Πηγή: Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών
Διαμαρτυρόμαστε για την επικείμενη κατάργηση
του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών.
Αντιτασσόμαστε στην υποβάθμιση της κοινωνικής έρευνας.
Ζητάμε την αναβάθμιση του ΕΚΚΕ.
Πενήντα χρόνια μετά την ίδρυσή του κινδυνεύει να καταργηθεί το μοναδικό δημόσιο Ερευνητικό Κέντρο της χώρας στις κοινωνικές επιστήμες σύμφωνα με την από 26/5/09 Απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής για την κατάργηση ή συγχώνευση 255 Φορέων και Οργανισμών του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα.
Διοίκηση και εργαζόμενοι του Κέντρου διαμαρτύρονται σθεναρά για την απόφαση αυτή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, στην Ευρώπη των 27, στον τομέα της έρευνας, η Ελλάδα κατέχει την πέμπτη από το τέλος θέση ως προς το σύνολο των δαπανών, ανεξαρτήτως προέλευσης (0,57% του ΑΕΠ) ενώ κατατάσσεται προ-τελευταία ως προς τη δημόσια δαπάνη για την έρευνα (0,68% των δημοσίων δαπανών). Αντίστοιχες από το τέλος θέσεις κατέχει βάσει όλων των δεικτών που αφορούν στον αριθμό και το κόστος των απασχολουμένων στην έρευνα. Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε χειρότερη θέση όχι μόνο από όλες τις χώρες της ΕΕ των 15, αλλά, ακόμη και από πολλές χώρες που μόλις χθες εντάχθηκαν στην ΕΕ και των οποίων η οικονομικο-κοινωνική κατάσταση ουδεμία σύγκριση έχει με αυτή της χώρας μας.
Μετά τη μεταπολίτευση, η Ελλάδα παρουσίασε ιδιαίτερη πρόοδο στον τομέα της ανάπτυξης της ανώτατης εκπαίδευσης με διπλασιασμό των μελών ΔΕΠ στην περίοδο 1977-2007. Αντίθετα, οι ερευνητικές δομές της χώρας παρέμειναν καχεκτικές. Στο τομέα της έρευνας στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, η κατάσταση παρουσιάζεται ακόμη χειρότερη. Οι απασχολούμενοι στον τομέα αυτό παρουσιάζουν μείωση κατά 25% μεταξύ των δύο τελευταίων Απογραφών.1
Η μη ανάπτυξη των ερευνητικών δομών της χώρας έχει από καιρό ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στο σύνολο των διαδικασιών παραγωγής, μετάδοσης, αξιοποίησης και διάχυσης της γνώσης και της καινοτομίας στο σύνολο της κοινωνίας. Έτσι η Ελλάδα παράγει όλο και περισσότερους ‘πτυχιούχους’ – ακόμη και κατόχους διδακτορικών τίτλων – με χαμηλό επίπεδο ερευνητικών δεξιοτήτων ενώ παράλληλα δεν μπορεί να αξιοποιήσει επ’ ωφελεία της ανάπτυξης της χώρας, το ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτει υψηλές επιστημονικές ικανότητες και το οποίο, στην πλειονότητά του, συνεχίζει να διαρρέει στο εξωτερικό.
Με αυτά τα δεδομένα κανείς δεν θα φανταζόταν ότι η σημερινή κυβέρνηση θα συμπεριελάμβανε ερευνητικούς φορείς στο σχέδιο περιορισμού του δημόσιου τομέα προς εξοικονόμηση πόρων. Και όμως. Με απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής στις 26/5, το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών συμπεριελήφθη στον μακροσκελή κατάλογο διαφόρων Οργανισμών που πρόκειται σύμφωνα με την κυβέρνηση να καταργηθούν ή συγχωνευθούν εντός τετραμήνου. Σύμφωνα με τον κατάλογο αυτό αποφασίζεται η «συγχώνευση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών σε ένα ενιαίο ερευνητικό κέντρο με δραστηριότητα στον τομέα Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών». Η απόφαση είναι δύσκολα κατανοητή μια και εκτός των δυσκολιών που εμπεριέχει η συγχώνευση ενός ΝΠΔΔ (ΕΚΚΕ) με ένα ΝΠΙΔ (ΕΙΕ), παραμένει άδηλο τι θα γίνουν οι θετικές επιστήμες τις οποίες, εκτός των ανθρωπιστικών, θεραπεύει εδώ και πενήντα επίσης χρόνια το ΕΙΕ.
