May 252017
 

Έγινε χθες στο Γ.Α.Ο.Ν.Α “Άγιος Σάββας” η ημερίδα με θέμα “Δομώντας την ανακουφιστική Φροντίδα ασθενών με καρκίνο στο τελικό στάδιο της νόσου”. Το Processwork Greece συμμετείχε με την εισήγηση “Αναπτύσσοντας μια φιλόξενη στάση στις Δύσκολες Ερωτήσεις”- Αλεξάνδρα Βασιλείου και δύο βιωματικά εργαστήρια: “Ο θάνατος ως Σύμβουλος στον τώρα”- Λίλη Βασιλείου, Βενετία Μπουρονίκου και “Αποφόρτιση Λειτουργών Υγείας (ΚΕΦ)” – Αλεξάνδρα Βασιλείου.
Ευχαριστούμε την Κοινωνική Υπηρεσία Γ.Α.Ο.Ν.Α “Αγιος Σάββας” για τη διοργάνωση της ημερίδας και την πρόσκληση και όλες και όλους που ήταν εκεί!

May 112017
 

Συνεργάτες του Processwork Greece (Αλεξάνδρα Βασιλείου, Λίλη Βασιλείου, Βενετία Μπουρονίκου) συμμετέχουν στην ημερίδα που διοργανώνει η Κοινωνική Υπηρεσία του Γ.Α.Ο.Ν.Α «Άγιος Σάββας» με θέμα «Δομώντας την ανακουφιστική φροντίδα ασθενών με καρκίνο στο τελικό στάδιο της νόσου» με παρουσίαση σε στρογγυλό τραπέζι και ένα βιωματικό εργαστήριο.

23 Μαΐου 2017

Ώρα έναρξης: 8.30 π.μ.

Αμφιθέατρο Νοσοκομείου Γ.Α.Ο.Ν.Α «Άγιος Σάββας»

Διοργάνωση:

  • Κοινωνική Υπηρεσία Γ.Α.Ο.Ν.Α «Άγιος Σάββας»
  • Πνοή  Αγάπης  Σύλλογος Εθελοντών Κοινωνικής & Συναισθηματικής Στήριξης Ανθρώπων με Καρκίνο & των Οικογενειών τους
  • Ιερά Μητρόπολη Ιλίου Αχαρνών και Πετρουπόλεως

Για δήλωση συμμετοχής στα βιωματικά εργαστήρια επικοινωνήστε με την κα Άννα Δεπάστα στο 210 64 09 166 & 210 64 25 958

Ένα κλικ εδώ για το πρόγραμμα της ημερίδας

 

Feb 232017
 

Μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα της Δήμητρας Γιάννου, Ph.D., για τους τρόπους με τους οποίους η ομοφοβία /τρανσφοβία διαμορφώνει συνθήκες ανισοτήτων για τους ΛΟΑΤ στους χώρους υγείας. Η έρευνα ξεκίνησε το 2013. Τα αποτελέσματα της έρευνας έχουν καταγραφεί στη διατριβή της με τον τίτλο «Normalized absence pathologised presence»: Understanding the health inequalities of LGBT people in Greece.

Ένα κλικ εδώ για να διαβάσεις τη διατριβή (αγγλικά, αρχείο pdf)

 

Jan 242017
 

Πηγή: www.0-18.gr

Πολλοί γονείς μαθητών ανησυχούν μήπως η ένταξη των παιδιών προσφύγων/μεταναστών στην εκπαίδευση σημαίνει αυξημένο κίνδυνο για την υγεία των παιδιών τους. Για τον λόγο αυτό, ο Συνήγορος δημιούργησε ένα βίντεο-συνέντευξη με τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις σχετικά με τις μεταδοτικές ασθένειες και τα βασικά μέτρα πρόληψης.

Στο βίντεο συζητούν ο Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού Γιώργος Μόσχος και ο παιδίατρος – επιδημιολόγος Τάκης Παναγιωτόπουλος, καθηγητής στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας και επιστημονικός σύμβουλος του ΚΕΕΛΠΝΟ.

Το ζήτημα της ένταξης στην εκπαίδευση των παιδιών προσφύγων που βρίσκονται στη χώρα μας απασχολεί ιδιαίτερα τον Συνήγορο του Παιδιού. Στις επισκέψεις του σε σχολεία όπου έχουν ενταχθεί παιδιά πρόσφυγες και στις συναντήσεις του με μαθητές και συλλόγους γονέων, έχει αφουγκραστεί ανησυχίες σχετικά με την προστασία της υγείας των παιδιών και έχει διαπιστώσει ότι είναι αναγκαία η έγκυρη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών για το ζήτημα αυτό.

Jun 082015
 

unnamed

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ – ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 12μ.

Είναι κοινή διαπίστωση ότι το σύστημα Ψυχικής Υγείας βρίσκεται σε κατάσταση διάλυσης εξαιτίας της εφαρμογής των πολιτικών του μνημονίου. Η κρίση στην Ψυχική Υγεία είχε, φυσικά, ξεκινήσει πολύ πριν την εφαρμογή αυτών των πολιτικών, ως προϊόν του ανολοκλήρωτου και στρεβλού χαρακτήρα της λεγόμενης «Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης», εδώ και 30 χρόνια, της χρόνιας υποχρηματοδότησης του συστήματος και με το κράτος να απεκδύεται διαχρονικά των ευθυνών του για μια δημόσια και δωρεάν Ψυχική Υγεία, κοινοτικά βασισμένη, με κουλτούρα και πρακτικές εναλλακτικές στον εγκλεισμό και με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία.  Ήταν αυτή την κατάσταση που ήλθε να συναντήσει η εφαρμογή των στυγνών, νεοφιλελεύθερων πολιτικών, οι οποίες οδηγούν το κυρίαρχο σύστημα των υπηρεσιών στην προϊούσα αποστράγγισή του από την  όποια δυνατότητα είχε ποτέ παροχής θεραπευτικών απαντήσεων στις ανάγκες των ψυχικά πασχόντων.

Λίγο πριν τις πρόσφατες εκλογές και στα πλαίσια αυτών των πολιτικών, ήταν επικρεμάμενο το βίαιο κλείσιμο των εναπομεινάντων ψυχιατρείων. Μετά τις εκλογές, η ίδια κατάσταση διάλυσης της Ψυχικής Υγείας παραμένει, διαρκώς επιδεινούμενη λόγω των επιπτώσεων των ήδη ειλημμένων μέτρων, την ίδια στιγμή που η νέα ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν έχει κάνει, στο διάστημα που υπάρχει, την παραμικρή ανακοίνωση, δήλωση, νύξη για θέματα που αφορούν στην Ψυχική Υγεία. Με μόνη εξαίρεση την δήλωση μετά το τραγικό συμβάν της 17ης Μαίου στο ΨΝΑ, με μιαν ανακοίνωση διεκπεραιωτικού κλεισίματος του όλου ζητήματος.

Είμαστε αντίθετοι στην όποια διαπραγμάτευση με την ΕΕ για απλώς αναβολή της εφαρμογής του συμφώνου «Αντόρ-Λυκουρέτζου», βάσει του οποίου προωθείτο το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων και μια σειρά από άλλα μέτρα, κυρίως λογιστικού χαρακτήρα και όχι στη βάση των αναγκών των ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία. Υποστηρίζουμε την οριστική αποδέσμευση και ακύρωση του συμφώνου αυτού και του όποιου τέτοιας φύσης συμφώνου και διεκδικούμε μια σειρά από αιτήματα τα οποία συνδέουν τα μέτρα που πρέπει άμεσα να ληφθούν για την αντιμετώπιση της διαλυτικής κρίσης στην Ψυχική Υγεία, με τον ταυτόχρονο μετασχηματισμό του κυρίαρχου νοσοκομειοκεντρικού και κατασταλτικού συστήματος προς ένα κοινοτικά βασισμένο και ολοκληρωμένο σύστημα Ψυχικής Υγείας.

Ένα κλικ εδώ για να διαβάσεις τα αιτήματα αναλυτικά!

Πηγή: Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση

May 252015
 

IMG_5434

“Ανάπτυξη δεξιοτήτων για τη διαχείριση συγκρούσεων” – Αλεξάνδρα Βασιλείου, Ph.D.

Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ‘Αντιμετώπιση του Πόνου’

Εργαστήριο Ιατρικής Ψυχολογίας της Ιατρικής Σχολής Ιωαννίνων

Χθες ολοκληρώσαμε το μάθημα “Ανάπτυξη δεξιοτήτων για τη διαχείριση συγκρούσεων” του Μεταπτυχιακού προγράμματος ‘Αντιμετώπιση του Πόνου’ που διοργανώνει το Εργαστήριο Ιατρικής Ψυχολογίας της Ιατρικής Σχολής Ιωαννίνων. Θέμα αυτής της συνάντησης η αναγνώριση αναγκών, ο τρόπος επικοινωνίας τους, ο ρόλος της συνειδητοποίησης τους για την επίλυση συγκρούσεων. Φτιάξαμε προσωπικούς ‘χάρτες’ αναγκών και δικαιωμάτων, ‘ναυαγήσαμε’ στον Ατλαντικό και εξερευνήσαμε τον τρόπο που επηρεάζεται η κρίση μας από άλλους, αλλά και τις αυξημένες πιθανότητες επιβίωσης μέσα από την συνεργασία στην ομάδα. Εξερευνήσαμε τις δυναμικές ανταγωνισμού/συνεργασίας που δημιουργούνται στις σχέσεις και πως αυτές επηρεάζονται από τις ανάγκες μας. Πλούσια συνάντηση, γόνιμη.

Στην ερώτηση ‘πως φεύγεις από εδώ σήμερα;’ η ομάδα απάντησε:

… ανακουφισμένη και με σκεπτική διάθεση

… με αίσθηση πρόκλησης και εγρήγορσης

… με την υπενθύμιση να μην επαναπαύομαι… και με ένα πλάκωμα ευθύνης

… με λύπη για κάποια λάθη μου και με αναγνώριση κάποιων αναγκών

… με διάθεση επανεξέτασης και συνεχούς διείσδυσης στα πράγματα

… με την αίσθηση ότι έκανα ανασκαφή στις δικές μου ανάγκες και στων άλλων- δεν τις υπολογίζουμε αρκετά

… με ευθύνη και στεναχώρια… Κάτι δικό μου; Για λάθη ίσως;

… προβληματισμένη, με διάθεση να αλλάξω πράγματα

προβληματισμένη και απορημένη

… έμαθα πράγματα, νιώθω ένα ‘μπάχαλο’ μέσα μου!

… με ικανοποίηση και αισιοδοξία

Ένα μεγάλο ευχαριστώ στην ομάδα για τις συναντήσεις μας και ευχές για καλή ολοκλήρωση του μεταπτυχιακού!

Ένα κλικ εδώ για περισσότερες φωτογραφίες από την επιμόρφωση…

May 172015
 
Pablo Picasso – Child playing with a toy truck

Pablo Picasso – Child playing with a toy truck

Πηγή: Ενθέματα

Τρεις ζωές χάθηκαν…

του Γιώργου Νικολαΐδη

Δεν νομίζω πως υπήρξε άνθρωπος σ’ αυτή τη χώρα που να μη συγκλονίστηκε από τον φρικτό θάνατο της μικρής Άννυς. Η υπόθεση έχει τρεις διακριτές διαστάσεις. Η πρώτη είναι η ανθρώπινη και αφορά τις ψυχολογικές διαδρομές των πρωταγωνιστών του δράματος: Είχαν ενεργή ψυχοπαθολογία και τι είδους; Πώς οδηγήθηκαν στις μοιραίες αποφάσεις; Έπαιξε ρόλο η εξάρτηση από ουσίες ή η επήρειά τους τις κρίσιμες ώρες; Ποια η ατομική τους διαδρομή, ποια η προοδευτική ψυχοκοινωνική τους έκπτωση που οδήγησε σε αυτή την κατάληξη; Ερωτήματα τα οποία μπορούν να απαντηθούν μόνον ύστερα από καιρό και -ίσως μόνο εν μέρει- από τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας και της δικαιοσύνης, που θα εμπλακούν. Τα υπόλοιπα, που λέγονται με ευκολία από γνωστούς τηλεψυχίατρους, τηλεψυχολόγους, πανελίστες εγκληματολόγους και νομικούς είναι εντελώς εκ του περισσού: ούτε διάγνωση ούτε πραγματογνωμοσύνη ούτε δικαστική απόφαση εκδίδεται με μια ματιά ή εξ αποστάσεως. Η κωμικοτραγική ιστορία της αυτόκλητης ψυχίατρου-μαϊμού τα λέει όλα επ’ αυτού.

Κι αυτό μας πάει στη δεύτερη διάσταση, την επικοινωνιακή, που αφορά τη διαχείριση του συμβάντος. Αυτή η διάσταση είναι πιο σημαντική όσο περισσότερο μια κοινωνία προχωράει στον δρόμο της «κοινωνίας του θεάματος». Οι δημοσιογράφοι ζητούν «να χυθεί άπλετο φώς», οι επαγγελματίες της κλειδαρότρυπας κοινοποιούν φρικιαστικές λεπτομέρειες του ειδεχθούς φονικού, οι νοσταλγοί της θανατικής ποινής βρίσκουν ξανά ευκαιρία να προπαγανδίσουν λυσσαλέα τη δολοφονία ανθρώπων από το κράτος, οι ανθρωπιστές αναμασούν κοινοτοπίες περί της κοινωνίας που διαφθείρει τους αρχικά καλούς καγαθούς ανθρώπους, οι φιλάνθρωποι σπεύδουν να δηλώσουν παρόντες στο εγχείρημα της προστασίας των παιδιών. Όλοι αυτοί δεν αποτελούν πλέον ένα χωριστό φαινόμενο από το αρχικό (το στυγερό έγκλημα), αλλά μάλλον την ουσία του για τον δημόσιο διάλογο. Με αφορμή μια ανθρώπινη τραγωδία, προωθεί ο καθένας την προαποφασισμένη ατζέντα του, αδιαφορώντας αν αυτό περνάει μέσα από την επίταση ενός γενικευμένου πανικού στην κοινωνία, είτε ηθικού («πού οδηγούμαστε;») είτε πραγματικού («πώς θα προστατέψουμε τα παιδιά μας;»).

Με μια πιο ψύχραιμη αντιμετώπιση όλα τα παραπάνω φαίνονται εντελώς άστοχα. Είναι άλλωστε πλέον δεδομένο (βλ. και τις περιπτώσεις του μικρού Άλεξ και του Β. Γιακουμάκη) πως η υπερβολική δημοσιότητα και η εμπλοκή άσχετων δεν βοηθούν καθόλου στη διερεύνηση τέτοιων υποθέσεων, ούτε από ψυχοκοινωνική πλευρά ούτε από ανακριτική, αλλά μάλλον τη δυσχεραίνουν. Ο δημόσιος λόγος είναι επίσης ενδεικτικός. Οι χαρακτηρισμοί «τέρας» δώσανε και πήρανε, εξυπηρετώντας βασικά τον καθησυχασμό των νοικοκυραίων πως «αυτοί» σε καμία περίπτωση δεν θα έφταναν ως εκεί. Οι ιστορίες των μεγάλων πολέμων του 20ού αιώνα, οι γενοκτονίες και πλείστα άλλα, ωστόσο, έχουν αποδείξει πως ο καθένας μας έχει μέσα του σε κάποιο βαθμό τη δυνατότητα να μεταστραφεί σε σαδιστική, καταστρεπτική μηχανή. Γι αυτό οι κοινωνίες οφείλουν να διαθέτουν νόμους, θεσμούς και ιδεολογίες συνύπαρξης, διαλόγου, ανοχής και σεβασμού της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας.

Γι’ αυτό, άλλωστε, η θανατική καταδίκη καταργήθηκε στις ευρωπαϊκές χώρες. Γιατί η δημοκρατία δεν παίρνει κάτι που δεν μπορεί να δώσει πίσω. Στις ΗΠΑ, σε αρκετές αναδρομικές έρευνες, βρέθηκε πως εκτελεσμένοι θανατοποινίτες είχαν πέσει θύματα δικαστικής πλάνης, αλλά πλέον ήταν πολύ αργά… Μερικοί μάλιστα, ιδιαίτερα έγχρωμοι, είχαν κατηγορηθεί για ιδιαζόντως ειδεχθή εγκλήματα ενάντια σε μικρά παιδιά. Η επιλεκτική στοχοποίηση ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες και η συνειρμική επικύρωση ρατσιστικών στερεοτύπων («μόνο αυτοί οι μαύροι/μετανάστες/χρήστες/γύφτοι κ.ο.κ. τα κάνουν αυτά στα παιδιά τους») δεν απουσίασε και στην περίσταση που συζητάμε. Ο δράστης αναφερόταν ως «27χρονος Βούλγαρος» ή «27χρονος χρήστης». Βέβαια, ξεχάστηκε ότι θανάτους και κακοποιήσεις παιδιών από τους γονείς έχουμε δυστυχώς κάθε χρόνο στη χώρα μας, με δράστες όλων των φυλών και των κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων.

