Φίλη εκπαιδευτικός, ενεργή στο κίνημα για την κοινωνική ευαισθητοποίηση για θέματα αναπηρίας, μου έστειλε εμαιλ με το ακόλουθο κείμενο. Το βάζω εδώ στο blog, μια και έχουμε υπάρξει υποστηρικτές του Emotion Pictures και όλες οι οπτικές είναι ευπρόσδεκτες.

Ο Αντώνης Ρέλλας υπήρξε επί τρία συνεχή έτη Ειδικός Σύμβουλος του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ και Αναπηρία «Emotion Pictures» αλλά και βασικός εμπνευστής του.
Τον Ιούνιο του 2010 παραιτήθηκε από την Οργανωτική Ομάδα «θεσμού» για λόγους προσωπικών διαφωνιών.
Παρότι προσεκλήθη από την Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Φεστιβάλ να χαιρετήσει την εκδήλωση, που έλαβε χώρα στο Μουσείο Μπενάκη στις 13 Σεπτεμβρίου 2010, δεν του επετράπη ποτέ να εκφωνήσει το κείμενο, που είχε ετοιμάσει για αυτόν τον σκοπό:
ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ EMOTION PICTURES
Την σημερινή εκδήλωση μπορούμε να την αποτυπώσουμε επιλεγέντας ανάμεσα σε δύο οπτικές γωνίες. Είτε ως μελαγχολική εκδήλωση αποχαιρετισμού στο φεστιβάλ “ντοκιμαντέρ και αναπηρία” EMOTION PICTURES, είτε ως εορταστική εκδήλωση που νοηματοδοτεί την πεποίθηση για μιά επανεκκίνηση απαλλαγμένη από τα βαρίδια και τις δυσκολίες του παρελθόντος.
Βρισκόμαστε σε σημείο καμπής, έτσι τουλάχιστον αντιλαμβανόμαστε αυτήν την συγκυρία οι καλλιτέχνες με αναπηρία και ευρύτερα όσοι εργαστήκαμε και βρεθήκαμε κοντά στο φεστιβάλ από την μέρα της γέννησής του ως σήμερα. Για να γίνει κατανοητή η καμπή σε όσους έχουν την ευθύνη λήψης αποφάσεων σε τούτη την χώρα, είναι απαραίτητη μιά μικρή αναδρομή. Αρχής γενομένης από την γέννηση του θεσμού τον Ιούνιο του 2006 κατά την διάρκεια συνεδρίου με θέμα “ΑμεΑ και ΜΜΕ” που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης .
Το φεστιβάλ EMOTION PICTURES, λοιπόν, προέκυψε από τις τοποθετήσεις και παρεμβάσεις των Α.με.Α, αποφασίστηκε και ανακοινώθηκε από τον Θ. Ρουσόπουλο το 2006 ώστε να στηρίξει την προσπάθεια ορθής απεικόνισης του κοινωνικού ρόλου των ανθρώπων με αναπηρία και να συμβάλλει στην απενοχοποιημένη προσέγγιση της αναπηρίας από την μάλλον φοβική στην πλειοψηφία της ελληνική κοινωνία .
Ο στόχος ήταν κάτι παραπάνω από ουσιώδης, δυστυχώς όμως αυτοί που τον διατύπωσαν είχαν κατά νου μόνο το επικοινωνιακό και διόλου το κοινωνικό αποτέλεσμα. Με μιά κουβέντα, αυτό που συγκρούστηκε όλα τα χρόνια διεξαγωγής του φεστιβάλ (2007 – 2008 – 2009) ήταν από την μία η ουσία και από την άλλη η επικοινωνία, από την μία η έμπνευση και η δημιουργικότητα και από την άλλη ο πατερναλισμός και η εκμετάλλευση. Σε απλά ελληνικά, οι τότε κυβερνώντες άγχονταν να εκμεταλλευτούν με κάθε τρόπο το φεστιβάλ προς επικοινωνιακό όφελός τους, ενώ οι συντελεστές, οι δημιουργοί και οι άνθρωποι με αναπηρία μάχονταν να το αξιοποιήσουν προς όφελος της κοινωνίας.
