Feb 162018
 

Δυο αναρτήσεις στο διαδίκτυο. Δυο εμπειρίες πάνω στο ίδιο θέμα.

Στέκι Μεταναστών Κοινωνικό Κέντρο στο facebook

Η Μέρα που ένας Έλληνας Οδηγός Ταξί με Χτύπησε Επειδή Τόλμησα να Υπερασπιστώ τους Πρόσφυγες. Και επειδή είμαι από την Αλβανία.

Το Σάββατο, 3 Φεβρουαρίου, κάλυπτα την αντιφασιστική πορεία που πραγματοποιήθηκε ενάντια στη ναζιστική φιέστα της Χρυσής Αυγής για τα Ίμια. Η πορεία τελείωσε περίπου στις 8:30 με τα πανό να μαζεύονται λίγο πιο κάτω από τη ΓΑΔΑ. Αποφάσισα να πάρω ένα ταξί για να γυρίσω στο σπίτι μου. Λίγες ώρες αργότερα ένα άλλο ταξί θα με άφηνε και πάλι στη ΓΑΔΑ, για να υποβάλλω μήνυση στο Τμήμα Αντιμετώπισης Ρατσιστικής Βίας.

Μπαίνοντας στο πρώτο ταξί με προορισμό την Καλλιθέα, δεν είχα ιδιαίτερη διάθεση για κουβέντα. Ο οδηγός το αντίθετο. Περνώντας από τα Εξάρχεια, είδαμε μια ομάδα ατόμων να περνάει με μαυροκόκκινες σημαίες, προφανώς επιστρέφοντας από την αντιφασιστική κινητοποίηση, η οποία έληξε ειρηνικά.

«Βγήκαν για φασαρίες», είπε ο οδηγός μόλις τους είδε. Του απάντησα πως μάλλον δεν είναι έτσι τα πράγματα και πως καθετί έχει την αιτία του. «Άκουσε με, δεν έχουν άλλη δουλειά αυτά τα τσογλάνια», είπε ξανά. Τον ενημέρωσα τότε πως η Αθήνα περνούσε ένα πολύ δύσκολο Σαββατοκύριακο. Πως πριν από λίγη ώρα η Χρυσή Αυγή είχε συγκέντρωση και φυσικά του ανέφερα πως την επόμενη μέρα το συλλαλητήριο για το Μακεδονικό έκρυβε αρκετούς κινδύνους, τόσο για τα Εξάρχεια, τον Άγιο Παντελεήμονα και άλλες περιοχές, όσο και για τους μετανάστες της πόλης που είχαν ειδοποιηθεί να μην κυκλοφορούν διότι μπορεί να κινδύνευαν. Κάτι που επιβεβαιώθηκε την επόμενη ημέρα από επεισόδια που δημιούργησαν ομάδες ακροδεξιών κατά τη διάρκεια του συλλαλητηρίου, αλλά και από την προσπάθεια τους να πλησιάσουν με άγριες διαθέσεις την περιοχή των Εξαρχείων, καθώς και καταλήψεις.

Του εξήγησα, διότι μπορεί να μην ήταν ενήμερος, πως λίγες μέρες πριν σε αντίστοιχη συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη, φασίστες έκαψαν μια κατάληψη και επιχείρησαν να κάνουν το ίδιο σε άλλη μια. Του επεσήμανα λοιπόν, πως σε μια τόσο ταραγμένη κοινωνικοπολιτικά κατάσταση στην οποία ακραία φασιστικά φαινόμενα βρίσκουν χώρο και ανθίζουν, είναι λογικό να υπάρξει προσπάθεια από την άλλη πλευρά να περιφρουρηθεί.

Ο οδηγός του ταξί δεν άργησε να αναπτύξει μια ακροδεξιά ρητορική κατά τη διάρκεια της διαδρομής. Άρχισε να αναφέρεται στους Σύρους πρόσφυγες με τη λέξη «βρωμολαθρομετανάστες» και «λαθροπιθήκια», να ισχυρίζεται ενοχλημένα πως «τους ταΐζει» και πως του «κουβαλήθηκαν εδώ για να τρώνε τσάμπα όπως και τόσοι άλλοι». Απάντησα τότε πως «είμαι και η ίδια μετανάστρια, κατάγομαι από την Αλβανία και ότι ουδέποτε με τάισε κανένας». Τότε σοκαρίστηκε γιατί μάλλον δεν το είχε καταλάβει. Εξήγησα -γιατί για κάποιο λόγο βρέθηκα υπόλογη για την ύπαρξη μου- πως «είμαι μέρος μιας κοινωνίας στην οποία συνεισφέρω οικονομικά πληρώνοντας φόρους, πως εργάζομαι και ζω από τους κόπους μου χωρίς κανένας να μου χαρίζει τίποτα». Ο οδηγός είχε αρχίσει να εκνευρίζεται, να ξεφυσάει και να επιταχύνει. Κι εγώ ήδη ένιωθα φόβο. Ένα φόβο που δεν είχα νιώσει ποτέ ξανά στη ζωή μου, σε όποια κατάσταση κι αν βρέθηκα έως τώρα.

Άρχισε να μου φωνάζει εξαγριωμένα σε ένα φασιστικό παραλήρημα «Να τους πάρεις σπίτι σου να μείνετε όλοι μαζί». Του απάντησα τότε ότι «με χαρά όταν χρειάστηκε είχα φιλοξενήσει μια έγκυο γυναίκα από το Χαλέπι και ακόμη μια γυναίκα με το ενός έτους παιδί της από τη Χομς της Συρίας, πριν φύγουν για τη Γερμανία». Του τόνισα πως με χαρά θα το ξαναέκανα. Τότε άρχισε να εκνευρίζεται περισσότερο. Του ζήτησα να με αφήσει νωρίτερα από τον προορισμό που είχα ζητήσει αρχικά και του είπα πως δεν μπορώ να βρίσκομαι στον ίδιο περιβάλλον όπου ακούγονται φασιστικά τσιτάτα. Έκανε μια απότομη κίνηση, έστριψε το αμάξι δεξιά, σταμάτησε επί της Θησέως, έναν πολυσύχναστο, κεντρικό δρόμο της Καλλιθέας, και τότε άνοιξα την πόρτα για να νιώσω ασφαλής. Του έδωσα τα χρήματα που έγραφε στο ταξίμετρο ενόσω εκείνος συνέχιζε να βρίζει και τους πρόσφυγες και εμένα. Πέταξε τα ρέστα επάνω μου, άρχισε να φωνάζει «κατέβα κάτω μωρή καριόλα», βγήκα από το αμάξι, του είπα «άντε γεια φασίστα» και έκλεισα την πόρτα. Όταν πήγα να διασχίσω το δρόμο, ο οδηγός βγήκε από το αμάξι, κινήθηκε προς το μέρος μου απειλητικά, άρχισε να βαράει με μπουνιές το σακίδιο μου, και όταν με έριξε κάτω με κλώτσησε με δύναμη στο πόδι βρίζοντας με ξανά.

Ο κόσμος είχε σταματήσει, κυρίως για να δει τι γίνεται. Κάποιοι φώναζαν «τι κάνεις ρε στην κοπέλα», και τότε εκείνος έφυγε από πάνω μου και προχώρησε προς το αμάξι του. Εκείνη τη στιγμή το μόνο που φώναξα ήταν να πάρει κάποιος τον αριθμό, όπως και έγινε. Η αδρεναλίνη μου ήταν τόση που δεν ένιωθα να πονάω. Το ένιωσα όμως λίγη ώρα μετά. Το αιμάτωμα και ο πόνος στο πόδι μου εμφανίστηκαν την επόμενη ημέρα και τα κουβαλάω ακόμη, μια εβδομάδα μετά το περιστατικό. Ο κόσμος ρωτούσε αν είμαι καλά και γιατί με χτύπησε. Τους εξήγησα. Κάποιοι έφυγαν και στο τέλος μια κυρία που είχε βγάλει βόλτα το σκύλο της και είχε δει τι είχε συμβεί με ρώτησε αν είμαι καλά και αν χρειάζομαι βοήθεια. Ζήτησα μόνο τα στοιχεία της, γιατί είχα ήδη αποφασίσει να πάω στην αστυνομία. Μου τα έδωσε, μου πρότεινε να με μεταφέρει όπου ήθελα και καλόπιστα μου είπε «αφού τους ξέρεις τους φασίστες, έχει γεμίσει ο κόσμος από δαύτους, γιατί βάζεις τον εαυτό σου σε κίνδυνο;».

Στη συνέχεια απευθύνθηκα πρώτα στο Αστυνομικό Τμήμα Καλλιθέας. Εκεί ο Αξιωματικός Υπηρεσίας με παρέπεμψε στο Τμήμα Αντιμετώπισης Ρατσιστικής Βίας της ΓΑΔΑ, διότι το κίνητρο του ανθρώπου αυτού ήταν δομημένα ρατσιστικό από την αρχή μέχρι το τέλος του. Εκεί αντιμετωπίστηκα όχι μόνο όπως έπρεπε, αλλά με περισσή καλοσύνη και κατανόηση. Παράλληλα είχα δίπλα μου ανθρώπους που με έκαναν να νιώσω πως βρίσκομαι σε ένα προστατευμένο πλαίσιο, και δεν έμεινα ούτε στιγμή μόνη.

Κατέθεσα λοιπόν τη μήνυση, και πλέον η εξέλιξη της υπόθεσης βρίσκεται στα χέρια της Δικαιοσύνης.

Παράλληλα περιμένω από το ΣΑΤΑ, με τον οποίο έχω ήδη επικοινωνήσει, να πράξει επίσης τα δέοντα και να απομακρύνει τον συγκεκριμένο οδηγό. Δίπλα σε αυτούς που με ενθάρρυναν να καταγγείλω και να αναδείξω το περιστατικό, υπήρξαν ορισμένοι φίλοι, γνωστοί και συνάδελφοι οι οποίοι μου είπαν επίσης καλόπιστα, σαν τη μάρτυρα του περιστατικού που με βοήθησε, πως δεν έπρεπε να μιλήσω.