Μιλώντας για τις ευθύνες μιας συντεταγμένης δημοκρατικής πολιτείας φτάνουμε στην τρίτη διάσταση, την κοινωνική. Τι θα μπορούσε να είχε κάνει μια αλληλέγγυα πολιτεία ώστε να μην είχε συμβεί ένα τέτοιο δράμα; Πώς μπορεί να προστατευτεί από παρόμοιες ενδοοικογενειακές τραγωδίες; Ετούτη η πολύ σημαντική διάσταση λίγο απασχόλησε τον δημόσιο λόγο. Παρόλο που στη χώρα μας ούτε συγκροτημένο σύστημα κοινωνικών υπηρεσιών υπάρχει ούτε εξειδικευμένες υπηρεσίες παιδικής προστασίας για όλο τον πληθυσμό.

Σε πρόσφατη έρευνά μας, στο Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, σε μεγάλο αντιπροσωπευτικό δείγμα παιδιών 11, 13 και 16 χρόνων, ενώ τα παιδιά σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο ανέφεραν πως είχαν μία τουλάχιστον εμπειρία έκθεσης σε σωματική βία σε ποσοστό 47% (πάνω από 5% αφορούσε πολλαπλές εμπειρίες σωματικής κακοποίησης) το σύνολο των αρμόδιων φορέων, κυβερνητικών και μη, είχαν γνώση αναφορών για μόνο 0,18% των παιδιών της ίδιας ηλικίας. Σχετικά με τις σοβαρές περιπτώσεις σεξουαλικής βίας, τα μεν παιδιά ανέφεραν τέτοιο ιστορικό σε ποσοστό 4,5%, ενώ οι φορείς γνώριζαν μόνο το 0,07%.

Φυσικά, το πρόβλημα της ενδοοικογενειακής βίας κατά των παιδιών και της γονεϊκής επάρκειας δεν επιλύεται με την απομάκρυνση του παιδιού από τους γονείς τους, με την πρώτη υπόνοια, αφού μιλάμε για πάνω από 4.000 περιστατικά κακοποίησης ή παραμέλησης παιδιών στην Ελλάδα ετησίως, ενώ η τοποθέτηση των παιδιών σε ιδρυματικά πλαίσια φιλοξενίας εγκυμονεί συχνά την περαιτέρω θυματοποίησή τους.

Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν λειτουργούν συγκροτημένα προγράμματα πρώιμου εντοπισμού των οικογενειών με παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα βίας ή παραμέλησης. Κατά τραγική σύμπτωση, την περίοδο αυτή επιχειρούμε ως Ινστιτούτο, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, την πιλοτική εφαρμογή ενός προγράμματος πρώιμης ανίχνευσης προβληματικών σχέσεων φροντίδας βρεφών και νηπίων στο 10% των Μονάδων Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης της χώρας, με τη φιλόδοξη ελπίδα κάτι τέτοιο να γενικευτεί.

Σε άλλες πάντως χώρες του υπαρκτού καπιταλισμού, εδώ και δεκαετίες, αναγνωρίζουν την αξία που έχει η ζωή και η ευεξία ενός παιδιού, επομένως οι οικογένειες ήδη από τη γέννηση δέχονται την επίσκεψη, συνδρομή αλλά και εποπτεία των κοινωνικών υπηρεσιών. Ιδιαίτερα σε οικογένειες που ζουν σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού ή περιθωρίου ή με επιρρέπεια σε εγκληματικότητα, σε οικογένειες με προβλήματα χρήσης ουσιών, αλκοόλ ή ενεργού ψυχοπαθολογίας, οι επισκέψεις συνεχίζονται στο σπίτι μετά την έξοδο από το μαιευτήριο, για όσο χρειαστεί προκειμένου να διασφαλιστεί πως είναι δυνατή η ανατροφή του νεογέννητου παιδιού ή αλλιώς να ληφθούν μέτρα προστασίας του. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι με την πλαισίωση αυτή, την υποστήριξη αλλά και την εποπτεία μιας συντεταγμένης πολιτείας, και τα παιδιά προστατεύονται και αρκετοί γονείς κινητοποιούνται, οριοθετούνται και, αντί της αυτοκαταστροφικής τους διαδρομής, μπορούν να οικοδομήσουν καινούργια ζωή. Γιατί η πλειοψηφία των γονέων αυτών –ίσως και οι γονείς της άτυχης Άννυς– δεν έχουν εξαρχής την πρόθεση να οδηγηθούν σε μια τραγική έκβαση, αλλά χάνονται βήμα-βήμα σε μια διαδρομή όπου ουδείς βρίσκεται να τους κρατήσει.

Φυσικά, ατομικές διαφοροποιήσεις πάντα υπάρχουν. Kάποιοι ανταποκρίνονται περισσότερο, κάποιοι ίσως καθόλου. Ωστόσο, από τη σκοπιά μιας συντεταγμένης κοινωνίας της αλληλεγγύης το ερώτημα είναι αν είναι διαθέσιμη κάθε δυνατότητα φροντίδας (ή και επιτήρησης) που θα έκανε, έστω και κάποιους, να αλλάξουν ρότα και να σωθούν ζωές βιολογικά και ψυχικά. Γιατί, κακά τα ψέματα, στο συγκεκριμένο συμβάν χάθηκαν τρεις ζωές. Ανεξάρτητα από οποιαδήποτε νομική έκβαση ή καταλογισμό ευθυνών, ποιος φαντάζεται πως οι γονείς αυτοί μπορούν να ζήσουν μια ζωή πια;

Ετούτο καθόλου δεν σημαίνει οποιαδήποτε επιείκεια ή συμψηφισμό των ευθυνών ούτε συνιστά ελαφρυντικό: η εξίσωση των κοινωνικών ευθυνών με την ατομική ατιμωρησία αποτελεί αυθαίρετο λογικό άλμα. Ωστόσο, το κοινωνικό σύνολο απέτυχε να αποτρέψει κάποια μέλη του να ακολουθήσουν διαδρομές καταστροφής, και δικής τους και άλλων, κάποιους ίσως απέτυχε να τους προστατέψει από τον ίδιο τους τον εαυτό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μάλιστα, η κοινωνία πιθανότατα ούτε καν προσπάθησε να τους αποτρέψει. Ενδεχομένως δεν γνώριζε καν την ύπαρξή τους και τη δυνητική επικινδυνότητα της κατάστασής τους.

Αντί λοιπόν να ζητάμε κρεμάλες, είναι προτιμότερο να σκεφτούμε πως πρέπει και στη χώρα μας να συγκροτηθεί ένα σύστημα κοινωνικών υπηρεσιών που θα αποτρέπει περιστατικά λιγότερο ή περισσότερο τραγικά στο μέλλον. Αλλιώς, αργά ή γρήγορα θα ζούμε εθισμένοι σε αυτά.

Ο Γιώργος Νικολαΐδης είναι ψυχίατρος, διευθυντής της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού.

Mar 102015
 

afisa

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Εκδήλωση για την κατασκευή της επικινδυνότητας το Σάββατο

«Η κοινωνική κατασκευή της επικινδυνότητας και οι δομές “υψίστης ασφαλείας”» είναι το θέμα της επίκαιρης συζήτησης που διοργανώνει το Σάββατο η Πρωτοβουλία για ένα πολύμορφο κίνημα στην ψυχική υγεία με τη συμμετοχή ειδικών αλλά και “πρωταγωνιστών” κρατουμένων και ασθενών. Η εκδήλωση θα γίνει στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών (Προπύλαια, αίθουσα Δρακόπουλου) από τις 9 το πρωί.

«Όλο και πιο συχνά σε πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες, στα κεντρικά δελτία των ειδήσεων, στον πολιτικό και δικαστικό λόγο αρθρώνεται η λέξη ‘επικινδυνότητα’ και τα παράγωγα της. Την τελευταία διετία έχει επανέλθει πιο ηχηρά από ποτέ ένας λόγος που φαίνεται να στοχοποιεί ως εν δυνάμει επικίνδυνες διάφορες κοινωνικές ομάδες με το πρόσχημα ότι αποτελούν ‘δημόσιο κίνδυνο’».