Τα παραδείγματα που αναδεικνύουν την διαρκή μάχη της τριετίας είναι πολλά, με γεύσεις είτε πικρές σκέτες είτε πικροχιουμοριστικές. Οι άνθρωποι της διοργανώτριας γενικής γραμματείας ενημέρωσης/επικοινωνίας ήταν απόντες καθ’ όλη την διάρκεια της χρονιάς, πλην ενός δεκαλέπτου κατά την διάρκεια των τελετών έναρξης/λήξης . Εμφανίζονταν με τα κινητά στο χέρι, γεμάτοι άγχος στα όρια του πανικού προσπαθούσαν να βεβαιωθούν για την ακριβή ώρα άφιξης του κάθε επισήμου, απομάκρυναν τους άναυδους εργαζόμενους για το φεστιβάλ άρον άρον, λάμβαναν θέσεις για να υποδεχτούν τους υψηλούς προσκεκλημένους, τους υποδέχονταν κατόπιν με χίλιες περιποιήσεις ως καλοί οικοδεσπότες και έπειτα … καπνός! Για να ξαναεμφανιστούν την επόμενη χρονιά την ίδια ακριβώς μέρα και ώρα.
Στο ενδιάμεσο; Μοναδικό μέλημα της ΓΓΕ – ΓΓΕ ήταν η αναγραφή της σε όλα τα έντυπα του φεστιβάλ ως διοργανώτριας. Αλλά και οι λόγοι/λιβανιστήρια προς την εξουσία σε καθεμιά από τις εκδηλώσεις που συμπεριλάμβαναν προβολές ντοκιμαντέρ από το EMOTION PICTURES. Όλα για το φαίνεσθαι …
Προς τρανή απόδειξη των όσων λέω, μόλις προχθές ο πρώην υπουργός επικρατείας, εμφανίστηκε στα ΜΜΕ προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί την φετινή συρρίκνωση του θεσμού. Ο υπουργός που έφερε την πολιτική ευθύνη για όσα τραγελαφικά όρισα προηγουμένως “ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΟΥΣΙΑ, ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΓΙΑ ΠΡΟΟΔΟ” που συνιστά το διαλεκτικό αντίθετο της εκμετάλλευσης. Και επί τη ευκαιρία, να διαμηνύσουμε από δω στον πρώην υπουργό ότι τα θέματα αναπηρίας και ο χώρος των ανθρώπων με αναπηρία δεν είναι εύκολα θέματα και εύκολος χώρος προς εκμετάλλευση. Ακόμα και οι κάποιοι επιτήδειοι που κερδοσκόπησαν από την υπόθεση του PRISMA + θέλω να πιστεύω ότι σύντομα θα κληθούν για να λογοδοτήσουν .
Σε ότι δε αφορά τις εκδηλώσεις “προβολής και επικοινωνίας” που η ΓΓΕ – ΓΓΕ διοργάνωνε κατά κανόνα σε φιλικούς της τότε εξουσίας δήμους; Μιά παρέλαση φιλάνθρωπων κυρίων και κυριών, με θεσμικό μανδύα ενδεδυμένων, φλυαρούντων για ευγενείς προθέσεις που ουδέποτε θα πραγματοποιούνταν. Η απολαυστικότερη όλων έγινε στην συμπρωτεύουσα. Όταν παριστάμενη με απώλεια ακοής απαίτησε ευγενικά να υπάρξει αργότερος ρυθμός στις ομιλίες ώστε η διερμηνέας ΕΝΓ να μπορεί να διερμηνεύσει σωστά, φοβούμενοι οι διοργανωτές ότι η επικοινωνιακή γιορτή απειλείται , σχεδόν την απέβαλλαν από την αίθουσα!