Περιττό να αναφέρουμε ότι όχι μόνο δεν προηγήθηκε διάλογος μεταξύ των Κέντρων και της εποπτεύουσας αυτό Αρχής (ΓΓΕΤ, Υπ. Ανάπτυξης) αλλά, ακόμη και όταν τέσσερις μέρες πριν την απόφαση, ζητήθηκε ευθέως – και ενώπιον της ερευνητικής κοινότητας – από τον Γενικό Γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας να διαψεύσει ή επιβεβαιώσει την φήμη περί κατάργησης του Κέντρου που ήδη κυκλοφορούσε, εκείνος εκτέθηκε ηθικά δηλώνοντας άγνοια. Επιπλέον, δεν υπάρχει σχετική γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ) η οποία, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τα ερευνητικά κέντρα, είναι απαραίτητη προκειμένου να ληφθούν σχετικές αποφάσεις (Ν.1514/85 αρ.25). Αξίζει να επισημανθεί ότι το επιχείρημα που επικαλείται η Απόφαση της Διυπουργικής για «εξορθολογισμό της λειτουργίας των Δημόσιων Φορέων και περιορισμό της σπατάλης» δεν ευσταθεί στην περίπτωση του ΕΚΚΕ, καθότι τα μέλη του ΔΣ του φορέα είναι μη αμειβόμενα και η μόνη «οικονομία» περιορίζεται στην κατάργηση της θέσης του Προέδρου του ΔΣ.
Παραταύτα ακόμη και τώρα, το Υπουργείο Ανάπτυξης δεν θεωρεί ότι πρέπει να παρουσιάσει την πλήρη πρόταση των όσων σχεδιάζει, να προχωρήσει σε δημόσια διαβούλευση και να ακούσει και τις απόψεις όχι απλώς των άμεσα ενδιαφερομένων αλλά των ‘καθ’ύλην αρμόδιων’ που στην προκειμένη περίπτωση είναι η επιστημονική και ερευνητική κοινότητα.
Η χρησιμότητα της κοινωνικής έρευνας θεωρείται αυτονόητη σ’ όλο τον προηγμένο κόσμο. Για να είναι όμως κοινωνικά χρήσιμη, η κοινωνική έρευνα πρέπει να ασκείται σε πλαίσιο ακαδημαϊκής ελευθερίας και σε συνθήκες ανεξαρτησίας από οικονομικές ή πολιτικο-ιδεολογικές σκοπιμότητες. Η ποιότητα και η χρησιμότητα της κοινωνικής έρευνας είναι ευθέως ανάλογες της επιθυμίας μιας κοινωνίας να διασφαλίσει τις συνθήκες αυτές τις μόνες που επιτρέπουν την προαγωγή της αυτογνωσίας της και την ανάδειξη μέσων και τρόπων ευημερίας της. Η δημόσια σφαίρα είναι ο μόνος χώρος όπου μπορεί να ανθήσει η κοινωνικά χρήσιμη κοινωνική έρευνα υπό την πρόσθετη προϋπόθεση ότι τα πορίσματά της υπόκεινται στην αξιολόγηση και κριτική επισκόπησή τους στο πλαίσιο της εθνικής και διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.
Το ΕΚΚΕ, λειτουργώντας πάντα σε ασφυκτικό περιβάλλον ανυπαρξίας εθνικών κονδυλίων και πολιτικής για την κοινωνική έρευνα, επιβίωσε, όλα αυτά τα χρόνια, αντλώντας από τις δικές του κυρίως δυνάμεις. Κυνηγώντας χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο προγραμμάτων με στενή εφαρμοσμένη και αποσπασματική στοχοθεσία, δεν ξέχασε την πραγματική αποστολή του και πέτυχε με την ερευνητική και εκδοτική του δραστηριότητα να διευρύνει τη γνώση μας για τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
Η κατάργηση του μόνου στη χώρα δημόσιου Ερευνητικού Κέντρου στις κοινωνικές επιστήμες συνεπάγεται την υποβάθμιση της κοινωνικής έρευνας και τη συρρίκνωση της ερευνητικής κοινότητας. Παράλληλα, σηματοδοτεί την αδιαφορία της Πολιτείας για τις κοινωνικές επιστήμες και καθιστά την επιβίωση και άνθησή τους στόχο ιδιαίτερα δυσπρόσιτο.