«Ειδικότερα στο χώρο της ψυχικής υγείας έχει αναζωπυρωθεί μια συζήτηση που στοχεύει στο να επαναφέρει το ζήτημα του επικίνδυνου ‘ψυχασθενή’ ταυτοποιώντας ανθρώπους που φέρουν συγκεκριμένες διαγνώσεις ως ‘εν δυνάμει επικίνδυνους’. Με φόντο την κατάρρευση κάθε ίχνους κοινωνικής πρόνοιας και φροντίδας, παράλληλα με μια διαρκώς επιδεινούμενη εξαθλίωση των ζωών μας και απαξίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας οικοδομείται ένα κράτος ασφάλειας. Όμως είναι πλέον γνωστό ότι στο νεοφιλελευθερισμό η ασφάλεια εξαγοράζεται με τη στέρηση της ελευθερίας μας και το προσφερόμενο από τους κρατικούς θεσμούς αίσθημα ασφάλειας εξαργυρώνεται με περιορισμό, εγκλεισμό και κοινωνικό αποκλεισμό” αναφέρει στην πρόσκλησή της η Πρωτοβουλία που θέτει μια προοπτική συνάντησης των κοινωνικών κινημάτων ορίζοντας ως κοινό τόπο την ψυχική υγεία».

Σύμφωνα με το πρόγραμμα οι ενότητες που θα συζητηθούν είναι:

  • Η Επικινδυνότητα και το Δικαστικό Ψυχιατρείο” με ομιλητές τους Αφροδίτη Κουκουτσάκη, Θόδωρο Μεγαλοοικονόμου, Γιάννη Αλεξάκη.
  • Η διαρκής παραβίαση των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία, των τοξικοεξαρτημένων, των οροθετικών (αναγκαστική νοσηλεία κλπ) στην οποία θα μιλήσουν οι Γ. Κοκκινάκος, Βάσω, Λεμονιά, Ντία Κ, Μανώλης Κριτσωτάκης, Δέσποινα Δημητριάδου, Νίνα Κατσαρού, Χριστόφορος Παπαδάκης, Δάφνη, Γιώργος, Στάθης, Διονυσία.
  • Το «κράτος ασφάλειας», μέσα από τα κέντρα κράτησης και τις φυλακές τύπου Γ. με τοποθετήσεις από τους Γιώτα Μασουρίδου, Βίκυ Μαγκλάρα, Aboul Hossein, Sakibul Islam Riaz, Amar Sadik.

Δίνοντας ψήγματα του προβληματισμού της καθώς εντείνονται οι συζητήσεις για την ίδρυση ενός ειδικού ψυχιατρείου (δικαστικού ψυχιατρείου) ή σε άλλες περιπτώσεις η θέσπιση της υποχρεωτικής κατ’ οίκον νοσηλείας για ‘ασθενείς’ για τους  οποίους η ‘επικινδυνότητα’ τους  αξιολογείται αυξημένη η Πρωτοβουλία αναφέρει:

«Πέρα από το γεγονός ότι πολλοί και πολλές από εμάς έχουμε άμεσα ή έμμεσα εμπλακεί με σχετικούς θεσμούς, πιστεύουμε ότι η υγεία και ειδικότερα η ψυχική μας υγεία δεν αφορά, ή τουλάχιστον δεν αφορά μόνο, τις γνώσεις κάποιου εξειδικευμένου επαγγελματία αλλά αποτελεί ένα μείζον κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα. (…). Όμως, καθώς σήμερα τα όρια ανάμεσα στον κοινωνικό αποκλεισμό και τον εγκλεισμό είναι πολύ λεπτά, όσο περισσότερο βαθαίνει ο αποκλεισμός, τόσο περισσότερο τα αποκλεισμένα άτομα κινδυνεύουν να καταλήγουν πιο συχνά (ή εκ νέου) στον εγκλεισμό».

Και εξηγεί τους λόγους αυτής της συζήτησης: «Σήμερα, που πολλοί πανηγυρίζουν για το κλείσιμο των ψυχιατρείων, η αναζήτηση των σχεσιακών εκείνων διεργασιών που ενδέχεται να παράγουν έναν κίνδυνο τείνουν να αποσιωπούνται ενώ τα όρια του ψυχιατρικού ασύλου επεκτείνονται επικίνδυνα μέσα στην κοινότητα και γίνονται λιγότερο ευδιάκριτα. Γιατί σε αυτό ακριβώς το θόλωμα των ορίων ίσως να κρύβεται ένας από τους πολλούς κινδύνους της κυρίαρχης αφήγησης για την υγεία μας και την ασφάλειά μας. Προφανώς οι κίνδυνοι είναι πολλοί περισσότεροι, όπως και οι φόβοι που μας προκαλούν.  Οι οροθετικές γυναίκες τον Απρίλιο του 2012 παραμονές των εκλογών το ζήσανε και το ζούνε καθημερινά, το ίδιο και οι πρόσφυγες στα κέντρα κράτησης. Στην ίδια λογική ευθυγραμμίζεται, κατά την άποψή μας, και η θέσπιση φυλακών τύπου γ, για τους κρατούμενους ‘ειδικής κατηγορίας και εξέχουσας επικινδυνότητας’, όπου οι κρατούμενοι θα βιώνουν μια φυλακή μέσα στη φυλακή. Με αυτά κατά νου διοργανώνουμε δημόσια εκδήλωση με θέμα την ‘επικινδυνότητα’. Σας καλούμε να συμμετάσχετε στη συζήτηση είτε προσωπικά είτε συλλογικά, να συνεισφέρετε ιδέες και προτάσεις σε μια ζωντανή συζήτηση για μια κοινωνία χωρίς περιφράξεις και κοινωνικούς αποκλεισμούς».

 

Feb 132015
 

ilektrosok (1)

Η αφίσα εμφανίστηκε εδώ και μια εβδομάδα στους δρόμους της Αθήνας…

Feb 012015
 

first-aid-kit

Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ‘Αντιμετώπιση του Πόνου’ – Εργαστήριο Ιατρικής Ψυχολογίας της Ιατρικής Σχολής Ιωαννίνων

31/01/15 – “Συμπτώματα: Το σώμα που ονειρεύεται” – Λένα Ασλανίδου
01/02/14 – “Ανάπτυξη δεξιοτήτων για τη διαχείριση συγκρούσεων” – Αλεξάνδρα Βασιλείου

Ένα σαββατοκύριακο με τους εκπαιδευόμενους του Μεταπτυχιακού προγράμματος ‘Αντιμετώπιση του Πόνου’. Το πρόγραμμα πραγματοποιείται από το Εργαστήριο Ιατρικής Ψυχολογίας της Ιατρικής Σχολής Ιωαννίνων. Χθες, η επιμόρφωση έγινε από τη Λένα Ασλανίδου, με θέμα «Συμπτώματα: Το σώμα που ονειρεύεται». Σήμερα, το θέμα μας ήταν «Ανάπτυξη δεξιοτήτων για τη διαχείριση συγκρούσεων». Το πρόγραμμα είναι απαιτητικό και ενεργοβόρο. Όλοι οι συμμετέχοντες είναι επαγγελματίες στο χώρο της υγείας και πολλοί ταξιδεύουν δυο φορές το μήνα από την περιφέρεια στην Αθήνα για να το παρακολουθήσουν. Απολύτως κατανοητή η κούραση που αυτό δημιουργεί καθώς και οι υψηλές προσδοκίες των εκπαιδευόμενων. Εστιάσαμε στην αντίληψη μας για τις συγκρούσεις, στις πεποιθήσεις μας γύρω από αυτές και στον τρόπο που αυτές επηρεάζουν την αντιμετώπιση τους. Εξερευνήσαμε τα διαφορετικά στάδια των συγκρούσεων και την επίγνωση μας για τη δυναμική του καθενός. Ξεδιπλώσαμε κριτική και κατηγόριες. Όμορφη μέρα, πλούσια. Ένα ευχαριστώ στην ομάδα για την ενεργητική παρουσία της, για τη συμμετοχή και το κλίμα που φτιάξαμε παρέα. Καλή αντάμωση στη δεύτερη συνάντηση μας του Ιουνίου!

Ένα κλικ εδώ για φωτογραφίες από την επιμόρφωση…

 

 

Jan 072015
 

rel

Η σεξουαλική αγωγή στο δημοτικό σχολείο.

Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα φύλα

Ένα επιμορφωτικό πρόγραμμα για 25 εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης

7 συναντήσεις κάθε Τρίτη 5.00΄ – 9.00΄ μ.μ. (Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2015)

Σκοπός του σεμιναρίου είναι να εφοδιάσει τους/τις εκπαιδευτικούς που θα συμμετάσχουν με γνώσεις και βιώματα που θα τους/τις βοηθήσουν να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν στις τάξεις τους προγράμματα αγωγής υγείας με θεματική σχετική με τη σεξουαλική αγωγή. Το σεμινάριο είναι δωρεάν, διάρκειας 30 ωρών και θα πραγματοποιηθεί στο 72ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, Ακταίου 2-4, κοντά στον σταθμό ΗΣΑΠ του Θησείου. Οι συναντήσεις θα γίνονται κάθε Τρίτη ώρα 5.00΄- 9.00΄ μ.μ. Η έναρξη του σεμιναρίου είναι την Τρίτη 13 Ιανουαρίου με συνάντηση γνωριμίας, από ώρα 5.00΄- 7.00΄ μ.μ.

Λόγω του βιωματικού του χαρακτήρα ο αριθμός όσων θα συμμετάσχουν δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 25 άτομα. Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς όλων των τάξεων, όλων των ειδικοτήτων, με προτεραιότητα ωστόσο σε δασκάλες/δασκάλους των Ε΄ και Στ΄ τάξεων.

Δηλώσεις συμμετοχής με αποστολή της συνημμένης αίτησης στο mail symdim-aath10@sch.gr ή στο xpapado@gmail.com

Εισηγήτριες/εισηγητές στο σεμινάριο θα είναι οι:

  • Αλεξάνδρα Βασιλείου, Δρ κοινωνικής ψυχολογίας (εκπαιδεύτρια ενηλίκων/ψυχοθεραπεύτρια)
  • Γιώργος Μόσχος, Συνήγορος του παιδιού
  • Μαίρη Χιόνη, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Α΄ Αθήνας
  • Χάρης Παπαδόπουλος, σχολικός σύμβουλος δημοτικής εκπαίδευσης
  • Εκπαιδευτικοί και ψυχολόγοι, μέλη της ομάδας «Ομοφοβία και Τρανσφοβία στην εκπαίδευση»

Οι θεματικές ενότητες του επιμορφωτικού προγράμματος

Το σεμινάριο θα περιλαμβάνει τις εξής ενότητες:

Εισαγωγική συνάντηση. Το «γιατί» του σεμιναρίου – οι ανάγκες που έρχεται να καλύψει. Κοινή παρουσία όλων, αλληλογνωριμία, προσδοκίες εκπαιδευομένων – εκπαιδευτών, συζήτηση, (2 ώρες)

Διεργασία ομάδας (4 ώρες – Α. Βασιλείου)

Η εκπαίδευση των παιδιών στα δικαιώματα και η σεξουαλική αγωγή στο σχολείο (4 ώρες – Γιώργος Μόσχος)

Μελέτες περίπτωσης – βιωματικό εργαστήρι (4 ώρες – Μ. Χιόνη)

Η υλοποίηση στην τάξη ενός προγράμματος σεξουαλικής αγωγής (4 ώρες – Μ. Χιόνη)

Σεξουαλικός προσανατολισμός – ταυτότητα φύλου – ομοφοβία και τρανσφοβία στην εκπαίδευση (4 ώρες – ομάδα «Ομοφοβία και τρανσφοβία στην εκπαίδευση)

Η εμπειρία από την υλοποίηση προγραμμάτων σεξουαλικής αγωγής σε τάξεις δημοτικών σχολείων – η αξιοποίηση σχετικών βιβλίων για παιδιά (4 ώρες – Χ. Παπαδόπουλος)

Αξιόλογηση – Κλείσιμο (1 ώρα)

Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα υπάρξει παρουσίαση και μικρή έκθεση έντυπου (κυρίως βιβλία για παιδιά) αλλά και ηλεκτρονικού (βίντεο, ταινίες, κτλ) υλικού για θέματα σεξουαλικής αγωγής .

Χάρης Παπαδόπουλος
Σχολ. Σύμβουλος της 10ης περιφέρειας δημοτικής εκπ/σης Αττικής
6975 801 849

Ένα κλικ εδώ για τη Δήλωση Συμμετοχής…   

Dec 072014
 

2014-12-07 16.00.31

Σήμερα, στο βιωματικό εργαστήρι “Βαθιά Δημοκρατία: η παλλόμενη καρδιά της προσέγγισης του Processwork” που έκανα στα πλαίσια της διημερίδας για τα 30 Χρόνια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, συναντηθήκαμε σε δρόμους αναζήτησης, με μια ομάδα ανθρώπων όλο ζωντάνια!

Εξερευνήσαμε την έννοια της Βαθιάς Δημοκρατίας σαν συναισθηματική στάση και σαν μεθοδολογία σε σχέση με τις σωματικά μας συμπτώματα και εξερευνήσαμε μια βαθύτερη αίσθηση του εαυτού μας ανακαλύπτοντας τη μη γνωστική σοφία της.

Αίσθηση στο τέλος: αναλαμπή, αρμονία, απορία, περιέργεια, ελευθερία, προβληματισμός, γαλήνη, αντίφαση, χάδι, συγκίνηση, ανακάλυψη, ευγνωμοσύνη…

Να’σαστε καλά για το συναπάντημα  🙂

Dec 042014
 

2014-12-03 21.16.08

Τέλειωσε χτες η σειρά επιμορφωτικών συναντήσεων Συμπτώματα: Σώμα που Ονειρεύεται.  Σκέψεις και συναισθήματα γύρω από την εμπειρία των 5 συναντήσεων:

Είμαι ευγνώμων, νιώθω ηρεμία, σιγουριά. Φεύγω με εμπιστοσύνη σ’ όλη αυτήν τη διαδικασία. Ήθελα να έρθω πιο κοντά στα συμπτώματά μου που τα ένιωθα βίαια. ‘Εγινε μια συμφιλίωση, σαν ν’ αναγνωρίζω ότι υπάρχει ένα νόημα και δεν με τρομάζουν τόσο.

Όταν ήρθα είχα πολύ ασαφή εικόνα για το τι θα κάναμε, περιέργεια, καλή διάθεση αλλά κι αμηχανία. Αισθάνομαι ότι άνοιξε ένας δρόμος κι αναδύθηκε μια αίσθηση “για να δούμε τι είναι αυτό που συμβαίνει;”

Δυο εικόνες από τη δουλειά αυτό το δίμηνο: σίδερο, άκαμπτο και νερό, ροή, ευλύγιστο. Δύο ενέργειες που μπορεί να είναι διαφορετικές μα μπορούν να συνδεθούν. Μπορεί να χρειάζεται να’χεις το ένα και να έχεις και το άλλο, μπορεί να υπάρχουν και οι δύο συμφιλιωμένες και όχι καταστροφικές η μια για την άλλη και μπορώ να’χω επίγνωση και των δύο.

Το σώμα μου μίλαγε μα δεν το άκουγα μέσα σε δυσκολίες που πέρναγα και κάποια στιγμή ένιωσα ότι έχω χάσει τη φωνή του. Έχει ανοίξει ένα κανάλι σε αυτήν τη φωνή. Αισθάνομαι μια ολοκλήρωση σε αυτό που δούλευα εδώ.

Μου φαινόταν λίγος ο χρόνος κι αραιά τα διαστήματα κι αναρωτιόμουν θα προλάβω να καταλάβω, να δω αυτήν την ένωση των δυο διαφορετικών ενεργειών κι επιτέλους σήμερα την είδα, την ένιωσα.. Νιώθω μια χαρά κι ένα κλείσιμο. Η εμπειρία είχε αρχή, μέση και τέλος.

Συμφιλίωση, είδα τα συμπτώματα θετικά. Σήμερα έγινε μια ολοκλήρωση μέσα μου – αυτήν την επιθετικότητα που την συναντάω στον ύπνο μου και στις σχέσεις μου, έγινε μια δύναμη – κι έγινε κι ένα ένα άνοιγμα. Χάρηκα πολύ που αντιλήφθηκα πράγματα.