Στον αντίποδα των παραπάνω μιά μικρή ομάδα ανθρώπων προσπαθούσε επί τρία χρόνια να αναδείξει την ουσία. Ο καθένας όπως και όσο μπορούσε. Η καλλιτεχνική διευθύντρια καταβάλλοντας “από την τσέπη της” αξιοσέβαστα ποσά για να καλύπτει ουσιαστικές ανάγκες του φεστιβάλ που χρόνο με τον χρόνο μεγάλωναν, μιάς και τo budget της διοργανώτριας έθετε σε προτεραιότητα το επικοινωνιακό μέρος (κέτεριγκ και φανταχτερές προσκλήσεις ,ακαλαίσθητα βραβεία και όλα αυτά σημειωτέον υπερκοστολογημένα). Τα μέλη της ανά έτος κριτικής επιτροπής, μελετώντας ώρες ατελείωτες το προερχόμενο απ’ όλο τον κόσμο πλούσιο υλικό και αξιολογώντας θαυμάσιες δημιουργίες σημαντικότατων καλλιτεχνών. Οι δημιουργοί, τέλος, η κυρίαρχη πρώτη ύλη – κυρίαρχος λόγος ύπαρξης του θεσμού, προσφέροντας το είναι της δημιουργικότητάς τους, ασκούμενοι σε δύσκολες διεισδυτικές ματιές στην κοινωνική συνθήκη της αναπηρίας. Υπήρξαν και άλλοι ακόμα που στήριξαν αυτά τα χρόνια την μάχη της ουσίας έναντι της επικοινωνίας, του πολιτισμού έναντι της εκμετάλλευσης και της προπαγάνδας.
Νιώθω την ανάγκη μιάς ιδιαίτερης μνείας στον φίλο δημοσιογράφο Αντώνη Σκορδίλη, που επιμελήθηκε πέρυσι και συντόνισε αφιέρωμα με θέμα τον αυτισμό αμέσως μετά την προβολή αντίστοιχων ντοκιμαντέρ.
Το υλικό που παρήχθη από τις τοποθετήσεις των εκλεκτών ομιλητών, είχε και έχει τις προδιαγραφές να αποτελέσει εκπαιδευτικό υλικό για τα σχολεία της χώρας μας. Αυτή άλλωστε ήταν και η εν δυνάμει ουσία του αφιερώματος, που δυστυχώς δεν προχώρησε. Ο φίλος Σκορδίλης, σημειωτέον, επιμένοντας στην ουσία και αρνούμενος την επέλαση των απαίδευτων (δικές του οι λέξεις) εξωθήθηκε σε αποχώρηση από τα ελληνικά ΜΜΕ πρόσφατα.
Σημείο των καιρών;;
Δεν θέλω να το δεχτώ, αρνούμαι να συμβιβαστώ με την ιδέα ότι η προοδευτική οπτική απέναντι στα θέματα αναπηρίας και το ζητούμενο της δικαιωματικής προσέγγισης των ανθρώπων με αναπηρία έχουν εκπνεύσει σε τούτη δω την χώρα. Αντίθετα, θέλω να πιστεύω ότι η μάχη ουσίας και επικοινωνίας που την εναρκτήρια τριετία του φεστιβάλ δόθηκε με την ισορροπία να γέρνει υπέρ της δεύτερης συντριπτικά, μπορεί και πρέπει να δοθεί πλέον με καλύτερους όρους. Δεν είμαι αιθεροβάμονας, γνωρίζω ότι η επικοινωνία ενδιαφέρει και θα ενδιαφέρει την εξουσία , την κάθε εξουσία. Γνωρίζω όμως επίσης, ότι αυτό που διαχωρίζει στους καιρούς μας την προοδευτική από την αντιδραστική εξουσία, είναι ότι η πρώτη αναζητά φόρμες επικοινωνίας που εμπεριέχουν και αναδεικνύουν την ουσία, ενώ η δεύτερη θεωρεί την ουσία διαλεκτικό αντίθετο της επικοινωνίας. Και σε ότι αφορά το συγκεκριμένο φεστιβάλ, η ουσία είναι μπόλικη, είναι καινοτόμος, είναι διαλεχτή.
Προσδοκώντας ότι οι νυν κυβερνώντες δεν αρνούνται την ουσία αλλά αντιθέτως την διεκδικούν και αποζητούν, σε ότι αφορά το EMOTION PICTURES οι δρόμοι προς αυτήν είναι συγκεκριμένοι. Προκύπτουν ως αυτονόητο σχεδόν συμπέρασμα της τριετούς πορείας του φεστιβάλ όπου η εξάρτηση και η επικοινωνιακή εκμετάλλευση είχαν τον πρώτο λόγο.
