οι παραδοσιακοί ρόλοι του «φύλου» στην εργασία και στην οικογένεια έχουν αρχίσει να αλλάζουν. Μια αίσθηση ανεπάρκειας ακόμη και ένας μίσος προς τον ίδιο του τον εαυτό βρίσκει εκτόνωση σε βίαιες ταινίες και φαντασιώσεις, σε φονικά ηλεκτρονικά και διαδικτυακά παιχνίδια. Αυτή ακριβώς την εύθραυστη ταυτότητα εκμεταλλεύονται οι ακροδεξιές οργανώσεις. Πολλοί νέοι άνδρες που μπορεί να οργανώνονται στη Χρυσή Αυγή δεν είναι κατ’ ανάγκη φασίστες ή ακραίοι εθνικιστές, δεν ξέρουν τίποτε για τον Ναζισμό, τον Χίτλερ, την κατοχή και την αντίσταση. Πράγματι δεν είναι ιδιαιτέρως ιδεολογική η θέση τους στην αρχή. Μπορεί να γίνονται εκ των υστέρων υπό την καθοδήγηση γηραιότερων και ιδεολογικά στρατευμένων στελεχών. Η Χρυσή Αυγή προσφέρει στους νέους άνδρες μια κοινότητα (ρητορικά και ενεργητικά) βίαιων ανδρών με αναγνωρίσιμους στόχους. Αυτό βοηθάει στην απόκρυψη του ενδημικού αυτό-μίσους πίσω από τη «συντροφική αγωνιστικότητα» και τις επιθέσεις εναντίον ανθρώπων οι οποίοι, τους λένε, έχουν ακόμη χαμηλότερο κοινωνικό status.

Η προβολή του Κασσιδιάρη και των άλλων «παλικαριών» είναι ακριβώς το αποτέλεσμα μια τέτοιας κουλτούρας ατομικής απογοήτευσης και πολιτισμικής βίας. Η υφέρπουσα κοινωνική βία που εμφανιζόταν στο παρελθόν με την εγκληματικότητα, τον χουλιγκανισμό και τις φαντασιώσεις βρίσκει τώρα ένα νόμιμο, προβεβλημένο, κοινοβουλευτικό ένδυμα. Έτσι ενώνονται γύρω από τον φασισμό οι «παραδοσιακοί» φασίστες που μέχρι πρόσφατα αναγκάζονταν να εκφράζονται από τα δεξιά «αστικά» κόμματα και οι λατρευτές της βίας που μπορεί να μην έχουν καμιά ιδεολογία. Είναι εκρηκτικό μείγμα που προσελκύει, προσωρινά ελπίζω, κάποιους απελπισμένους και καταστραμμένους της κρίσης. Όπως ξέρουμε βέβαια και από την ιστορία και από την Ελλάδα, οι φασίστες είναι τα τάγματα εφόδου του καπιταλισμού, η ακραία μορφή υπεράσπισης του όταν αισθάνεται απειλούμενος. Δεν είναι λοιπόν η Χρυσή Αυγή αντισυστημική, αλλά η τελευταία γραμμή άμυνας του συστήματος. Αυτό φυσικά σημαίνει ότι νεαροί οπαδοί δεν πρέπει να ξεγράφονται ως σκληροπυρηνικοί φασίστες. Μπορεί να είναι ευάλωτοι άνθρωποι που έχουν ανάγκη βοήθεια για να καταλάβουν την ιστορία και την θέση τους.

Πηγή: 1againstracism.gr