Να’σαστε καλά συνταξιδιώτισσες 🙂

Nov 102014
 

afisa

Πανελλήνια Συνάντηση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση

«Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην περίοδο της κρίσης: Από το αδιανόητο στο αυτονόητο»

Παρασκευή 21 έως Κυριακή 23 Νοεμβρίου 2014

Πανεπιστήμιο Πειραιώς, κεντρικό κτίριο. Μ. Καραολή και Α. Δημητρίου 80, 185 34 Πειραιάς.

Στόχοι

Ο βασικός στόχος είναι να συζητηθούν αλληλοενημερωτικά και αλληλοσυμπληρωματικά τα προβλήματα και να καταλήξουμε συντονισμένα σε συγκεκριμένες προτάσεις – δεσμεύσεις   που θα εξασφαλίσουν ένα βιώσιμο σύστημα υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην κοινότητα με μια συνέχεια. Επίσης να κατανοήσουμε όλοι ότι η ψυχική υγεία αφορά σε όλους τους πολίτες και όχι μόνον στα άτομα που πάσχουν.  Απαραίτητη προϋπόθεση για την εξασφάλιση της ψυχικής υγείας και ευημερίας των πολιτών και των κοινωνιών/της κοινότητας είναι ένα σύστημα άμεσα προσβάσιμο που εξασφαλίζει όλο το φάσμα υπηρεσιών: πρωτοβάθμια φροντίδα και πρόληψη, έγκαιρη παρέμβαση και υπηρεσίες αποκατάστασης.
Με τη συνάντηση αυτή στοχεύουμε στην καλλιέργεια περαιτέρω διαλόγου με την κοινωνία, την πολιτεία και την τοπική αυτοδιοίκηση έτσι ώστε να υπάρξει ενεργοποίηση της επιστημονικής κοινότητας και των ενδιαφερόμενων φορέων για την επίτευξη των στόχων.

Η συνάντηση απευθύνεται τόσο στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής όσο και στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, στους ανθρώπους με ψυχοκοινωνικά προβλήματα και τις οικογένειές τους, καθώς και σε όλους τους φορείς και άτομα της κοινωνίας των πολιτών:

  • Επαγγελματίες ψυχικής υγείας: Ψυχολόγοι, Ψυχίατροι, Κοινωνικοί Λειτουργοί, Νοσηλευτές κλπ
  • Λήπτες υπηρεσιών, οικογένειες, συγγενείς και σύλλογοί τους
  • Σύλλογοι, κοινωνικές συλλογικότητες, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών
  • Μητροπολιτικά Ιατρεία
  • Νοσοκομεία
  • Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας
  • Φορείς Κοινωνικής Οικονομίας

Συμμετοχή

Η συμμετοχή στη συνάντηση είναι δωρεάν. Είναι ωστόσο απαραίτητη για οργανωτικούς λόγους η δήλωση συμμετοχής. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αποστείλουν το συμπληρωμένο Δελτίο Εγγραφής τους στο ekpsath@otenet.gr

Το Δελτίο Εγγραφής θα βρείτε εδώ

Oct 132014
 

AKOUO-FONES-05

(φωτογραφία: Αλέξανδρος Αβραμίδης)

Πηγή: vice.com

Στο Μυαλό των Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές

Κώστας Κουκουμάκας

Όταν ο κεντρικός ομιλητής ανέβηκε στο βήμα και εκτός από τους συνέδρους καλωσόρισε «και τις φωνές που θα μας επισκεφθούν εδώ μέσα στην αίθουσα», αισθάνθηκα κάπως αμήχανα. Οι σύνεδροι γύρω μου φόρεσαν τα ακουστικά για τη μετάφραση και παρακολούθησαν με προσήλωση τον ομιλητή, γνέφοντας καταφατικά με το κεφάλι και χειροκροτώντας στα σημεία της παρουσίασης με τα οποία συμφωνούσαν απόλυτα.

Άνθρωποι που «ακούνε φωνές» και επαγγελματίες στον χώρο της ψυχικής υγείας, ερευνητές, φοιτητές ιατρικής και εθελοντές, περίπου 300 άτομα από 24 διαφορετικές χώρες συμμετείχαν στο 6ο Διεθνές Συνέδριο «Ακούγοντας φωνές», το οποίο πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο στη Θεσσαλονίκη. Διοργανώθηκε από το Ελληνικό Δίκτυο «Ακούω Φωνές» και το Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα στον Χώρο της Ψυχικής Υγείας και ήταν η συνέχεια αντίστοιχων διεθνών συναντήσεων, οι οποίες ξεκίνησαν το 2009 στο Μάαστριχτ της Ολλανδίας.

Για δύο μέρες, καθώς ο ήλιος έλουζε το δάσος του Σέιχ Σου πού κύκλωνε το ξενοδοχείο του συνεδρίου, παρουσιάστηκαν επιστημονικές ανακοινώσεις και προσωπικές αφηγήσεις ανθρώπων που ήθελαν να αφηγηθούν «την εμπειρία». Το κοινό συμπέρασμα ήταν η ανάγκη δημιουργίας ενός εναλλακτικού δικτύου υπηρεσιών ψυχικής υγείας, το οποίο θα αποκλείει τον μονόδρομο των ισχυρών φαρμάκων και τον εγκλεισμό στα ψυχιατρεία – άσυλα. Αντίθετα, θα βασίζεται στην αυτενέργεια και την αυτοβοήθεια, χωρίς αυτό το σύστημα να ελέγχει και να καταπιέζει τον πάσχοντα. «Ο σκοπός δεν είναι να εξαλειφθούν οι ‘φωνές’, αλλά να φτάσουν οι άνθρωποι που τις ακούνε να μπορούν να τις διαχειρίζονται, ίσως και να τις εκλάβουν ως ιδιαίτερο χάρισμα» διευκρινίστηκε. Όλα αυτά ίσως ακούγονται ειρωνικά στη βάρβαρη πραγματικότητα της Ελλάδας της κρίσης (τα δημόσια ψυχιατρεία κλείνουν μέσα στο 2015) και της φούσκας του success story της «ψυχιατρικής μεταρρύθμισης».

Εντέλει, οι άνθρωποι που «ακούνε φωνές» είναι ψυχικά ασθενείς; Αυτό από μόνο του δεν καθιστά κάποιον ψυχικά άρρωστο, υποστήριξαν επαγγελματίες του χώρου της ψυχικής υγείας στο συνέδριο, άποψη που κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια στην επιστημονική κοινότητα. «Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε εξαρτημένους από ναρκωτικά και αλκοόλ ή σε ηλικιωμένους. Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που ‘ακούνε φωνές’, οι οποίοι δεν έχουν ιστορικό ασθένειας ούτε καταναλώνουν ναρκωτικά ή αλκοόλ», όπως ειπώθηκε. Δικαιολογημένα, η σύνδεση με τη ψυχική νόσο έχει ως αποτέλεσμα πολλοί να δείχνουν απροθυμία και φόβο να μιλήσουν σε έναν γιατρό ή και σε κοντινά τους άτομα. Τέσσερις άνθρωποι με την «εμπειρία» μίλησαν επώνυμα στο συνέδριο και το VICE.

Μαρίνα Λυκοβουνιώτη (Ελλάδα) – «Μην πυροβολείτε τον αγγελιοφόρο»

«Υπάρχει ένα τραγούδι που λέει: “I am friends with the monster that’s under my bed/ Get along with the voices inside of my head/ You’re trying to save me, stop holding your breath/ And you think I’m crazy, yeah, you think I’m crazy” («Είμαι φίλος με το τέρας που είναι κάτω από το κρεβάτι/ Τα πηγαίνω καλά με τις φωνές μες’ το κεφάλι μου/ Προσπαθείς να με σώσεις, σταμάτα να κρατάς την αναπνοή σου/ Και νομίζεις ότι είμαι τρελός, ναι, νομίζεις ότι είμαι τρελός»). Και σε άλλο σημείο: “Don’t  shoot the messenger, I’m just friends with the monster that’s under my bed”, δηλαδή μην πυροβολείτε τον αγγελιοφόρο, κατά το ‘μην πυροβολείτε τον πιανίστα’.