Εντελώς περιεκτικά :
Πρώτος δρόμος είναι η θεσμοποίηση του φεστιβάλ. Το EMOTION PICTURES πρέπει να γίνει επίσημη διοργάνωση του υπουργείου πολιτισμού.
Δεύτερος δρόμος είναι η ισχύς και σε ότι αφορά το φεστιβάλ της απαράβατης για το διεθνές και ελληνικό αναπηρικό κίνημα αρχής ΤΙΠΟΤΕ ΓΙΑ ΕΜΑΣ ΧΩΡΙΣ ΕΜΑΣ. Τούτο σημαίνει ότι , σε ότι αφορά το επικοινωνιακό κομμάτι του EMOTION PICTURES – δηλαδή την μεγαλύτερη δυνατή διάχυση στην ελληνική κοινωνία των προοδευτικών σημαινόντων του – λόγο στον σχεδιασμό πρέπει να έχουν και οι υπηρετούντες διαχρονικά την κοινωνική και επικοινωνιακή ατζέντα της αναπηρίας και επ’ ουδενί οι υπηρετούντες επικοινωνιακά την (όποια) εξουσία.
Τρίτος δρόμος είναι η αξιοποίηση του πλούσιου υλικού που έχει μεσ’ την τριετία δημιουργηθεί, η σοβαρή και μελετημένη διάχυσή του στο ελληνικό σχολείο, πανεπιστήμιο, στην ελληνική οικογένεια, στην ελληνική κοινωνία. Κάποια πράγματα έχουν γίνει και μεσ’ την περίοδο 2007 – 2010 , πλέον όμως πρέπει να υπάρξει στρατηγική και σχέδιο ώστε να εξασφαλίζονται οι αρχές της αξιολόγησης, της αξιοπιστίας , της συνέχειας. Το πλούσιο υλικό του EMOTION PICTURES μπορεί και πρέπει να αποτελέσει την κινητήρια πρώτη ύλη για την επανέναρξη του φεστιβάλ με όρους πλέον ουσίας.
Πριν από 4 χρόνια τοποθετήθηκα απαιτώντας την δημιουργία θεσμού που θα λειτουργούσε ως αντίποδας στην κυρίαρχη άποψη αναφορικά με την ορθή απεικόνιση της συνθήκης της αναπηρίας.
Σήμερα επιζητώ την συνέχιση του θεσμού με όρους ισοτιμίας και αξιοπρέπειας .
Ο συνδυασμός των τριών δρόμων που περιεκτικά περιέγραψα είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι η πολιτική επιλογή για το μέλλον του φεστιβάλ – που σήμερα είναι αιωρούμενο ανάμεσα στο χθες και το αύριο – θα είναι προοδευτική. Ο λόγος πλέον στον αρμόδιο υπουργό πολιτισμού.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΡΕΛΛΑΣ
Σκηνοθέτης – πολίτης με αναπηρία
Το κείμενο συνυπογράφουν οι καλλιτέχνες με αναπηρία:
Άρης Ταστάνης – Ποιητής
Αντρέας Κουζέλης – Συγγραφέας- Κοινωνιολόγος
Γιωργος Χρηστάκης Χορογράφος – Χορευτής (ΔΑ.ΓΙ.ΠΟ.ΛΗ.)
Ειρήνη Ζαχαρά – Χορεύτρια (ΔΑ.ΓΙ.ΠΟ.ΛΗ.)
Χρήστος Κυπριώτης – Χορευτής (ΔΑ.ΓΙ.ΠΟ.ΛΗ.)
Νελλη Καρρά –καλλιτεχνική διευθύντρια θεάτρου κωφών Ελλάδος
Βασίλης Κόσκορης – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Απόστολος Γιαννόπουλος – Ηθοποιός (Θέατρο Κωφών Ελλάδος)
Ευανθία Πλαχούρα – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Βικη Πανταζη – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Μαρια Τουλούμη – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Σταύρος Λένα – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Ηλίας Καραμιχάλης – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Νίκος Αξιώτης Σκηνοθέτης – Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Νικήτας Αναστόπουλος Ηθοποιός (θέατρο κωφών Ελλάδος)
Πωλίνα Παπανικολάου Δικηγόρος / Τραγουδίστρια του Μουσικού Συγκροτήματος του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών «Οι Ουρανοκατέβατοι