Όχι διότι είχα άδικο, αλλά γιατί θα μπορούσαν τα πράγματα να έχουν εξελιχθεί πολύ χειρότερα για μένα. Θα μπορούσα να μην την είχα γλιτώσει μόνο με ένα αιμάτωμα. Το αναγνωρίζω αυτό και η ίδια.
Πάντως μπαίνοντας σε ένα ταξί, δεν είναι καθόλου απίθανο κάποιος να έχει ανάλογους διαλόγους. Ειδικά αν σκεφτεί κανείς πως η Χρυσή Αυγή, έχει φτιάξει μέχρι και σωματείο με πρωτοβουλία του υπόδικου βουλευτή, Γιάννη Λαγού. Στις εκλογές του 2013 ο «Λαϊκός Σύνδεσμος Ιδιοκτητών Ταξί» όπως αποκαλούν το παραμάγαζο της Χρυσής Αυγής στο ΣΑΤΑ, είχε αναδειχθεί τρίτη δύναμη με ποσοστό 13,75%. Το αισιόδοξο πάντως είναι πως το 2017 δεν κατάφεραν να κατεβάσουν ψηφοδέλτιο.

Αυτό που ξέρω, είναι πως δεν θα μπορούσα να έχω άλλη αντίδραση. Όχι επειδή έχω άγνοια κινδύνου. Επειδή έχω αξιοπρέπεια και δεν ήμουν πρόθυμη να επιτρέψω σε κανέναν να με κάνει σάκο του μποξ για τα φασιστικά συμπλέγματα του. Επειδή στη θέση μου θα μπορούσε να είναι κάποιος μετανάστης χωρίς χαρτιά, κάποιος που αργότερα θα φοβόταν να μιλήσει και να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Κάποιος που δεν θα ήταν τόσο τυχερός ώστε να βρεθεί όπως κι εγώ σε ένα πλέγμα αλληλεγγύης, αγάπης και συμπαράστασης.

Επειδή το να μην μιλάς σημαίνει πως τους κανονικοποιείς, σημαίνει πως αφήνεις τη φασιστική ρητορική να εξαπλώνεται, σημαίνει πως αφήνεις χώρο στο φασισμό και το ρατσισμό να υπάρξει. Άλλωστε ο άνθρωπος αυτός, δεν χτύπησε εμένα. Χτύπησε όλα εκείνα που αντιπροσωπεύω. Τη γυναίκα, τη μετανάστρια και την πολιτικά αντίθετη. Και το έκανε όταν όλη η φασιστική ρητορική γκρεμίστηκε με λογικά επιχειρήματα. Χρησιμοποίησε τη βία, γιατί για ένα φασίστα η βία δεν είναι μόνο το μέσο. Είναι και το μήνυμα που θέλει να περάσει. Και σαν μετανάστρια, σαν γυναίκα, σαν άνθρωπος που έχει ταχθεί συνειδητά ενάντια στον φασισμό, θα έκανα και πάλι το ίδιο σκεπτόμενη ξανά πως δεν θα επιτρέψω με κανένα τρόπο να κερδίσουν ούτε σπιθαμή όλοι εκείνοι που μας μαυρίζουν τον κόσμο.

Άρσις στο facebook

Ναι, οι άνθρωποι αλλάζουν…

Είναι δυνατό κάποιος άνθρωπος με εχθρική – ρατσιστική διάθεση απέναντι στους ξένους και τους πρόσφυγες να αλλάξει; Μπορεί ένας τέτοιος άνθρωπος να μάθει να συμβιώνει με τους πρόσφυγες, να τους κάνει φίλους του και κομμάτι της καθημερινότητάς του; Αυτή τη συζήτηση είχαμε προχθές στο Safe Zone της ΑΡΣΙΣ εντός της Ανοιχτής Δομής Φιλοξενίας Προσφύγων Θήβας με τους ασυνόδευτους ανήλικους που φιλοξενούμε.

Αφορμή στάθηκε η ταινία Gran Torino (2008) που προβάλαμε στα παιδιά στα πλαίσια της δράσης μας ARSIS SAFE ZONE CINEMALAB που αφορά στην προβολή κινηματογραφικών ταινιών και ντοκιμαντέρ με κοινωνικό – εκπαιδευτικό περιεχόμενο. Πάντως η άποψη του σκηνοθέτη της ταινίας Clint Eastwood που είχε και τον πρωταγωνιστικό ρόλο, είναι ότι μπορεί ένας τέτοιος άνθρωπος να αλλάξει, αφού ο ήρωας, ένας πικρόχολος ηλικιωμένος που είχε μάθει στη ζωή του να μισεί τους ξένους, έγινε τελικά φίλος με τους πρόσφυγες γείτονές του. Και αυτό συνέβη ύστερα από καθημερινή επαφή μαζί τους, και μάλιστα σταδιακά, χωρίς να το καταλάβει.

Βέβαια η ζωή δεν είναι Hollywood. Κάποια από τα παιδιά που φιλοξενούμε στη Θήβα, κατά τη διάρκεια της συζήτησης για την ταινία, διαφώνησαν με την άποψη πως οι άνθρωποι, και δη οι ξενόφοβοι αλλάζουν. Τα περισσότερα όμως από τα παιδιά έδειξαν μια διάθεση να δουν τα πράγματα πιο θετικά.

Όσο για εμάς, τους εργαζόμενους της ARSIS – Association for the Social Support of Youth, αντλώντας από την 25χρονη εμπειρία της οργάνωσης, αλλά και από τη δική μας επαφή με το προσφυγικό επιλέγουμε τη θετική σκέψη. Πιστεύουμε ότι αν επιδιώκουμε καθημερινές επαφές μεταξύ του ντόπιου πληθυσμού και των προσφύγων, αν δουλέψουμε πάνω σε αυτό που λέγεται εμπιστοσύνη – βασικό συστατικό για την επιτυχία οποιαδήποτε σχέσης – μπορούμε να καταφέρουμε να συμβιώνουμε, να συνυπάρχουμε, ίσως και να συμπαρασύρουμε σε αυτή τη συμβίωση ακόμα και ξενόφοβους.
Και όλο αυτό δεν είναι μια άποψή μας αβάσιμη και αστήριχτη. Ύστερα από προσπάθεια το έχουμε δει να συμβαίνει. Με περισσότερη προσπάθεια ευελπιστούμε να το δούμε να συμβαίνει σε μεγαλύτερη κλίμακα.

Άλλωστε είναι προς το συμφέρον όλων, καθώς η στενή σχέση μεταξύ ντόπιου και προσφυγικού πληθυσμού μπορεί να δώσει στις τοπικές κοινωνίες μια νέα δυναμική και ένα πλούτο πολύτιμο. Αυτό το πιστεύουμε και για αυτό προσπαθούμε καθημερινά.

Περισσότερα για το «ARSIS SAFE ZONE – Cinemalab»
Τα Safe Zones (Ασφαλείς Ζώνες) είναι δομές φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων 14-18 ετών, οι οποίες λειτουργούν εντός των ανοιχτών δομών φιλοξενίας προσφύγων (camps). Αποτελούν εναλλακτικό μέτρο, αντί της κράτησης για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών ασφάλειας και προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων και λειτουργούν 24/7, παρέχοντας κοινωνικές, ψυχολογικές, εκπαιδευτικές, νομικές και άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες και προγράμματα για το βέλτιστο συμφέρον των ανηλίκων. Είναι μεταβατικές δομές φιλοξενίας πριν την ένταξη σε ξενώνες ανηλίκων ή σε άλλα προγράμματα στέγασης και υποστήριξης. Η ΑΡΣΙΣ λειτουργεί 5 Safe Zones στην Ελλάδα (Σχιστό, Θήβα, Λαγκαδίκια, Ιωάννινα, Διαβατά) με την στήριξη της UNICEF και χρηματοδότηση της Γενικής Διεύθυνσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας European Commission – Civil Protection & Humanitarian Aid Operations – ECHO

Feb 032018
 

Illustration: Ben Jennings

Άρθρο του καλλιτέχνη Ai Weiwei στον Guardian. Αξίζει μια ανάγνωση.

… Στη φύση υπάρχουν δύο προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση των πλημμυρών. Το ένα είναι να φτιάξεις ένα φράγμα για να σταματήσεις τη ροή. Το άλλο είναι να βρεις τη σωστή διαδρομή για να επιτρέψεις στη ροή να συνεχιστεί.
… η Δύση – που ωφελήθηκε δυσανάλογα από την παγκοσμιοποίηση – απλώς αρνείται να φέρει τις ευθύνες της, παρόλο που η κατάσταση πολλών προσφύγων είναι άμεσο αποτέλεσμα της απληστίας, που είναι εγγενές σε ένα παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα.
… Υπάρχουν πολλά σύνορα για να καταργηθούν, αλλά τα πιο σημαντικά είναι αυτά που βρίσκονται μέσα στις καρδιές και τα μυαλά μας – αυτά είναι τα σύνορα που χωρίζουν την ανθρωπότητα από τον εαυτό της.
~ Ai Weiwei

ένα κλικ στην παραπάνω εικόνα για να διαβάσεις το άρθρο (αγγλικά)

Nov 242017
 

Πέρασε μια βόλτα από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ). Το Face Forward …into my home έκανε τα εγκαίνια της έκθεσης του προχθές. Συγκίνηση, χαμόγελα και συνύπαρξη με έναν ιδιαίτερο τρόπο για όσους είχαμε την τύχη να είμαστε εκεί.

Το Face Forward …into my home αποτελεί διαδραστικό πρόγραμμα, το οποίο εστιάζει σε ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν να αφήσουν την πατρίδα τους και προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει βιωματικά εργαστήρια αφήγησης στα οποία πρόσφυγες, με έναυσμα την παρουσίαση έργων από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), αφηγούνται προσωπικές τους ιστορίες, φωτογράφιση των συμμετεχόντων και έκθεση με τα φωτογραφικά πορτρέτα των συμμετεχόντων και ηχητικά κείμενα των προσωπικών ιστοριών τους. Στο Face Forward …into my home συμμετέχουν πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο που ζουν στην Αθήνα και υποστηρίζονται μέσω του προγράμματος ESTIA (στήριξη έκτακτης ανάγκης για τη στέγαση και την ένταξη), που υλοποιείται από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι προσωπικές αφηγήσεις και τα φωτογραφικά πορτρέτα εκτίθενται στο ΕΜΣΤ από τις 22 Νοεμβρίου 2017 έως και τις 31 Ιανουαρίου 2018. Σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, παρουσιάζονται σε ηλεκτρονική μορφή τα έργα από τη συλλογή του ΕΜΣΤ που αποτέλεσαν το ερέθισμα για τις αφηγήσεις καθώς και ένα σύντομο βίντεο-καταγραφή όλου του προγράμματος.