Κάποια πράγματα στη ζωή μας τα θεωρούμε δεδομένα. Οι περισσότεροι άνθρωποι που ‘ακούμε φωνές’ θεωρούμε το Δίκτυο και την κοινότητα που υπάρχει γύρω του ως ένα δεδομένα πλαίσιο για να εκφράζουμε την εμπειρία μας. Πολλές φορές, όμως, φέρνω στο μυαλό μου την πρώτη φορά που άκουσα κάποιον άνθρωπο να μιλάει σε κοινό για την εμπειρία του και μάλιστα τόσο περιγραφικά. Ήταν ένα από τα πρώτα σεμινάρια του Δικτύου της Αθήνας. Μου φάνηκαν τόσο γνωστά όλα αυτά που περιέγραφε, αλλά ταυτόχρονα τόσο περίεργο που τα έλεγε μπροστά σε κοινό και σκέφτηκα: ‘Μα καλά, γι’ αυτά που ακούμε μιλάει;’ Συγκεντρώθηκα στη μετάφραση και είπα: ‘Ω, ναι! Γι’ αυτά μιλάει’! Μέχρι να έρθω στο Δίκτυο δεν είχα ακούσει θετική ή χρήσιμη φωνή για εμένα. Η επαφή μου με το ψυχιατρικό σύστημα δεν μου άφηνε το περιθώριο (…) Θέλω να αναφερθώ σε αυτά που μου προσφέρουν οι ‘φωνές’. Με εμπνέουν για θέματα που με ενδιαφέρουν, όπως η μουσική. Με βοηθούν στην καθημερινότητα, στο μαγείρεμα και τα ψώνια. Δεν ξέρετε πώς είναι να ψωνίζεις και να έχεις τις φωνές να σου μιλάνε. Διαλέγεις τα πιο υπέροχα πράγματα. Επίσης, είναι μια παρέα στη μοναξιά. Και μου διώχνουν την ανασφάλεια όταν είμαι μόνη. Όλη αυτή η εμπειρία μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω το καλύτερο ψυχιατρικό σύστημα, τους ανθρώπους που κάνουν χρήση των υπηρεσιών, τις εναλλακτικές προσεγγίσεις και τι ακριβώς συμβαίνει στον κόσμο της ψυχικής υγείας. Ζητάω πολλές φορές τη συμβουλή των ‘φωνών’ ακόμη και για πρακτικά θέματα. Για την αφίσα του συνεδρίου υπήρχαν διαφωνίες στον σχεδιασμό με ορισμένα μέλη της ομάδας. Μια φωνή μου είπε ‘γιατί δεν κάνεις αυτό που σου λένε’. Κι όντως, εκείνο το απόγευμα κάθισα με μια από τις ‘φωνές’ και σχεδιάσαμε έξι από τις εκδόσεις τις αφίσας. Το βασικό στοιχείο που μπορούμε να αποκομίσουμε από την εμπειρία είναι ότι από τα αρνητικά συμπτώματα μπορούμε να πάρουμε κάτι θετικό».

Irene van de Giessen (Ολλανδία) – «Οι ‘φωνές’ όπως οι Σειρήνες του Οδυσσέα»

«Μετά τον Τρωικό Πόλεμο ο Οδυσσέας χρειάστηκε δέκα χρόνια για να επιστρέψει στην Ιθάκη. Η λύση που βρήκε για να περάσει από τις Σειρήνες είναι γνωστή ως ‘οδυσσειακή κατασκευή’. Έκλεισε με κερί τα αυτιά του πληρώματος και ο ίδιος δέθηκε στο κατάρτι. Άκουσε έτσι τις Σειρήνες, αλλά δεν μπορούσε να ρίξει το πλοίο στα βράχια (…) Στη ζωή μου πέρασα μια κρίση, αντίστοιχη με του Οδυσσέα μετά τον πόλεμο, μέσα στην ανάδοχη οικογένεια που με υιοθέτησε. Οι εσωτερικές ‘φωνές’ μου έλεγαν συνεχώς ότι κάνω λάθος. Βρισκόμουν σε σύγχυση και οι αξίες που είχα μάθει, δηλαδή να είμαι κοινωνική, να φροντίζω για την προσωπική μου υγιεινή, όλες κατέρρευσαν. Άρχισα να αμελώ τον εαυτό μου, δεν έκανα μπάνιο, χρησιμοποιούσα το δάπεδο του μπάνιου ως τουαλέτα, έτρωγα συνεχώς και είχα έναν μόνιμο φόβο θανάτου. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι συνέβη λάθος με εμένα.

Ο ψυχίατρος διέγνωσε σε 5 λεπτά ότι είμαι σχιζοφρενής, όμως πόσο καλό θα ήταν να είχε μπορέσει να προσπεράσει τις Σειρήνες, όπως ο Οδυσσέας; Αντίθετα, εγώ βίωσα τις άσχημες επιπτώσεις της διάγνωσης και δεν απέφυγα να ρίξω το πλοίο στα βράχια. Ο γιατρός, παρασυρόμενος από τις φαρμακοβιομηχανίες, μου συνταγογράφησε ακριβά και τελείως άχρηστα φάρμακα. Για 20 χρόνια ζούσα σε έναν κόσμο χωρίς ελπίδα και η αγωγή απλώς με ηρέμησε. Η κρίση φαινόταν ότι πέρασε, αλλά ήταν ένα οικοδόμημα φτιαγμένο από τραπουλόχαρτα. Ο πατριός μου, που σήμερα βρίσκεται εδώ στην αίθουσα, ανέλαβε προσωπικά την ανάρρωσή μου, όμως εγώ η ίδια αποφάσισα να ακολουθήσω την προσέγγιση του Μάαστριχτ. Βρήκα έναν κόουτς κι άρχισα να φτιάχνω τη δική μου ‘οδυσσειακή κατασκευή’. Έμαθα να είμαι δυνατή, αυτό που έπρεπε να κάνω ήταν να παρατηρώ τα χαρακτηριστικά της κρίσης μου κι έτσι απέφυγα να πιστεύω ότι ήταν κάτι κακό εξ ορισμού. Το ζητούμενο είναι να αποδεχτείς αυτά που έρχονται στην επιφάνεια (…) Εξακολουθώ να ‘ακούω φωνές’, αλλά δεν παθαίνω πια επαναλαμβανόμενες κρίσεις. Κι εσείς και εγώ θα ακούσετε στη ζωή σας Σειρήνες. Να συντονιστείτε με αυτές. Να τις ακούσετε, να χαμογελάσετε και να συνεχίστε».

Δημήτρης Χατζηβασιλειάδης (Ελλάδα) – «Το Δίκτυο με βοήθησε να πάρω μια πορεία αλλαγών»

«… Η προσωπική μου εμπειρία άρχισε το καλοκαίρι το καλοκαίρι του 2005. Πάλευα με τις ‘φωνές’ για εφτά χρόνια χωρίς βοήθεια, παίρνοντας χάπια. Με έκαναν να αισθάνομαι φόβο, με τρομοκρατούσαν, με απειλούσαν και γενικά απώθησα από το μυαλό μου πολλά πράγματα. Κάποια στιγμή φοβήθηκα τόσο πολύ που κάλεσα την Αστυνομία, γιατί πίστεψα όχι τόσο ότι κινδυνεύω εγώ άμεσα, αλλά περισσότερο οι δικοί μου και η κοπέλα που αγαπούσα, της οποίας τη φωνή επίσης άκουγα. Βρέθηκα παγιδευμένος σε μια πραγματικότητα, στην οποία παντρεύτηκαν ο έρωτας, τα αισθήματά μου και ο κίνδυνος του θανάτου. Οι γονείς μου φοβήθηκαν όταν με είδαν έτσι αποδιοργανωμένο και σε πανικό και αποφάσισαν την κλασσική λύση, να επισκεφτούμε έναν ψυχίατρο. Ο πατέρας μου είναι γεωπόνος, κατά μια έννοια είναι κι αυτός γιατρός, των φυτών. Ο ψυχίατρος μου χορήγησε φάρμακα από το πρώτο ραντεβού κι έκρινε απαραίτητη την εισαγωγή μου σε ιδιωτική κλινική, την οποία βέβαια διηύθυνε ο ίδιος. Έτσι, έγινα πελάτης του ιδιωτικού ψυχιατρικού και φαρμακευτικού συστήματος και συνεχίζω να είμαι, έχοντας στο μεταξύ αλλάξει δύο-τρεις γιατρούς.