Σας καλούμε, συνυπογράφοντας το κείμενο αυτό, να στηρίξετε τις δομές που υπηρετούν την κοινωνική έρευνα στη χώρα μας και να ζητείστε αντί της κατάργησης, την αναβάθμιση του ΕΚΚΕ.
Η Διοίκηση και οι εργαζόμενοι του ΕΚΚΕ
We stand against the closure of the
Greek National Centre for Social Research (EKKE).
We are opposed to the decline of social research.
We demand the survival and further development of EKKE.
Fifty years after its creation, the National Centre for Social Research (EKKE) -the only research institution devoted to the social sciences in Greece – faces the imminent danger of being shut down, following the decision of the Inter-ministerial Committee of the Greek government (May 26/09) on closing or merging 255 public organisms with the aim of downscaling public expenditure.
The administration and staff of EKKE strongly protest against this decision and call on all concerned members of the international research and academic community to express their support for this historic institution’s survival and further development.
According to Eurostat data on the 27 EU member-states, Greece comes fifth last as far as the percentage of total expense for research is concerned regardless of origin (0, 57% of GNP), while ranking second last as to public expense for research (0,68%). Its ranking based on all indexes on its population and the cost of those employed in research is equivalent to the above. This indicates that Greece is in the worst position of all other EU countries, included newcomers to the EU, whose economic and social situation bear no comparison to ours.
After its return to democracy in 1974, Greece made important progress in the development of higher education, doubling the number of teaching personnel in this sector between 1977 and 2007. Research structures however remained atrophic and the humanities and social sciences sector fared even worse. The number of those employed in this sector has declined by 25% between the two last censuses.
This underdevelopment of the country’s research structures has had longdrawn, particularly negative effects on the transmission, diffusion and utilization of knowledge and innovation throughout society. Thus, Greece produces a continuously growing number of university graduates -even PhDs – with low levels of research skills, while remaining incapable of taking advantage of its scientifically highly qualified human resources, the larger part of which continue to be drained by other countries.
Given this situation, one would hardly expect the current government to include research centers in its project for restriction of the public sector and cutting back on expenses. Yet an Intra-ministerial decision on May 26th placed the National Centre for Social Research on the long list of public organisms to be abolished or merged in the coming four months. According to this decision, “EKKE is to be merged with the National Foundation of Research in a unified research centre active in the sector of the humanities and social sciences”. This decision is difficult to comprehend as, beyond the problems entailed in merging an entity operating under public law (EKKE) with another operating under private law (the NFR), provisions regarding the ‘hard’ sciences sectors of the NFR remain unknown.
Needless to say, not only was there no discussion of all this between the Centre and its supervising institutions (the General Secretariat of Research and Technology, and the Ministry of Development), but, in addition, three days before the decision, when the General Secretary of R&T was directly asked in the presence of members of the research community to verify or deny the rumor of the Center’s abolishment, he compromised himself by professing ignorance. Furthermore, there is no (or, if there is, it has not been communicated to the Center) expert opinion of the National Council of Research and Technology (NCRT) which is, according to the institutional framework regulating research centers, essential to relevant decision taking (Law 1514/85, no.25)
Despite the above the Ministry of Development considers it unnecessary to proceed to the presentation of its full plans, to a public deliberation and to hear the views of those directly concerned as well as those of the qualified instances, i.e. the scientific and research community.
The relevance of social research is considered self-evident by all developed nations. To be socially useful, however, social research must be conducted within a framework of academic freedom and independent of economic, political and ideological considerations. The quality and usefulness of social research are directly related to the will of any society to guarantee such conditions as prerequisites for developing self-knowledge and furthering means and ways toward its wellbeing. The public sphere is the only arena where useful social research can develop, with the additional provision that its findings are subject to evaluation and critical overview by the national and international scientific community.
Under conditions of inexistent national funding and social research policy, EKKE has survived through five decades drawing mainly on its own resources. Forced to depend on programs of restricted and applied targeting for funding, the center remained dedicated to its true mission and succeeded in furthering the knowledge of contemporary Greek society through its research and publishing activity.
Abolishing the only public national research center in social sciences entails degradation of social research and the shrinkage of the research community. It furthermore signals indifference of the body politic toward social sciences and renders their survival and development inaccessible aims.
We call on you, by signing this petition, to support the structures dedicated to social research in our country and to avert the abolition of EKKE
EKKE – Administration and Personnel