Η έκθεση συνοδεύεται από κατάλογο που περιλαμβάνει όλα τα πορτρέτα και τις προσωπικές αφηγήσεις, σε μία δίγλωσση έκδοση, στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα. Στο πλαίσιο της έκθεσης θα διοργανωθούν επίσης ειδικές εκδηλώσεις για το κοινό με τη συμμετοχή των ίδιων των προσφύγων και αιτούντων άσυλο, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης.

May 182017
 

Εκπαίδευση των παιδιών προσφύγων στην Ελλάδα: απολογισμός και προοπτικές

Κύκλος «Εκπαίδευση του σήμερα και του αύριο»

26.05.2017, 18.00 ́ | Auditorium Theo Angelopoulos, IFG

Λίγο πριν το τέλος της σχολικής χρονιάς, ποιος είναι ο απολογισμός της σχολικής φοίτησης των παιδιών προσφύγων, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2016, και ποιες οι προοπτικές για το μέλλον;

Προβολή της ταινίας La Cour de Babel της Julie Bertucelli (διάρκεια : 89’) και συζήτηση για την ένταξη των παιδιών προσφύγων στο ελληνικό σχολείο: τα διαθέσιμα μέσα, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που εφαρμόστηκε, αλλά επίσης οι προοπτικές και οι προκλήσεις ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς.

Με τους:

Αλεξάνδρα Ανδρούσου, επιστημονική επιτροπή για τη στήριξη των παιδιών προσφύγων (ΥΠΠΕΘ)

Γκέλη Αρώνη, ομάδα διαχείρισης, συντονισμού και παρακολούθησης της εκπαίδευσης των προσφύγων (ΥΠΠΕΘ)

Χρήστος Στεφάνου, συντονιστής εκπαίδευσης προσφύγων (Κέντρο φιλοξενίας Ελαιώνα)

Συντονιστής: Γιώργος Μόσχος, βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Με τη συμμετοχή εφήβων-συμβούλων του Συνηγόρου του Πολίτη για τα δικαιώματα του Παιδιού

Είσοδος ελεύθερη, ταυτόχρονη μετάφραση, ταινία με ελληνικούς υπότιτλους
Θα δοθεί βεβαίωση παρακολούθηση

Πληροφορίες: sce@ifa.gr

Feb 262017
 

Τις τελευταίες εβδομάδες είναι σε εξέλιξη ένα εργαστήριο που γίνεται σε συνεργασία της Αλεξάνδρας Βασιλείου και της Βέρας Λάρδη με την Εστία Προσφύγων – Άρσις.

Στο εργαστήριο συμμετέχει μεικτή ομάδα γυναικών αποτελούμενη από 3-4 μητέρες με προσφυγικό προφίλ και 3-4 γυναίκες εκπαιδευτικούς από την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στόχος του εργαστηρίου είναι η αμοιβαία κατανόηση των κοινών ανθρώπινων αξιών καθώς και του τρόπου που αυτές εκφράζονται ανάλογα με το πολιτισμικό πλαίσιο και τον ρόλο της γυναικείας ταυτότητας. Εξερευνούμε το ρόλο της μητέρας και της εκπαιδευτικού, καθώς και την επικοινωνία ανάμεσα στις δυο για την καλύτερη συνεργασία στην εκπαιδευτική εμπειρία των παιδιών.

Θα γίνουν δυο κύκλοι εργαστηρίων για δυο διαφορετικές ομάδες μητέρων κι εκπαιδευτικών. Σύνθετο το εγχείρημα, εθελοντική η παρουσία όλων (συντονιστριών, μητέρων, εκπαιδευτικών και διερμηνέων). Μέχρι στιγμής καταφέραμε να προσπεράσουμε τα εμπόδια προγραμματισμού και υλοποίησης. Η Εστία Προσφύγων μας έχει στηρίξει αφάνταστα στην οργάνωση και οι εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν αποδεικνύουν έμπρακτα τη δέσμευση τους στο δικαίωμα εκπαίδευσης όλων των παιδιών.

Σε αυτό το διαπολιτισμικό πλαίσιο οι συμμετέχουσες έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν μια βαθύτερη κατανόηση των αναγκών και του τρόπου έκφρασης η μίας της άλλης και να συνεργαστούν στην από κοινού ένταξη τόσο των ίδιων των μητέρων στην ελληνική κοινωνία, όσο και των παιδιών τους στο εθνικό σύστημα εκπαίδευσης. Το εργαστήριο έχει βιωματική μορφή και αξιοποιούνται εργαλεία από τα πεδία του Processwork, του Ψυχοδράματος και του θεάτρου Playback.

Feb 232017
 

Διαθέσιμο πλέον και στο διαδίκτυο το ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου “Εκείνοι που επέζησαν – Ιστορίες Αξιοπρέπειας”. Πρόκειται για την παρουσίαση της ιστορίας και της προσπάθειες που κάνουν 3 άνθρωποι, πρόσφυγες – θύματα βασανιστηρίων- να συνεχίσουν τη ζωή τους στη χώρα μας. Υπάρχουν επίσης αναφορές στην υποστήριξη που τυγχάνουν από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και το Κέντρο Ημέρας Βαβέλ στο πλαίσιο του project “Προμηθέας” για την αναγνώριση και αποκατάσταση θυμάτων βασανιστηρίων.

 

ΣΥΝΟΨΗ

Πολλοί από τους χιλιάδες ανθρώπους που εξαναγκάστηκαν να πάρουν τους δρόμους της προσφυγιάς, είναι θύματα βασανιστηρίων. Είναι οι πιο ευάλωτοι απ’ τους ευάλωτους. Βασανίστηκαν στις χώρες τους με τους πιο άγριους και ανείπωτους τρόπους. Κατόρθωσαν να ξεφύγουν από τους διώκτες τους και ρισκάροντας τα πάντα, έβαλαν ξανά τη ζωή τους σε κίνδυνο προκειμένου ν’ αναζητήσουν άσυλο στις πύλες της Ευρώπης – φρούριο. Ο Μουράτ, ο Ζαν, και ο Αλί, αόρατοι τώρα μέσα στο πλήθος της ελληνικής πρωτεύουσας, έχουν ν’ αντιμετωπίσουν μια νέα περιπέτεια: Να πείσουν τις αρχές για την ιστορία τους έχοντας ως μόνη απόδειξη το λόγο και το σώμα τους, να στήσουν μια καινούργια ζωή από το μηδέν, και το σημαντικότερο, να επουλώσουν τις πληγές τους.

Σενάριο Σκηνοθεσία: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

Παραγωγοί: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΥΜΠΡΗ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

Εικόνα & Ήχος: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ, VINCENT VAURY, ΘΩΜΑΣ ΜΠΕΛΤΣΙΟΣ

Μουσική: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΞΕΒΑΝΗΣ

Μοντάζ: ΘΟΔΩΡΗΣ ΠΟΠΕΣΚΟΥ, ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Γραφικά: ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΕΛΙΣΣΟΥΡΓΑΚΗΣ

Μεταφράσεις & Απομαγνητοφωνήσεις: ΝΤΙΛΕΚ ΝΤΑΛΓΚΙΤΣ, ΜΟΥΡΑΤ ΙΣΣΙ,  ΝΑΥΣΙΚΑ ΤΣΙΠΑ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ, ΣΟΦΙΑ ΛΕΩΝΙΔΗ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΣΙΓΑΛΑ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

Το πρόγραμμα «Προμηθέας ΙΙ: Ενισχύοντας την Αποκατάσταση των Θυμάτων Βασανιστηρίων στην Ελλάδα» υλοποιείται από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, με εταίρους το Κέντρο Ημέρας ΒΑΒΕΛ, το Centre for Trauma, Asylum and Refugees του Essex University, την ΜΚΟ REDRESS και το Human Rights Foundation of Turkey, με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, (DG HOME).

Nov 032016
 

monologoi

Το υλικό σε αυτό το βιβλίο είναι αποτέλεσμα κύκλου βιωματικών εργαστηρίων, που έγιναν σε ξενώνες φιλοξενίας ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων στην Αθήνα και την Πάτρα, από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2016, στο πλαίσιο της Δράσης «Μονόλογοι από το Αιγαίο».

Η δράση “Μονόλογοι από το Αιγαίο” υλοποιείται από το 2016 στο πλαίσιο του Προγράμματος “κι αν ήσουν εσύ;” από το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες σε συνεργασία με την οργάνωση PRAKSIS.

Στην Α΄ φάση υλοποίησής της, Απρίλιος-Ιούλιος 2016, η δράση περιλαμβάνει μια σειρά εργαστηρίων με περίπου 40 έφηβους πρόσφυγες σε κέντρα φιλοξενίας στην Αθήνα και την Πάτρα. Πραγματοποιούνται πάνω από 40 βιωματικά εργαστήρια, ενδυνάμωσης, θεατρικού παιχνιδιού και δημιουργικής γραφής από ειδικευμένους εμψυχωτές, θεατροπαιδαγωγούς, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους και διερμηνείς.