Η πράξη μου αυτή ήταν η αυτό-ύπνωσή μου. Κάποιοι λόγοι με ώθησαν να ασχοληθώ με παραψυχολογικά ζητήματα. Θυμάμαι δύο κοπέλες που ήταν πλασιέ βιβλίων, αγόρασα μια εγκυκλοπαίδεια και τη διάβασα, ετοίμασα ένα ηχητικό κλιπ, το έβαλα να παίζει σε λούπα και κοιμήθηκα. Κάποια στιγμή ξύπνησα σε μια κατάσταση πανικού και από εκείνη την ημέρα άρχισα να ‘ακούω φωνές’. Εντελώς παραδόξως δεν το συσχέτισα. Ίσως επειδή αντιλαμβανόμουν τις ‘φωνές’ ως κάτι πραγματικό, ως ανθρώπους που ασχολούνται μαζί μου σε επίπεδο κουτσομπολιού.  Πριν από δύο χρόνια, πήρα την απόφαση να κάνω κάτι γι’ αυτό. Ταξίδεψα μόνος στην Αθήνα, βρήκα ψυχολόγο και με παρέπεμψε στο Δίκτυο ‘Ακούγοντας Φωνές’ της Θεσσαλονίκης, με αποτέλεσμα να πάρω έκτοτε μια πορεία αλλαγών στη ζωή μου που με βοήθησε πάρα πολύ…»

Chris Madson (Αυστραλία) -«Είμαι πιο έξυπνος από τις ‘φωνές’»

«Ονομάζομαι Christopher, αλλά μπορείτε να με φωνάζετε Chris. Γεννήθηκα στη Δυτική Αυστραλία στο Περθ και είμαι 39 ετών. Το 1990 ήμουν στη β΄ τάξη λυκείου και ένας φίλος είχε αγοράσει μαριχουάνα. Την έφερε στο σπίτι και καπνίσαμε ένα μεγάλο τσιγαριλίκι. Την επόμενη μέρα στο σχολείο φοβήθηκα ότι ο δάσκαλος θα μυρίσει τη μαριχουάνα στην αναπνοή μου. Καθόμουν στο θρανίο κι άκουσα μια ‘φωνή’ να μου λέει ‘μην ανασαίνεις, γιατί θα το μυρίσει ο δάσκαλος’.

Στα 23 μου είχα φθάσει να καπνίζω πολύ μαριχουάνα, να καταναλώνω αλκοόλ, κοιμόμουν στα σπίτια φίλων και τελικά έμεινα άστεγος. Μια μέρα που είχα παρανοϊκές σκέψεις πήρα το λεωφορείο και μετά από 18 ώρες έφτασα σε μια μικρή πόλη έξω από το Περθ γιατί ήθελα να ξεφύγω. Εκείνη την περίοδο έμενα με τον πατέρα μου σε ένα τροχόσπιτο, μαλώσαμε και χώρισαν οι δρόμοι μας. Κοιμόμουν έξω από το κάμπινγκ κι άρχισα πάλι να ακούω ‘φωνές’ να μου λένε ‘πάρε εκδίκηση από αυτούς που είναι μέσα’. Μεταφέρθηκα στο νοσοκομείο του Exmouth, όπου μια νοσοκόμα με ρώτησε αν θέλω να πάω σε ψυχιατρικό νοσοκομείο της περιοχής. Καθώς δεν είχα λεφτά και ήμουν μακριά από το Περθ, δέχτηκα. Έμεινα τρεις μήνες σε μια μεγάλη ψυχιατρική πτέρυγα και έλαβα τη βοήθεια που χρειαζόμουν. Πήρα εξιτήριο και πήγα σε έναν ξενώνα ψυχικής υγείας, όπου έζησα τελικά επτά χρόνια και μου δόθηκε η ευκαιρία μιας καινούριας αρχής. Το δύσκολο ήταν ότι πολλοί φίλοι πέθαναν στην πορεία. Έπειτα, νοίκιασα ένα διαμέρισμα και χάρη στην υποστήριξη του οργανισμού Richmond Fellowship μπόρεσα να συμμετέχω σε μια ομάδα αυτοβοήθειας και βρήκα δουλειά ως οδηγός. Πλέον, στηρίζω ως φροντιστής ομάδες ανθρώπων που ‘ακούνε φωνές’. Το 2010 ολοκλήρωσα το σεμινάριο εκπαίδευσης για να μπορώ να δουλεύω με πλήρη απασχόληση και βραβεύτηκα για την προσπάθειά μου.

Χρήση φαρμάκων έκανα για 13 χρόνια, αλλά δεν ήθελα να παίρνω για όλη μου τη ζωή. Μίλησα στον ψυχίατρό και έχω κατέβει στο ελάχιστο της χρήσης σκευασμάτων. Αν όλα πάνε καλά, του χρόνου θα τα διακόψω εντελώς και επίσης θα σταματήσω να λαμβάνω τα σχετικά κρατικά επιδόματα και θα εργαστώ κανονικά. ‘Φωνές’ ακούω ακόμη, σήμερα με ξύπνησαν ‘φωνές’ που δεν με συμπαθούν καθόλου. Δεν νιώθω ότι τις ελέγχω, απλώς νιώθω ότι είμαι πιο έξυπνος από αυτές και δεν με σταματούν από το να κάνω αυτό που θέλω».

Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση – «φάντασμα»

Στο μεταξύ, ειδικοί, επικαλούμενοι στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μιλούν για παγκόσμια «επιδημία» ψυχικών διαταραχών. Στις μέρες μας ο αριθμός των πασχόντων από κατάθλιψη ξεπερνά παγκοσμίως τα 154 εκατομμύρια, ενώ έως το 2020 η κατάθλιψη θα είναι η δεύτερη αιτία θανάτου. Στην Ελλάδα της κρίσης εκτιμάται ότι ποσοστό 10-12% του συνολικού πληθυσμού πάσχει από ψυχικές ασθένειες, την ίδια ώρα που το εθνικό σύστημα φροντίδας ψυχικής υγείας δοκιμάζεται σκληρά. Εκπρόσωποι χωρών από όλον τον κόσμο περιέγραψαν στο συνέδριο της Θεσσαλονίκης την εσωτερική εμπειρία. Η κατάσταση στην Ελλάδα αναλύθηκε με μελανά χρώματα από τον Θεόδωρο Μεγαλοοικονόμου, διευθυντή ψυχίατρο, επικεφαλής του 9ου Ψυχιατρικού Τμήματος του ΨΝΑ και του Κέντρου Ψυχικής Υγείας Αγίων Αναργύρων:

«Το σύστημα παραμένει καθαρά ιδρυματικό, στηρίζεται στη λειτουργία των ψυχιατρείων, παρ’ ότι φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια της λεγόμενης “ψυχιατρικής μεταρρύθμισης”. Αυτή χρηματοδοτήθηκε κυρίως από την ΕΕ, η οποία ζητά το κλείσιμο των δημόσιων ψυχιατρείων στην Ελλάδα μέσα στο 2015, παρά το γεγονός ότι γνώριζε ότι ψυχιατρική μεταρρύθμιση δεν γινόταν και ότι ο τρόπος προσέγγισης του ψυχικά πάσχοντα, μπορεί μεν να εκσυγχρονίστηκε, αλλά στην ουσία δεν άλλαξε. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι το 55% των περιπτώσεων εγκλεισμού σε ψυχιατρεία αφορούν ακούσιες εισαγωγές (σσ: περίπου 2.200 εισαγωγές το 2013 στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθηνών), με εισαγγελική διάταξη και χωρίς οι υπηρεσίες υγείας να συμμετέχουν ουσιαστικά» είπε ο κ. Μεγαλοοικονόμου.

Και ο ίδιος πρόσθεσε: «Μεγάλη ευθύνη έχει και η ψυχιατρική κοινότητα, που λειτούργησε ως μια μικρο-εξουσία μέσα στην κοινωνία, υπηρετώντας παραδοσιακά τον θεσμό του ψυχιατρείου με την έννοια της διατήρησης της δημόσιας τάξης και ελέγχου αυτών που αποτελούσαν έναν υποτιθέμενο κίνδυνο. Κι έτσι, όσοι ζητούσαμε όλα αυτά τα χρόνια να κλείσουν τα ψυχιατρεία, βρεθήκαμε στην πολύ δυσχερή θέση να θέλουμε τώρα να μη γίνει με αυτόν τον τρόπο, γιατί πρόκειται για διάλυση. Υπάρχει φοβερή πίεση από την εφαρμογή των Μνημονίων, ετοιμάζουν τη μεταφορά ψυχιατρικών κλινικών σε γενικά νοσοκομεία, με ανύπαρκτες υποδομές και επιστημονικό προσωπικό. Πρόκειται για εφαρμογή της λογικής Ρίγκαν, αυτό δεν είναι μετασχηματισμός, αλλά πλήρης διάλυση του συστήματος φροντίδας ψυχικής υγείας».