Εμψυχωτές:

Από το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση: Γιώργος Μπεκιάρης- δάσκαλος/θεατροπαιδαγωγός, Διονυσία Ασπρογέρακα-φιλόλογος/θεατροπαιδαγωγός, Βέρα Λάρδη-θεατροπαιδαγωγός, Σόνια Μολογούση-θεατροπαιδαγωγός, Ηρώ Ποταμούση-θεατροπαιδαγωγός, Ανδριάνα Ταβαντζή-νηπιαγωγός/εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού, Γιάσσερ-Ιάσoνας Θάμπετ-διερμηνέας, Ευθύμης Αργυράτος-εικαστικός, Στράτος Παπακωνσταντίνου-εμψυχωτής θεατρικού παιχνιδιού

Από Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες: Asef Farjam-διερμηνέας, Eliane Choucair-διερμηνέας, Kωνσταντίνος Ασημίδης-διερμηνέας

Από την PRAKSIS: Γεωργία Τζανάκου-κοινωνική λειτουργός, Θεόδωρος Παξινός-ψυχολόγος, Habib Mohammde-διερμηνέας, Ali Uosuri-διερμηνέας, Louay Hisjam-διερμηνέας, Φοίβoς Κολοβός-ψυχολόγος, Λήδα Μουρλούκου- ψυχολόγος, Αλέξης Λαμπρίδης- κοινωνικός λειτουργός, Χρήστος Γεωργόπουλος-κοινωνικός λειτουργός, Αναστασία Χαρίτου-κοινωνικός λειτουργός, Μαρία Ντίνη-κοινωνικός λειτουργός, Ανθούλα Χριστοδουλοπούλου-κοινωνικός λειτουργός

Συντονίστρια της δράσης: Χαρά Τσουκαλά tsoukalahara@yahoo.gr
Γραμματεία-Διαχείριση: humanrights@theatroedu.gr

Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες
Αθήνα 2016
ISBN 978-960-9529-02-0
Επιμέλεια: Χαρά Τσουκαλά

Ένα κλικ εδώ για να δεις όλο το βιβλίο (pdf)!

Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου:

diadromes

Jun 152016
 

pul

Το φονικό στο Orlando αποκαλύπτει μια δυναμική που πολλοί γνωρίζουμε, αλλά λίγοι συζητάμε. Ο δράστης του φονικού μοιάζει, από τα στοιχεία που βγαίνουν στην επιφάνεια, να ήταν άνθρωπος που ο ίδιος πάλευε με δικά του θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού, χωρίς καμία στήριξη, προσωπική ή πολιτισμική. Ήταν ένας άνθρωπος που πάνω από όλα δεν ήξερε πώς να αγαπήσει τον εαυτό του και όλες τις εμπειρίες του.

Αν είναι αλήθεια όλα αυτά που βγαίνουν στην επιφάνεια, ο δράστης/δολοφόνος, θύμα της ομοφοβίας αυτοκτόνησε και ταυτόχρονα έγινε ο ίδιος φονιάς, παίρνοντας άλλους πενήντα μαζί του.  Δεν αρκεί η εσωτερικευμένη ομοφοβία για να γίνει κάποιος φονιάς. Χρειάζονται κι άλλες επιρροές, απαιτούνται βιώματα κι ένας τρόπος αντίληψης και σκέψης που αποσυνδέει από τον «άλλον», που απανθρωποποιεί τον οποιονδήποτε «άλλον» και κάνει πιο πιθανή μια τέτοια πράξη.

Το κοινωνικό περιβάλλον ομοφοβίας και τρανσφοβίας μέσα στο οποίο ζούμε ξεκινάει από μικρά ‘αθώα’ ανέκδοτα, στερεότυπες και αγκυλωμένες αντιλήψεις και καταλήγει σε φονική βία. Η εκπαίδευση ξεκινάει μέσα από τα σπίτια και τα σχολεία μας. Η πρόληψη χρειάζεται να ξεκινήσει από εκεί. Η κοινωνική αλλαγή απαιτεί χρόνο. Είναι μέγιστης σημασίας η επίγνωση της επιρροής της ομοφοβίας και τρανσφοβίας πάνω στους ανθρώπους, είτε είναι lgbt, είτε είναι μέλη της οικογένειας τους, της ανθρώπινης κοινότητας που ανήκουν. Δυστυχώς, συχνά χρειάζονται αδικοχαμένοι άνθρωποι για να επιταχυνθεί…

May 272016
 

13237706_1722901707949367_6173922280319707777_n

Μια μαρτυρία του Γιώργου Τσιάκαλου από ανάρτηση του στο facebook

Από την Ειδομένη στη Softex

Αδυνατώ αυτή τη στιγμή να γράψω γι’ αυτά που αισθάνθηκα βλέποντας τους χώρους στους οποίους μεταφέρθηκαν οι πρόσφυγες από την Ειδομένη. Είμαι πολύ κουρασμένος, περισσότερο ψυχικά παρά σωματικά, και μόνον η οργή με κρατάει ενεργό και δραστήριο. Λίγες γραμμές μόνον ως αναγκαίο συνοδευτικό κείμενο σε κάποιες φωτογραφίες που υποσχέθηκα στους/στις πρόσφυγες ν’ αναρτήσω. Κι’ αυτές ακόμη οι φωτογραφίες λίγες, καθώς ντρεπόμουν να φωτογραφίσω, αλλά η δική τους παρότρυνση ήταν πιο ισχυρή. 

Σήμερα κατάλαβα γιατί δυσπιστούσαν -τόσο πολύ περισσότερο από εμένα- στα λόγια αυτής της Πολιτείας, και προτιμούσαν να μένουν στις λάσπες της Ειδομένης. Στην ερώτηση που δέχτηκα παρά πολλές φορές τους τελευταίους μήνες, αν θεωρώ ότι θα ήταν καλύτερα γι’ αυτούς/ες αν έφευγαν από εκεί και επέλεγαν την παραμονή σε κάποιες από τις επίσημες δομές, απαντούσα ότι μάλλον θα ήταν προτιμότερο να το κάνουν.

Η δική μας απόφαση ν’ ανοίξουμε το σπίτι μας δεν ήταν «μήνυμα προς την κοινωνία» (όπως σχολίασε κάποιος δημοσιογράφος κι έσπευσα να τον διορθώσω), ήταν μήνυμα προς τους ανθρώπους στην Ειδομένη ότι πολλοί και πολλές από εμάς δεν αντέχουμε να τους βλέπουμε να ζουν σε τέτοιες συνθήκες, ότι τους θέλουμε κοντά μας να μοιραστούμε τα προβλήματά τους, να διεκδικήσουμε από κοινού λύσεις, να υπερασπιστούμε με επιτυχία την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Άκουγαν την άποψή μου με ευγένεια, δυσκολεύονταν όμως να την ακολουθήσουν. «Να οφείλεται άραγε αυτό στο γεγονός ότι δικές τους γνώσεις και πληροφορίες είναι λιγότερες από τις δικές μου», αναρωτιόμουν. Σήμερα επισκέφτηκα δύο από τα Κέντρα Φιλοξενίας όπου μεταφέρθηκαν. Ομολογώ: αυτοί είχαν δίκιο με τη δυσπιστία τους. Ναι υπάρχουν και χειρότερα μέρη από την Ειδομένη, και είναι (κάποια από) αυτά που τους προσφέρει η Ελληνική Πολιτεία. Πως κατάφεραν και τα βρήκαν, αφού πόδια επισήμου ποτέ δεν πάτησαν στα μέρη εκείνα; Μέσα από ποια μονοπάτια της σκέψης οδηγήθηκαν σ’ αυτές τις αποφάσεις; Ποια να είναι άραγε η εικόνα που έχουν για τους/τις πρόσφυγες και τις ανάγκες τους, είναι ακόμα εικόνα ανθρώπων σαν κι εμάς;

Μακριά, πολύ μακριά από το δικό μας κόσμο, να μην ερχόμαστε σ’ επαφή, ούτε να βλεπόμαστε, ούτε ν’ ακουγόμαστε, ούτε καν να γεννιέται η σκέψη ότι κάπου εδώ είναι κι αυτοί. Μόνο η αδιάκοπη κυκλοφορία στην εθνική οδό, που περνάει πάνω από το κεφάλι τους, θα θυμίζει σ’ αυτούς/ες και τα παιδιά τους ότι υπάρχει ο δικός μας κόσμος, όμοιος μ’ αυτόν που είχαν κι εκείνοι πριν τον πόλεμο και όμοιος μ’ αυτόν που επιθυμούν και πάλι να βρουν. Εμείς όμως θα περνούμε από δίπλα τους με ταχύτητα 120 χιλιομέτρων, πώς να προσέξουμε στο βάθος τον άλλο, τον εντελώς διαφορετικό κόσμο που ετοίμασε γι’ αυτούς η δική μας πολιτική ηγεσία!

Από τις λάσπες της Ειδομένης μεταφέρθηκαν στη μέρα-νύχτα σκοτεινή, εγκαταλελειμμένη από χρόνια αποθήκη της SOFTEX, οι έξι τουαλέτες έξω, για εκατοντάδες προσφύγων. Δεν μπορούσα μέχρι προχθές να φανταστώ ότι θα ερχόταν μια στιγμή που οι πρόσφυγες θα νοσταλγούσαν τις συνθήκες διαβίωσης της Ειδομένης. Nάτη όμως που ήρθε.

Και χαρακτηριστική για την εποχή μας είναι η διαμετρικά αντίθετη άποψη του αλλοδαπού μέλους μιας νεότευκτης «Μη Κερδοσκοπικής Οργάνωσης» ότι «ο χώρος αυτός δίνει πολλές δυνατότητες παρέμβασης». Την εκφράζει με ενθουσιασμό, διαβεβαιώνει ότι θα καταφέρει να κάνει την αποθήκη παράδεισο, και στην ερώτηση αν έχει τέτοια άδεια, παραπέμπει στις εξαιρετικές σχέσεις της ηγεσίας της δικής τους οργάνωσης με τη δική μας κυβέρνηση. GONGO (Government Oriented NGO)!

Εκατό μέτρα παραπέρα μερικές δεκάδες σκηνές στημένες επάνω σε χοντρό χαλίκι. Λάσπες ασφαλώς δεν θα υπάρχουν, αλλά ούτε δυνατότητα να περπατήσεις χωρίς χοντρά παπούτσια. Για θέα απέναντι τα διυλιστήρια της ΕΚΟ. Παντού σκόνη από τις χωματουργικές εργασίες που γίνονται για τη διεύρυνση του στρατοπέδου.

«Έτοιμα όλα», είπε ο υπουργός, που πάει να πει: «γι’ ανθρώπους προφανώς δεν κάνουν, αλλά για πρόσφυγες αρκούν».

Λένε «μη βιάζεστε, όλα θα γίνουν καλύτερα», αλλά σήμερα κατάλαβα για άλλη μια φορά: Τίποτε το καλό δεν γίνεται, αν δεν το κάνουμε εμείς! Συνεπώς, θα είμαστε εκεί, όπως είμασταν και στην Ειδομένη. Μέρα και νύχτα.

 

May 242016
 

image-header

ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Ιερά Οδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-135
104 35 Κεραμεικός, Αθήνα (Μετρό Κεραμεικός)

Προβολή του ντοκιμαντέρ «Ο πιο μακρύς δρόμος»
της Μαριάννας Οικονόμου
Δευτέρα 30 Μαΐου, 20:00 στην Ταινιοθήκη

Θα ακολουθήσει συζήτηση με τους: Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ξένη Δημητρίου, σκηνοθέτιδα Μαριάννα Οικονόμου, Πρόεδρο της ΜΕΤΑδρασης Λώρα Παππά και τον φωτογράφο Ενρί Τσανάι.

«Ο πιο μακρύς δρόμος» παρακολουθεί την ιστορία δύο προσφύγων στις φυλακές ανηλίκων του Βόλου και στη αίθουσα του δικαστηρίου της Κομοτηνής.

Η εκδήλωση είναι μέρος του αφιερώματος ‘Πρόσφυγες: Απόδραση προς την ελευθερία;’ που οργανώνει η Ταινιοθήκη σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και την Περιφέρεια Αττικής, 29 Μαΐου – 1 Ιουνίου 2016.

 

LONGEST RUN TRAILER 1’58” from Marianna Economou on Vimeo.

 

May 202016
 

asilo-logo

Πηγή: Άρσις

19/5/16

Ανοιχτή επιστολή προς την Υπηρεσία Ασύλου

Η μεγάλη δυσχέρεια στην πρόσβαση των προσφύγων στη διαδικασία ασύλου υπήρξε η γενεσιουργός αιτία δημιουργίας της Καμπάνιας μας το 2012. Σήμερα, τέσσερα χρόνια αργότερα, το πρόβλημα αυτό όχι μόνο δεν έχει επιλυθεί αλλά έχει οξυνθεί σε βαθμό εκρηκτικό.

Παρά την έναρξη λειτουργίας της Υπηρεσίας Ασύλου ήδη από το 2013, η Υπηρεσία αυτή δεν οργανώθηκε ούτε στελεχώθηκε εξαρχής κατά τρόπο ώστε να παρέχει την προβλεπόμενη από την νομοθεσία απρόσκοπτη πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου σε όλους όσοι το επιθυμούν. Σημειώνουμε ότι οι οργανώσεις μας υπέβαλαν κατ’ επανάληψη προτάσεις αντιμετώπισης του προβλήματος στην Υπηρεσία, ωστόσο υπήρξε απροθυμία για διεξαγωγή ουσιαστικού διαλόγου και εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων.

Έτσι όταν την άνοιξη του 2015 ξεκίνησε το μεγάλο προσφυγικό ρεύμα, η Υπηρεσία Ασύλου εξακολουθούσε να ευρίσκεται σε επιχειρησιακή αδυναμία να ανταποκριθεί στην υποχρέωσή της να παράσχει πρόσβαση στο άσυλο (βλ. σχετικό δελτίο τύπου: http://asylum-campaign.blogspot.gr/2015/06/blog-post.html). Μόνη αντίδραση της Υπηρεσίας ήταν να εισαχθεί η μέθοδος της χρήσης του Skype για τον ορισμό ημερομηνίας καταγραφής των αιτημάτων ασύλου και μάλιστα ως σχεδόν αποκλειστικός τρόπος πρόσβασης των προσφύγων στην διαδικασία ασύλου. Τονίζουμε ότι η πρακτική αυτή έχει αποδειχθεί αναποτελεσματική και εν τέλει στερεί το δικαίωμα στην πρόσβαση στο άσυλο, αφενός σε όσους δεν έχουν εξοικείωση με την τεχνολογία ή πρόσβαση στο διαδίκτυο και αφετέρου σε όσους καλούν επανειλημμένα (στις δοθείσες ανεπαρκείς ώρες) μέσω Skype χωρίς να απαντά η Υπηρεσία. Έτσι, η πρακτική της χρήσης αποκλειστικά του Skype για το κλείσιμο ραντεβού προς καταγραφή αιτήματος ασύλου, στερεί ουσιαστικά από τους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα πρόσβασης στο άσυλο.

Σήμερα, ένα χρόνο αργότερα, και μετά το –από μακρού αναμενόμενο από όλους τους ασχολούμενους με το προσφυγικό– κλείσιμο των βόρειων συνόρων της χώρας, πάνω από 50.000 νεοαφιχθέντες πρόσφυγες βρίσκονται στη χώρα μας. Η μόνη τους νομική διέξοδος είναι η πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου, η οποία μεταξύ άλλων αποτελεί προϋπόθεση και για την υπαγωγή στη διαδικασία μετεγκατάστασης και οικογενειακής επανένωσης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο αυτή η πρόσβαση είναι αδύνατη για την συντριπτική πλειοψηφία τους τόσο στους χώρους φιλοξενίας όσο και στα κατά τόπους Γραφεία Ασύλου.

Το πρόβλημα έχει πλέον λάβει εκρηκτικές διαστάσεις δεδομένου ότι:

  • Πρόκειται για πληθυσμό ιδιαίτερα ταλαιπωρημένο (από τις κακουχίες του πολέμου και των διώξεων, από τη διαδρομή προς τη χώρα μας, αλλά και από τις σοβαρότατες ελλείψεις που διακρίνουν την υποδοχή στη χώρα μας) ο οποίος τελεί σε κατάσταση έντονης αβεβαιότητας.
  • Μεγάλο ποσοστό αυτών ανήκει σε ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες (το 40% είναι παιδιά, υπάρχει μεγάλος αριθμός ασθενών και ατόμων με ειδικές ανάγκες).
  • Σημαντικό ποσοστό αυτών κατέχει υπηρεσιακά σημειώματα της Ελληνικής Αστυνομίας τα οποία έχουν λήξει και κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή με σύλληψη, κράτηση και απέλαση, καθώς βρίσκεται σε καθεστώς ανασφάλειας δικαίου.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρούνται κάποιες προσπάθειες από την πλευρά της Πολιτείας ώστε να αμβλυνθεί το πρόβλημα. Ειδικότερα:

  • Ακολουθείται η μέθοδος προ-καταγραφής αιτημάτων ασύλου και χορήγησης ειδικού δελτίου.
  • Εξαγγέλθηκε έκτακτο σχέδιο της Υπηρεσίας Ασύλου για την προ-καταγραφή αιτημάτων ασύλου στους χώρους φιλοξενίας των προσφύγων, με χρονικό ορίζοντα έξι μηνών για την πλήρη καταγραφή, η υλοποίηση του οποίου δεν έχει ακόμα ξεκινήσει.

Από την πλευρά μας τονίζουμε ότι είναι απολύτως αναγκαία η άμεση πλήρης καταγραφή και εν συνεχεία η δίκαιη εξέταση των αιτήσεων ασύλου προκειμένου να χορηγηθεί καθεστώς προστασίας σε όσους αιτούντες το δικαιούνται αλλά και να προχωρήσει η μεταφορά αιτούντων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στο πλαίσιο των διαδικασιών οικογενειακής επανένωσης και μετεγκατάστασης. Διαφορετικά θα δημιουργηθεί και πάλι ένας τεράστιος αριθμός εκκρεμών υποθέσεων (backlog), πράγμα που θα επιβαρύνει την κατάσταση και θα καταστεί πηγή εντάσεων.

Ως εκ τούτου απαιτείται:

  • αποφασιστική και ουσιαστική ενίσχυση της Υπηρεσίας Ασύλου σε εξειδικευμένο προσωπικό και υποδομές, έτσι ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στις αυξημένες ανάγκες,
  • ριζική αλλαγή του προσανατολισμού της Υπηρεσίας, έτσι ώστε να λειτουργεί με πρωταρχικό κριτήριο την παροχή ουσιαστικής προστασίας στους πρόσφυγες.

Κατόπιν αυτών:

ΔΙΑΜΑΡΤΥΡOΜΑΣΤΕ ΕΝΤΟΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΣΥΛΟΥ.

ΖΗΤΑΜΕ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΛΗΨΗ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΧΕΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ.

ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ (αλφαβητικά):

ΑΙΤΗΜΑ

ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων

Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι

Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων

Κέντρο Συμπαραστάσεως Παλιννοστούντων και Μεταναστών – Οικουμενικό Πρόγραμμα Προσφύγων

PRAKSIS

Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων

Apr 272016
 

163D09E7-471D-4D48-8B64-72BE432DEBB5

… για ό,τι γιορτάζεις, με όποιον τρόπο το γιορτάζεις. Ευχές για ένα διάλλειμα από την κανονικότητα, για περισυλλογή με νόημα, για παρουσία αγαπημένων ανθρώπων και μοιρασιά.

Jan 312016
 

 

to pio kryo kalokairi

Πηγή: Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ

Ένας εργαζόμενος πατέρας, μια εργαζόμενη μητέρα, δυο παιδιά που αναγκάζονται να δουλεύουν για να βγάλουν τα προς το ζην, εγκαταλείπουν τον τόπο τους που έχει γίνει επικίνδυνος, τη ζωή τους που έχει γίνει αβίωτη, τις οικογένειές τους που δεν μπορούν να ακολουθήσουν, για να αρχίσουν μια ζωή που θα τους επιτρέπει να σκέφτονται όχι πια με τη μέρα και τον μήνα, αλλά να σχεδιάσουν το μέλλον τους εν ειρήνη, να δουλέψουν, να σπουδάσουν, να ζήσουν ανάμεσά μας με ίσα δικαιώματα στη συμμετοχή, στη δημοκρατία, στην κοινωνία, στον πολιτισμό. Οι ιστορίες είναι βασισμένες σε πραγματικές αφηγήσεις προσφύγων που συναντήσαμε στην Αθήνα και στο Βερολίνο. Ιστορίες τυχαίες, χωρίς ιδιαίτερες κορυφώσεις. Διαλέξαμε να τις μετατρέψουμε σε κόμικς για να ξεγελάσουμε τη δραματικότητα χωρίς να χάσουμε τη λεπτομέρεια της αφήγησης. Τα βασικά πρόσωπα των ιστοριών μας είναι άνθρωποι που θα μπορούσαν ίσως να είναι μέλη της οικογένειάς μας, φίλοι μας, γείτονες. Είναι όμως σίγουρα άνθρωποι που στο κοντινό μέλλον θα γίνουν οι συνάνθρωποί μας στις κοινωνίες μας, στους τόπους μας. Ας τους υποδεχτούμε.

Το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος έχει ήδη εκδώσει το βιβλιαράκι Η μετανάστευση στην Ελλάδα: Έντεκα μύθοι και περισσότερες αλήθειες, γραμμένο από την Ελένη Τάκου και τον Βασίλη Παπαστεργίου, το οποίο αποδομεί τους συνήθεις μύθους που κυκλοφορούν και διαδίδονται στην ελληνική κοινωνία. Το κείμενο εκείνο εξετάζει το διάστημα έως και τις αρχές του 2015. Με την απότομη αύξηση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών, θεωρήσαμε αναγκαίο να συμβάλουμε εκ νέου στον δημόσιο διάλογο, με μια έκδοση που στρέφεται σε πραγματικές ιστορίες ανθρώπων. Η έκδοση συμπληρώνεται από ένα λογοτεχνικό κείμενο και δύο μικρά δοκίμια για τη μετανάστευση.

Το κόμικ, όπως και όλες οι εκδόσεις του Ιδρύματος, διατίθεται δωρεάν. Για αντίτυπα, ελάτε σε επαφή με το Παράρτημα Ελλάδας.

Dec 212015
 

Joost Rentema

(φωτογραφία από το fb του Joost Rentema, της ομάδας Movement on the Ground/Ολλανδία)

Επιστροφή από ταξίδι στη Λέσβο. Ένα νησί που προσπαθεί με κάθε τρόπο να αντιμετωπίσει την απίστευτη εισροή προσφύγων και μεταναστών του τελευταίου χρόνου. Ένα νησί αγνώριστο από τα εγκαταλελειμμένα ναυάγια στις ακτές του. Με την ΒΑ πλευρά του γεμάτη εγκαταστάσεις των ΜΚΟ, διεθνών κι ελληνικών, ομάδων αλληλέγγυων, ντόπιων και ξένων που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Ένα νησί τραυματισμένο, αλλαγμένο. Με μια διαφορετική οικονομική δραστηριότητα που έφερε αυτή η εισροή. Ένα νησί όπου ακούς όλες τις γλώσσες του κόσμου, όπου ανακατεύονται οι εθελοντές με τους ντόπιους, οι επίσημες οργανώσεις με τις ομάδες αλληλέγγυων. Ένα νησί γεμάτο πρόσφυγες και μετανάστες που αγωνιούν να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Ευρώπη. Ένα νησί όπου όλοι και παντού κουβεντιάζουν την κατάσταση. Ένα νησί που ο πόνος φαίνεται, χαραγμένος στα πρόσωπα όλων, βουβός. Αμίλητος.

 

Nov 242015
 

misthoti-sklavia

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Από τη μισθωτή στην… αμισθί σκλαβιά

Συντάκτης: Ντίνα Δασκαλοπούλου

«Η απελπισία δεν διαθέτει φτερά, δεν κάθεται απαραιτήτως σε ένα ξεστρωμένο τραπέζι, σε μια βεράντα, στην ακροθαλασσιά […] Γνωρίζω σε γενικές γραμμές την απελπισία με μακριές λεπτές εκπλήξεις, την απελπισία της υπερηφάνειας, την απελπισία της οργής […] Σε γενικές γραμμές η απελπισία δεν έχει καμία σημασία. Είναι μια αγγαρεία από δέντρα που πάνε πάλι να σχηματίσουν ένα δάσος, είναι μια αγγαρεία από αστέρια που πάνε πάλι να δημιουργήσουν μια μέρα λιγότερη, είναι μια αγγαρεία από όλο και λιγότερες μέρες που πάνε πάλι να αποτελέσουν τη ζωή μου» – Αντρέ Μπρετόν, «Γαιόφως και άλλα ποιήματα»

Το χαρακτηρίζουν πανδημία. Είναι το μεγαλύτερο παράδοξο και το πιο δύσκολο να ερμηνευθεί. Η ανεργία, η δουλειά-λάστιχο, η μαύρη εργασία, όλα αυτά είναι απολύτως κατανοητά κι εξηγήσιμα σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης και με πολιτικές λιτότητας και νεοφιλελευθερισμού. Τι είναι αυτό που κάνει 1.200.000 εργαζομένους, που δεν πληρώνονται από τα αφεντικά τους, να εξακολουθούν να παρέχουν την εργασία τους κάθε μέρα; Η απλήρωτη εργασία έχει μετατραπεί σε νέα κανονικότητα κι είναι ίσως η ουσιωδέστερη α-συνέχεια του κόσμου, όπως τον ξέραμε επί δεκαετίες: ο εργαζόμενος παρέχει εργατική δύναμη και σε αντάλλαγμα παίρνει μισθό. Τώρα πια όμως είμαστε αντιμέτωποι μ’ ένα νέο φαινόμενο, παράδοξο μεν, αλλά μέρος της νέα κανονικότητας εκτάκτου ανάγκης: την άμισθη σκλαβιά.

«Μουγκή» δύναμη

Στην Ελλάδα των Μνημονίων μιλάμε πολύ για την ανάπτυξη, λιγότερο για την ανεργία και καθόλου για την απλήρωτη εργασία. Εχουμε γίνει η πολιτεία που περιγράφει ο Αζίζ Νεσίν: «Κατάπιαμε τη γλώσσα μας. Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε. Φτιάξαμε τον σύλλογο του “σώπα” και μαζευτήκαμε πολλοί, μια πολιτεία ολόκληρη, μια δύναμη μεγάλη, αλλά μουγκή!».

Οχι μόνο πια δεν εξεγειρόμαστε για την ανεργία, αλλά και θεωρούμε κανονικό το να μην πληρωνόμαστε, όταν εργαζόμαστε. Το νούμερο είναι εξωπραγματικό: ένα εκατομμύριο (1.000.000) είναι οι απλήρωτοι εργαζόμενοι, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, στους 1.200.000 τούς ανεβάζει το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ. Τα 2/3 όσων έχουν ακόμα δουλειά στον ιδιωτικό τομέα πληρώνονται με καθυστέρηση.

Τα αφεντικά έχουν προσχωρήσει μαζικά στο κίνημα «δεν πληρώνω»: περίπου δύο στις τρεις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έχουν προχωρήσει σε στάση πληρωμών. Έτσι, ο ένας μήνας χωρίς αμοιβή δεν θεωρείται πια καν καθυστέρηση, ο μέσος χρόνος απληρωσιάς είναι οι πέντε μήνες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις τα αφεντικά μπορεί και να μην πληρώνουν ακόμα και επί δύο χρόνια.

Μια απλή αναζήτηση στο google με τον όρο «απλήρωτοι εργαζόμενοι» δίνει 396.000 αποτελέσματα σε 0,40 δευτερόλεπτα και μια ατελείωτη λίστα: από τον «Αγγελιοφόρο» μέχρι το ΙΓΜΕ, από το Μέγαρο Μουσικής μέχρι μεγάλα ξενοδοχεία, από το Πάρκο Τρίτση μέχρι τους εργαζομένους σε πτηνοτροφεία, από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο μέχρι το μπακάλικο της γειτονιάς σου. Ακόμη και τα κόμματα, που δηλώνουν πως θέλουν να σώσουν τον τόπο από τη μάστιγα της ανεργίας, έχουν καθυστερήσει κατά περιόδους την πληρωμή των εργαζομένων τους –κι αυτό ισχύει και για τη Νέα Δημοκρατία και για το ΠΑΣΟΚ και για τον ΣΥΡΙΖΑ. Μέχρι και οι εργαζόμενοι του Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας, που λειτουργεί υπό την αιγίδα της ΓΣΕΕ, βρέθηκαν απλήρωτοι από 3 έως 6 μήνες!

«Πρόκειται για επιδημία τα τελευταία πέντε χρόνια», μας λέει η Μαργετίνα Στεφανάτου, μάχιμη δικηγόρος κι εξαιρετικά έμπειρη στα εργατικά. «Το ‘’φαινόμενο’’ εμφανίστηκε αρχικά με τη μορφή της πολύμηνης καθυστέρησης μισθοδοσίας. Σταδιακά -και δη τα τελευταία 2-3 χρόνια- υπάρχουν εργαζόμενοι που δουλεύουν χωρίς να πληρώνονται καθόλου πάνω από 5-6 μήνες, μέχρι και 10-12 μήνες.

»Το ‘’φαινόμενο’’ δεν αφορά μόνο τον ιδιωτικό τομέα, αλλά εμφανίζεται συχνά και σε επιχειρήσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα, αλλά και σε αναπτυξιακές εταιρείες δήμων ή εταιρείες που δουλεύουν με προγράμματα ΕΣΠΑ κ.λπ. Το ‘’φαινόμενο’’ πολλές φορές αιτιολογείται και δικαιολογείται λόγω της υστέρησης και εν τέλει της στάσης πληρωμών εκ μέρους του ελληνικού Δημοσίου, γεγονός πραγματικό που έχει φέρει σε οικονομικό αδιέξοδο πολλές επιχειρήσεις του ιδιωτικού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα».

Υπάρχουν κι άλλες κατηγορίες στη στρατιά των απλήρωτων, όπως μας εξηγεί η νομικός Μαρίλη Ζαλαώρα, που εργάζεται στη ΓΣΕΕ:

«Υπάρχουν εργαζόμενοι, θύματα μιας συχνά προσχηματικής κι ανειλικρινούς εργοδοτικής συμπεριφοράς που έχουν να πληρωθούν κανονικά ακόμα και περισσότερο από τρία χρόνια, ζώντας με τα “έναντι”. Παράλληλα με αυτούς συμπορεύεται μια ακόμα κατηγορία απλήρωτων εργαζομένων, εκείνη των “δοκιμαστικών” υπαλλήλων, οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμα από τον εργοδότη κι αντικαθίστανται αμέσως μετά τη λήξη της δοκιμαστικής περιόδου, χωρίς να λάβουν την παραμικρή αμοιβή.

»Πρόκειται επομένως για κατ’ όνομα εργαζομένους, αλλά στην πραγματικότητα για κατ’ ουσία ανέργους. Καμιά στατιστική δεν ασχολείται μαζί τους ενώ εκείνοι, συνεχώς αυξανόμενοι, εξακολουθούν να ακροβατούν στωικά στο τεντωμένο σκοινί μιας ιδιότυπης ομηρίας».

Μια κατηγορία μόνοι τους

«Σύγχρονη δουλεία» χαρακτηρίζει την απλήρωτη εργασία η νομικός Σοφία Παπαοικονόμου στη μελέτη της «Η απλήρωτη εργασία στα χρόνια των Μνημονίων και της κρίσης»:

«Οι απλήρωτοι εργαζόμενοι αποτελούν “sui generis” κατηγορία: ενώ αναγκάζονται να παρέχουν τις υπηρεσίες τους με τους ίδιους ή και σκληρότερους όρους, δεν απολαμβάνουν το αυτονόητο αντίτιμο της εργασίας τους. Ενώ δεν είναι τυπικώς άνεργοι, βρίσκονται όμηροι σε επιχειρήσεις και διαβιούν χειρότερα από τους ανέργους, αφού δεν δικαιούνται ούτε κι αυτό το γλίσχρο επίδομα ανεργίας.

»Είναι οι σύγχρονοι δούλοι, που υπομένουν στωικά ως αναγκαία κατάσταση τα έναντι-ψίχουλα, που “βάζουν πλάτη” για τη “διάσωση” της επιχείρησης, για να μη χαθούν ολότελα οι θέσεις εργασίας. Κι έτσι “επιχορηγούν” τις επιχειρήσεις, στις οποίες εργάζονται, με τους “βερεσέ” μισθούς τους.

»Με τη συνέργεια του κράτους, μέσω των συνεχών μειώσεων του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού κόστους, των κοινωνικών παροχών και της συστηματικής καθιέρωσης της απλήρωτης εργασίας, πραγματοποιείται μια γιγαντιαία μεταφορά εισοδήματος από τους εργαζομένους και τα ασφαλιστικά ταμεία προς τις επιχειρήσεις, σε όφελος του μεγάλου κεφαλαίου».

Εργασιακές γαλέρες στα ΜΜΕ

Ο κλάδος των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, προκειμένου να αντιληφθεί κανείς τι έχει συμβεί στον κόσμο της εργασίας τα τελευταία χρόνια. Σε… κρίση πολύ πριν από την κρίση, οι εργαζόμενοι του Τύπου ήταν τα πρώτα θύματα της «ευελιξίας» που έφερε ο Κώστας Σημίτης, όταν έχτιζε τον μύθο της ισχυρής Ελλάδας και κατεδάφιζε, ακολουθώντας τα βήματα Σρέντερ, τα εργασιακά δικαιώματα.

Αργότερα, όταν η χώρα μπήκε (και επισήμως) σε κρίση, οι βαρονίες του Τύπου άρχισαν να κλυδωνίζονται: η αρχή έγινε με το λουκέτο που έβαλε εν μιά νυκτί η Γιάννα Αγγελοπούλου στον «Ελεύθερο Τύπο». Στη συνέχεια βυθίστηκε αύτανδρο το «Αλτερ» κι ακολούθησε το ναυάγιο της «Ελευθεροτυπίας». Ακολούθησαν μαζικές απολύσεις, ατομικές συμβάσεις και ο χώρος του Τύπου γέμισε γαλέρες.

Ο μισθός στον μαγικό κόσμο των ΜΜΕ κατάντησε μαγική εικόνα ή -αλλιώς- «μια πονεμένη ιστορία», όπως μας λέει συνάδελφος που εργάζεται στον «Ελεύθερο Τύπο», απλήρωτος εδώ κι 9 μήνες: «Από το 2012 μέχρι σήμερα οι εκδότες έχουν κάνει τρεις… εθελούσιες και δύο μειώσεις μισθών. Ήδη ετοιμάζονται για την τρίτη. Κάθε φορά μάς έλεγαν τα ίδια πράγματα: “Δεν θα υπάρξουν άλλες μειώσεις. Έτσι κατοχυρώνετε τις θέσεις εργασίας και δεν θα κάνουμε απολύσεις. Θα πληρώνεστε κανονικά”. Το 2013 είχαμε μπει ήδη δυόμισι μήνες μέσα. Το 2014 νέα μείωση μισθών με τα ίδια επιχειρήματα. Τη μια φταίει η πολιτική κατάσταση, την άλλη η διαπραγμάτευση, την τρίτη τα capital controls. Φτάσαμε να πληρωνόμαστε, όποτε οι εργοδότες θυμούνται.

»Κι όταν γίνεται αυτό το… θαύμα, ο μισθός δεν ξεπερνάει τα 400 ευρώ. Υπάρχουν συνάδελφοι που δεν έχουν στο πορτοφόλι τους ούτε ένα ευρώ για βενζίνη. Οι περισσότεροι δεν πληρώνουν τους λογαριασμούς τους στις τράπεζες, στις ΔΕΚΟ, σε όσους τέλος πάντων χρωστάνε. Τώρα οι εκδότες ετοιμάζουν… καινούργιες μειώσεις μισθών, φαντάζομαι με τα ίδια επιχειρήματα. Πέρασαν πάνω από δύο χρόνια από τότε που πήραμε για τελευταία φορά ολόκληρο μισθό. Μάλλον θα περιμένουμε πολύ. Εκτός αν τα 400 ευρώ τα λες ολόκληρο μισθό»…

Από το 2012!

Η Μαργαρίτα Συγγενιώτου είναι μέτζο σοπράνο και συνεργάζεται με το Μέγαρο, που έχει να πληρώσει τους εργαζομένους από το 2012. Η Μαργαρίτα είναι γραμματέας της Ενωσης Λυρικών Πρωταγωνιστών και μέλος του Δ.Σ. της Ομοσπονδίας Θεάματος Ακροάματος –εξ ου και τολμά να μιλήσει επωνύμως:

«Στην αρχή της κρίσης (η οποία φαίνεται τελικά να παίρνει διαστάσεις Νέας Τάξης Πραγμάτων) νόμιζα ότι εμείς οι ελεύθεροι επαγγελματίες του πολιτισμού θα τη βιώναμε πιο εύκολα από τους άλλους: η οικονομική αστάθεια είναι μέρος της δουλειάς.

»Μετά γνωρίστηκα με τον νεοφιλελευθερισμό. Χωρίς ΣΣΕ, τι να διεκδικήσεις; Η αγορά καθορίζει την τιμή. Με τόση ανεργία, λοιπόν, οι τιμές έπεσαν στο επίπεδο ενός καλού φιλοδωρήματος. Και δεν είναι μόνο η ανεργία, ο καλλιτέχνης θέλει να πατήσει στη σκηνή, ποια αγορά δεν θα εκμεταλλευόταν αυτή την ανάγκη; Έβλεπες παντού αγγελίες για εθελοντές. Και πάντα έβρισκαν.

»Ταυτόχρονα μας επέβαλλαν έναν άλλον, ακούσιο εθελοντισμό: το Μέγαρο μας χρωστάει από το 2012. Η Λυρική χρωστάει έως κι έναν χρόνο στους εξωτερικούς της συνεργάτες (εξαιρούνται οι ξένοι κι ελάχιστοι Έλληνες…), για τους δήμους να μη μιλήσω καλύτερα.

»Όταν είμαι στις καλές μου, το παίρνω χαλαρά: η μποέμικη ζωή του καλλιτέχνη δικαιώνεται μέσα από την αφραγκία. Μετά, όμως, γυρίζω σπίτι και βλέπω έναν λογαριασμό, η μικρή θέλει λεφτά για την εκδρομή του σχολείου και η μποέμικη ελευθερία εξαερώνεται μέσα στον καταναγκασμό της αναγκαιότητας. Αδιέξοδο».

  • Το φαινόμενο της απλήρωτης εργασίας πλήττει κυρίως τον κλάδο του τουρισμού και επισιτισμού, της καθαριότητας, των εταιρειών φύλαξης, τον χώρο των ΜΜΕ (εφημερίδες-ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί), τις ιδιωτικές κλινικές, τη ναυτιλία, τις κατασκευές, το λιανεμπόριο.

Πρόκειται για τους ίδιους κλάδους που εμφανίζουν θλιβερή πρωτιά στην παραβατικότητα της εργατικής νομοθεσίας, ενώ ταυτόχρονα υπέστησαν τις μεγαλύτερες μειώσεις στις κατώτατες συμβατικές πραγματικές αποδοχές τους.

2/3 επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έχουν προχωρήσει σε στάση πληρωμών.

550.000 εταιρείες (μικρομεσαίες και μεγάλες) πληρώνουν με έναντι, καταγράφοντας καθυστέρηση στην καταβολή των δεδουλευμένων τους από έναν έως και… 24 μήνες!

200% αυξήθηκε το ποσοστό των επιχειρήσεων που πληρώνουν με έναντι από το 2012 μέχρι σήμερα!

2014 χρονιά-ορόσημο, καθώς διπλασιάστηκαν τόσο ο αριθμός των εργαζομένων όσο και οι μήνες στην καθυστέρηση πληρωμής.

1.000.000 εργαζόμενοι δεν πληρώνονται επίδομα άδειας, χιλιάδες εργαζόμενοι πληρώνονται το δώρο Χριστουγέννων ή Πάσχα σε είδος (κουπόνια για τρόφιμα ή καύσιμα).

1.000.000 είναι οι «αόρατοι»: εργάζονται ανασφάλιστοι ή εργάζονται ως μισθωτοί, αλλά αμείβονται με μπλοκάκι ελεύθερου επαγγελματία ή εργάζονται με πλήρες ωράριο, δηλώνονται όμως ως μερικώς απασχολούμενοι.

 Στοιχεία από τη μελέτη«Η απλήρωτη εργασία στα χρόνια των Μνημονίων και της Κρίσης» της νομικού και επιστημονικής συνεργάτιδας της κ. Κούνεβα, Σοφίας Παπαοικονόμου

Ψυχολογικές επιπτώσεις

Απλήρωτη εργασία ή ένας «μικρός θάνατος»;

Τι είναι αυτό που οδηγεί τους εργαζομένους να αποδέχονται μια τέτοια ταπεινωτική κι αβίωτη συνθήκη; «Οι μακροχρόνια απλήρωτοι εργαζόμενοι είναι πολύ επιφυλακτικοί, ακόμη και να ασκήσουν τα ελάχιστα δικαιώματα που τους δίνει η εργατική νομοθεσία», μας λέει η Μαργετίνα Στεφανάτου.

«Προτιμούν να διατηρούν μια “δουλειά”, όπου δεν εισπράττουν τίποτα, παρά να πέσουν στη χοάνη της μακροχρόνιας ανεργίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις τελικά πτωχεύουν, οπότε και άνεργοι και απλήρωτοι παραμένουν».

Υπάρχουν κι άλλοι, βαθύτεροι λόγοι που εξηγούν την απλήρωτη εργασία, όπως μας εξηγεί η δρ Κοινωνικής Ψυχολογίας, Αλεξάνδρα Βασιλείου:

«Η εργασία υπηρετεί διαφορετικές ανθρώπινες ανάγκες ταυτόχρονα. Πρώτη μπορεί να μοιάζει η ανάγκη για επιβίωση, αλλά εξίσου σημαντική και η ανάγκη του ανθρώπου να νιώθει χρήσιμος και συνδεδεμένος με την κοινωνία. Αν χάσει τη δουλειά του, χάνει κι αυτή την αίσθηση αξίας και σύνδεσης. Χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν στον χώρο εργασίας τους απλήρωτοι, ακόμη κι όταν ξέρουν ότι οι πιθανότητες να πληρωθούν τα δεδουλευμένα τους είναι απειροελάχιστες έως μηδενικές.

»Αυτό συνδέεται άμεσα με την ανεργία, άρα και με την απώλεια ελπίδας ότι θα βρουν κάτι καλύτερο. Καλύτερα εν ενεργεία και απλήρωτος, παρά αφημένος στην απελπισία της ανεργίας. Καλύτερα “έξω στον κόσμο” κι ενεργός, παρά στο σπίτι μόνος κι απελπισμένος. Από τη μια, ο φόβος για την απελπισία της ανεργίας, από την άλλη η ματαίωση γύρω από κοινωνικούς αγώνες, ότι μπορεί να είναι έστω και ελάχιστα αποτελεσματικοί. Αυτά δημιουργούν ψυχολογική παράλυση.

»Μένοντας απλήρωτος, ο εργαζόμενος αποδέχεται εργασιακές συνθήκες που δεν φανταζόμασταν πριν από λίγα χρόνια, αλλά κι ελπίζει για κάτι που δεν υπάρχει πια. Αν εγκαταλείψει την απλήρωτη εργασία, έχει να αντιμετωπίσει έναν μικρό θάνατο. Έχει να αποδεχτεί την ήττα στον αγώνα για εργασιακή αξιοπρέπεια και να αναθεωρήσει την πραγματικότητα, μέσα στην οποία ζει.

»Χρειάζεται να αναρωτηθεί: Τι μου δίνει αξία, πώς εξασφαλίζω την επιβίωσή μου, πώς συνδέομαι με τον κόσμο γύρω μου. Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δίνονται προσωπικά και συλλογικά, όταν αναθεωρήσουμε τον τρόπο με τον οποίο ζούμε και τον τρόπο με τον οποίο η ζωή, εμείς και οι άλλοι αποκτούμε αξία».

Οι δύο (αδιέξοδοι) δρόμοι για τη διεκδίκηση του αυτονόητου

Άοπλοι οι εργαζόμενοι στον εργοδοτικό παράδεισο

Τι γίνεται, όταν οι εργαζόμενοι αποφασίσουν να διεκδικήσουν το αυτονόητο; Οι δρόμοι που έχουν, για να αντιδράσουν, είναι δύο: ο συνδικαλιστικός και ο νομικός. Άλλοτε επιλέγουν μόνο τον έναν, άλλοτε και τους δύο μαζί ταυτόχρονα. Δυστυχώς, με δεδομένο τον εργοδοτικό παράδεισο που δημιούργησαν τα μνημόνια, σε ελάχιστες περιπτώσεις οι μάχες είναι νικηφόρες.

Το πρώτο βήμα που κάνει ένας απλήρωτος εργαζόμενος είναι ή να καταφύγει στο σωματείο του ή να προσφύγει στην Επιθεώρηση Εργασίας. Το πώς θα αντιδράσει το σωματείο του εξαρτάται από το πόσο μαχητικό κι αποτελεσματικό είναι (τα παραδείγματα ποικίλλουν όσο και τα σωματεία, αν και ο μαχόμενος κι αποτελεσματικός συνδικαλισμός είναι μάλλον είδος σπάνιο και εν ανεπαρκεία).

Οι καταγγελίες στην Επιθεώρηση Εργασίας για καθυστέρηση ή μη καταβολή δεδουλευμένων από το 2008 έως το τέλος του 2013 αυξήθηκαν κατά 56%. Σήμερα έξι στις δέκα καταγγελίες είναι από απλήρωτους. Το 2014 ερευνήθηκαν από το ΣΕΠΕ συνολικά 13.840 υποθέσεις μπαταχτσήδων εργοδοτών: 6.700 επιλύθηκαν, χωρίς να καταλήξουν στα δικαστήρια, κι οι εργοδότες πλήρωσαν συνολικά 15 εκατ. ευρώ.

Τα νούμερα αποδίδουν την πραγματική εικόνα; Μάλλον όχι, όπως μας εξηγεί η Μαρίλη Ζαλαώρα:

«Οι Επιθεωρήσεις Εργασίας αδυνατούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τον εργαζόμενο, όπου τις περισσότερες φορές το μόνο κέρδος που αποκομίζει από την καταγγελία του είναι μια ανώφελη και αδιέξοδη στοχοποίηση. Έτσι, οι περισσότεροι απλήρωτοι αρνούνται πεισματικά να απευθυνθούν στις Επιθεωρήσεις Εργασίας ή τη Δικαιοσύνη, αντίθετα αποδέχονται με ακατανόητη (;) μοιρολατρία να ζουν με την ελπίδα ότι κάποτε η κατάσταση θα διορθωθεί.

»Η καθημερινή επαφή μας στο Κέντρο Πληροφόρησης της ΓΣΕΕ με τους απλήρωτους εργαζομένους δεν μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Προσπαθώντας να βοηθήσουμε κυρίως στην ψυχολογική υποστήριξή τους κι αμήχανοι απέναντι στο μέγεθος του προβλήματος, αναρωτιόμαστε πόσο ουτοπικό είναι πλέον να επιμένουμε στο στερεοτυπικά χιλιοειπωμένο ευχολόγιο ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα πρέπει επιτέλους να κάνουν σωστά τη δουλειά τους».

Η ολομέτωπη επίθεση που δέχεται ο κόσμος της εργασίας αντανακλάται και στις δικαστικές διεκδικήσεις των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, όπως μας εξηγεί η νομικός Ευαγγελία Κουβέλη:

«Σήμερα κύρια διεκδίκηση αποτελεί το άλλοτε αυτονόητο: η καταβολή του μισθού για την προσφερόμενη εργασία. Το πλέγμα διατάξεων της ελληνικής νομοθεσίας προστατεύει θεωρητικά τους αναρίθμητους πλέον απλήρωτους εργαζομένους, οι οποίοι -εγκλωβισμένοι- εξακολουθούν να εργάζονται με την προσδοκία πληρωμής και την ελπίδα της μη απώλειας των κεκτημένων.

»Στην πράξη η θετική δικαστική έκβαση της “προσωπικής υπόθεσης” του εργαζομένου δεν συνιστά λύση του προβλήματος, καθώς αυτή συνοδεύεται από πολυδάπανη και μακρόχρονη μάχη για την είσπραξη των μισθών, αναζήτηση τρόπου εκτέλεσης της δικαστικής απόφασης σε βάρος του πρώην εργοδότη και, συνήθως, αδυναμία είσπραξης.

»Πώς άλλωστε να καταφέρει να εισπράξει από έναν πρώην εργοδότη, ο οποίος είτε δεν δύναται να καταβάλει είτε οχυρώνεται πίσω από το “δικό του προστατευτικό νομικό πλέγμα”; Οταν οι εργοδότες είχαν κέρδη, ξεχνούσαν τους εργαζομένους. Σήμερα τους ζητούν να μοιραστούν τη ζημιά».

«Αυτονόητη συνέπεια»

Ο Αποστόλης Καψάλης είναι επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Εργασίας της ΙΝΕ/ΓΣΕΕ. Στην πρώτη κυβέρνηση της Αριστεράς ανέλαβε ειδικός γραμματέας στο τιμόνι του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας και παραιτήθηκε αμέσως μετά την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου.

Η εμπειρία του κάνει τη μαρτυρία του εξαιρετικά σημαντική:

«Το φαινόμενο της απλήρωτης εργασίας αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές εκφάνσεις της παραβατικότητας στην αγορά εργασίας και ταυτόχρονα μια αυτονόητη συνέπεια της καταστροφικής επίδρασης της ύφεσης και των μνημονιακών πολιτικών στην ελληνική οικονομία.

»Η διαπίστωση και ο κολασμός τέτοιων παραβατικών συμπεριφορών σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορούν, εν τέλει, να αποβούν προς όφελος του αδύναμου πόλου της εργασιακής σχέσης. Οι διαστάσεις και η διακλαδικότητα του φαινομένου απαιτούν τη συμπερίληψη της αντιμετώπισής του στο πλαίσιο μιας εθνικής στρατηγικής επανεκκίνησης της ελληνικής οικονομίας, με έμφαση στην προστασία/εξακολούθηση της απασχόλησης μέσα από σχήματα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, εργατικής-συνεργατικής επιχειρηματικής δραστηριότητας και πολιτικής αμφισβήτησης, τόσο του διευθυντικού δικαιώματος όσο και της απόλυτης προστασίας της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής».